QĐND - Ngay sau khi nhậm chức, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Đinh La Thăng đã hướng đến ba khâu đột phá của ngành, đó là đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, giải quyết tình trạng tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông. Trả lời phỏng vấn Báo Quân đội nhân dân, Bộ trưởng Đinh La Thăng khẳng định, ngành GTVT đang quyết liệt thực hiện nhiều giải pháp để huy động vốn cho phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng công trình giao thông cũng như triển khai một số giải pháp kiềm chế tai nạn giao thông, giảm ùn tắc giao thông đang được dư luận quan tâm hiện nay như phát triển vận tải công cộng, hạn chế phương tiện cá nhân…

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng

Thu hút vốn đầu tư từ mọi thành phần kinh tế

Phóng viên (PV): Phát triển cơ sở hạ tầng (CSHT) là nhiệm vụ quan trọng của ngành, xin Bộ trưởng chia sẻ một số định hướng phát triển hạ tầng giao thông trong thời gian tới?

Bộ trưởng Đinh La Thăng: Nhiệm vụ phát triển CSHT của ngành GTVT đã được xác định rõ trong các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước giai đoạn 2011 - 2020, đó là: Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, với một số công trình hiện đại, tập trung vào hệ thống giao thông và hạ tầng đô thị lớn.

Trong nhiệm kỳ 2011 - 2015, nhiệm vụ của ngành là tập trung đầu tư nâng cấp, cải tạo và xây dựng mới các đoạn tuyến đường bộ, đường bộ cao tốc Bắc - Nam. Bên cạnh đó là ưu tiên phát triển hệ thống giao thông ở những vùng có dung lượng hàng hóa lớn, các địa bàn thuộc các cực tăng trưởng, kết nối với các vùng miền, với khu vực và quốc tế, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh, thúc đẩy tăng trưởng. Ngành cũng hướng đến hiện đại hóa và nâng cao năng lực các dịch vụ tổng hợp của 3 cảng biển lớn ở 3 khu vực: Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh - Vũng Tàu và miền Trung. Ngoài ra, phát triển nhanh hệ thống giao thông đô thị, nhất là giao thông công cộng; phối hợp giải quyết nạn ùn tắc và úng ngập ở Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Những mục tiêu kể trên cũng chính là định hướng phát triển của ngành GTVT trong những năm tới đây. Theo quan điểm của tôi, trong bối cảnh nguồn lực của đất nước còn hạn chế, để có thể thực hiện thành công mũi đột phá này, cùng với việc xác định chính xác, xây dựng kế hoạch hợp lý, ngành GTVT phải có biện pháp tổ chức thực hiện có hiệu quả, huy động có hiệu quả các nguồn lực của xã hội, tạo nên những cú hích đủ lớn để giải quyết thành công từng nhóm nhiệm vụ đã đề ra.

Trước mắt, cùng với việc quán triệt sâu sắc tinh thần của các Nghị quyết của Đảng, Chính phủ tới cán bộ, công nhân viên trong toàn ngành GTVT, trên cơ sở những định hướng lớn đã nêu, lãnh đạo Bộ GTVT đã yêu cầu các đơn vị, cơ quan thuộc Bộ GTVT, đặc biệt là những đơn vị được giao làm chủ đầu tư các dự án đường cao tốc, cảng hàng không, cảng biển lớn… chủ động rà soát, đánh giá lại mô hình tổ chức, tổng kết những vấn đề được và chưa được, để Bộ xem xét trình Chính phủ bổ sung các cơ chế đặc thù. Bên cạnh đó, việc khẩn trương nghiên cứu, xây dựng Đề án đột phá về huy động vốn phát triển CSHT với một loạt các chính sách đặc thù, có tính đột phá trong việc huy động các nguồn lực cho phát triển kết cấu hạ tầng được lãnh đạo Bộ GTVT xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất trong năm 2011.

PV: Các dự án hạ tầng giao thông hiện nay đang đối mặt với một số khó khăn, đặc biệt là khó khăn về nguồn vốn. Bộ trưởng có thể cho biết giải pháp huy động vốn cho các công trình này trong thời gian tới?

Bộ trưởng Đinh La Thăng: Vấn đề vốn đầu tư cho giao thông luôn là một trong những khó khăn lớn nhất đối với ngành. Khó khăn càng lớn hơn khi cùng với việc bảo đảm các mục tiêu mang tính dài hạn, các đơn vị trong ngành đang phải thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 11 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội. Trong bối cảnh nguồn vốn ngân sách đầu tư cho giao thông bị cắt giảm mạnh, việc đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa vào khai thác các dự án giao thông quan trọng, đi đôi với hạn chế tối đa những tác động tiêu cực tới đời sống, việc làm của người lao động, bảo đảm sự phát triển bền vững là những đòi hỏi bức thiết đặt ra với toàn ngành.

