QĐND - Sáng ngày 5-11, đứng trên tháp Poklong Giarai nhìn ra xung quanh, chúng tôi thấy những ruộng lúa, nương ngô và cả những xóm làng vẫn còn ngổn ngang bùn, nước. Đã 5 ngày kể từ khi đợt mưa lũ lịch sử tràn qua, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận vẫn bề bộn với việc khắc phục hậu quả. Tuy không ngập nặng như huyện Ninh Phước, nhưng những thôn xóm, buôn làng đều có chung một khung cảnh tan hoang và ngập ngụa. Ông Hồ Gia Hưng, Phó chủ tịch UBND huyện Ninh Sơn cho biết: “Mặc dù chúng tôi đã chủ động trong công tác phòng, chống từ trước, nhưng các xã ven sông, ven hồ bị ngập rất nhanh. Nhiều gia đình chỉ kịp bỏ của chạy lấy người”.

Bà con dân tộc Rắc Lây bắt cá kiếm sống ở đoạn thân đập Phước Trung bị vỡ.

Khi mưa lũ tràn về, Quốc lộ 27 nhiều chỗ bị ngập sâu gần 2m. Nước chảy từ  vùng núi về phía thành phố Phan Rang-Tháp Chàm như thác đổ, làm xói lở nhiều đoạn đường, gây ách tắc giao thông nghiêm trọng ở khu vực đèo Cậu và thôn Lương Cang, xã Nhơn Sơn. Thiên tai đã gây thiệt hại to lớn cho huyện Ninh Sơn với hơn 900 căn nhà bị ngập (115 căn bị sập và hư hỏng); 1.721ha cây trồng (bao gồm lúa, ngô, sắn, mía, nho…) bị hư hại, trong đó có 820ha bị mất trắng; gần 1.200 con gia súc, gia cầm bị nước cuốn trôi; nhiều công trình giao thông, thủy lợi bị hư hại.

Xã Nhơn Sơn là nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất trên địa bàn huyện Ninh Sơn khi có 701 căn nhà bị ngập, 442ha lúa (trong đó có 165ha lúa đang trổ đòng) bị thiệt hại, 40ha nho bị hỏng. Đến chiều ngày 5-11, nhiều gia đình vẫn phải hì hục dọn dẹp nhà cửa, bơm nước ra khỏi sân vườn. Anh Nguyễn Hữu Chí, Chủ tịch UBND xã nói: “100% diện tích cây trồng của chúng tôi bị thiệt hại, trong đó 60% bị mất trắng. Bà con ở khu Núi Ngựa, Núi Ngỗng và làng Chăm Lương Tri bị thiệt hại nhiều nhất”.

Nhà anh Nguyễn Đăng Mạnh ở thôn Lương Cang bị sập hoàn toàn từ ngày 1-11. Hầu như tất cả đồ đạc, tài sản của gia đình đều trôi theo dòng lũ. Anh Mạnh kể: “Nước tràn về quá nhanh, tôi chỉ kịp đưa vợ con đến nơi an toàn, không chạy được đồ đạc trong nhà”. Những ngày vừa qua, gia đình anh Mạnh được chính quyền xã hỗ trợ một ít mì ăn liền, nước uống. Bà con thôn xóm cũng quyên góp được gần 20kg gạo để giúp gia đình anh bớt khó khăn. Nhà anh Hồ Văn Nương ở thôn Đắc Nhơn 3 cũng bị sập. Khi lũ về, anh và vợ con chỉ kịp vơ vài bộ quần áo di chuyển lên chỗ cao thì nước đã ngập tới ngang bụng. Hiện gia đình anh đang phải sống tá túc ở nhà người quen. Giọng anh thật buồn: “Bao nhiêu công sức để làm ra một chút tài sản nay chẳng còn gì. Bà con lối xóm đã cho gia đình tôi từ cái nồi, cái bát, miếng cơm. Mong các cấp chính quyền sớm hỗ trợ để tôi dựng lại cái nhà cho vợ con có chốn nương thân”.

Vào làng Chăm ở thôn Lương Tri, tôi vẫn thấy ngổn ngang bùn đất trên những lối đi. Anh Hứa Văn Thương, Trưởng thôn đưa chúng tôi đi thăm một số gia đình bị thiệt hại nhiều nhất. Không ít gia đình đang bị thiếu lương thực, đồ uống. Chị Đạo Thị Mai, bày tỏ: “Mong chính quyền cử cán bộ y tế đến khử trùng các giếng để bà con có nước dùng”.

Xã miền núi Mỹ Sơn có các thôn Tân Mỹ, Phú Thuận, Phú Thạnh, Phú Thủy và Nha Húi bị thiệt hại nặng do mưa lũ. Gần 90% diện tích trồng lúa, ngô ở đây bị ngập gãy (trong đó có 55ha lúa, 13ha ngô sắp đến thời gian thu hoạch). Chủ tịch UBND xã Võ Tấn Hậu buồn rầu: “Nếu Nhà nước không hỗ trợ kịp thời, từ nay đến Tết Nguyên đán Tân Mão sẽ có nhiều gia đình bị thiếu đói. Chúng tôi có thể tự dọn dẹp, vệ sinh môi trường, nhưng rất mong được hỗ trợ về con giống, tiền mua vật tư nông nghiệp để khôi phục lại sản xuất”. Hiện xã Mỹ Sơn có 250 hộ cần cứu đói, hàng trăm học sinh cần được giúp đỡ về sách vở, đồ dùng học tập. Đến nay, xã mới nhận được 9000 thùng mì ăn liền, 504 chai nước để cứu trợ cho dân.

Con đường đi lên hồ chứa nước Phước Trung nằm trên địa bàn xã Phước Trung, huyện Bác Ái vẫn còn nhiều chỗ có nước chảy qua. Trong đợt mưa lũ vừa qua, hồ Phước Trung bị vỡ một đoạn thân đập dài 30m, sâu hơn 4m. Nước từ lòng hồ quét qua nhiều xã của huyện Bác Ái và Ninh Sơn, gây ngập úng và thiệt hại nghiêm trọng cho nhân dân. Nhìn đoạn thân đập bị vỡ, chúng tôi thấy chất lượng thi công đập quá kém. Đập Phước Trung có dung tích 2,4 triệu m³ nước, được xây dựng hơn 3 năm nay và đang trong thời gian hoàn thiện thì mưa lũ đổ về. Với lớp bê tông trên mặt thân đập chỉ dày gần 10cm, đan bằng sắt thép sơ sài, thì việc đập bị vỡ khi nước lớn là điều dễ hiểu. Chị Mấu Thị Thoan, người dân tộc Rắc Lây ở xã Phước Trung đang bắt cá dưới chân hồ, nơi bờ bao bị vỡ, kể lại: “Rạng sáng 2-11, chúng tôi nghe thấy một tiếng nổ dài. Ngay sau đó, nước từ đập tràn về như thác đổ làm cho các nhà bị ngập cao hơn. Nhiều đồ đạc, heo gà cũng bị nước cuốn trôi”. Việc điều tra nguyên nhân vì sao đập Phước Trung bị vỡ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng, nhưng người dân Ninh Thuận rất mong đoạn thân đập bị vỡ sớm được khắc phục, đề phòng mưa lũ tiếp tục xảy ra.

Mưa lũ đã đi qua tỉnh Ninh Thuận được 5 ngày, nhưng hậu quả nặng nề mà nó gây ra vẫn chưa khắc phục được là bao. Từ những buôn làng của người Rắc Lây ở huyện Bác Ái, huyện Ninh Sơn, đến các làng Chăm và các cụm dân cư ở huyện Ninh Phước, Ninh Hải, thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, người dân đang rất cần sự giúp đỡ nhiều hơn về lương thực, thực phẩm, thuốc men, vệ sinh môi trường, kinh phí sửa chữa trường học, nhà cửa, mua sắm đồ dùng sinh hoạt, học tập.

Bài và ảnh: Lê Phi Hùng, Quang Hải