Để giải quyết bài toán tạo nguồn vốn phát triển cho ngành giao thông, lãnh đạo Bộ GTVT tập trung chỉ đạo xây dựng và hiện thực hóa Đề án đột phá về huy động vốn phát triển CSHT với các nhóm giải pháp sau. Một là: Huy động tối đa mọi nguồn lực, chú trọng nguồn nội lực, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút vốn đầu tư từ mọi thành phần kinh tế dưới nhiều hình thức, đặc biệt là đầu tư theo hình thức PPP, BOT, BT, BTO… trong và ngoài nước. Hai là: Áp dụng hình thức Nhà nước đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông cho các đơn vị, cá nhân thuê khai thác để có vốn bảo trì hoặc đầu tư vào các công trình khác. Ba là: Nghiên cứu cơ chế sử dụng phần giá trị gia tăng của quỹ đất do đầu tư cơ sở hạ tầng tạo nên. Bốn là: Thành lập các Quỹ bảo trì kết cấu hạ tầng giao thông, trước mắt là Quỹ bảo trì đường bộ để huy động vốn cho công tác duy tu, bảo dưỡng nhằm hạn chế sự xuống cấp của hệ thống hạ tầng giao thông, trong đó có hệ thống quốc lộ. Năm là: Đối với các dự án, tuyến đường cấp bách trong điều kiện chưa thể huy động nguồn vốn, Nhà nước bỏ vốn đầu tư, sau đó bán quyền thu phí để lấy nguồn làm vốn đầu tư xây dựng hạ tầng. Sáu là: Đối với các dự án cao tốc do khả năng hoàn vốn thấp sẽ kiến nghị Nhà nước hỗ trợ kinh phí giải phóng mặt bằng, phần còn lại kêu gọi đầu tư theo hình thức hợp tác PPP, BOT và các hình thức đầu tư khác. Bảy là: Tập trung nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế đặc thù trong lĩnh vực đầu tư kết cấu hạ tầng GTVT.

PV: Chất lượng công trình cũng là vấn đề luôn được dư luận quan tâm. Bộ GTVT sẽ có giải pháp nào để tăng cường quản lý chất lượng công trình, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Đinh La Thăng: Không chỉ riêng tôi mà các đồng chí Bộ trưởng tiền nhiệm cũng luôn xác định, chất lượng công trình là yếu tố hàng đầu trong hoạt động đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông. Lãnh đạo Bộ luôn yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu phải coi việc hoàn thành công trình đảm bảo chất lượng là nghĩa vụ và là danh dự của ngành GTVT.

Năm 2011 được Bộ xác định là “Năm chất lượng công trình” để tiếp tục chấn chỉnh và tăng cường công tác quản lý chất lượng công trình. Bộ đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị lập kế hoạch và chương trình hành động, kiên quyết không để xảy ra trường hợp công trình không đạt yêu cầu về chất lượng hoặc vừa đưa vào khai thác đã xuất hiện hư hỏng mặc dù đặc thù xây dựng công trình giao thông phụ thuộc nhiều vào các yếu tố rủi ro từ nhiên nhiên, điều kiện địa chất, thủy văn, địa hình... Thời gian tới, Bộ tiếp tục rà soát hoàn thiện các cơ chế, quy chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình công nghệ, hệ thống quản lý chất lượng và tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm ngăn ngừa triệt để các yếu tố ảnh hưởng xấu đến chất lượng công trình từ giai đoạn lập dự án đến khi kết thúc dự án. Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện bộ máy quản lý chất lượng của các chủ đầu tư, Ban QLDA nhằm thực hiện tốt các quy định về hướng dẫn quản lý chất lượng có liên quan. Kiên quyết xử lý các nhà thầu tư vấn, thi công vi phạm chất lượng, tiến độ theo các tiêu chuẩn dự án và đánh giá xem xét cho phép tham gia các dự án tiếp theo.

Một trong những khâu đột phá của ngành giao thông vận tải thời gian tới là tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông. Trong ảnh: Đường cao tốc TP Hồ Chí Minh-Trung Lương. Ảnh: TTXVN

Ưu tiên phát triển vận tải công cộng cùng với hạn chế phương tiện cá nhân

PV: Thưa Bộ trưởng, trong thời gian tới ngành Giao thông vận tải sẽ tập trung vào những biện pháp gì để giảm tai nạn giao thông, ùn tắc giao thông?

Bộ trưởng Đinh La Thăng: Để tiếp tục kiềm chế TNGT và giảm ùn tắc giao thông trong thời gian tới, Bộ GTVT đã tham mưu trình Chính phủ hai giải pháp lớn, trong đó một giải pháp mang tính lâu dài là Chiến lược bảo đảm TTATGT đường bộ Quốc gia đến năm 2020 tầm nhìn 2030 đã trình lên Chính phủ. Giải pháp trước mắt chính là Nghị quyết số 88/NQ-CP đã được  Chính phủ  ban hành ngày 24-8-2011 về tăng cường thực hiện các giải pháp trọng tâm bảo đảm TTATGT. Theo đó, Chính phủ giao nhiệm vụ cho các Bộ, ngành địa phương cùng triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp, trước hết là triển khai tốt Tháng An toàn giao thông (ATGT) và trong thời gian tới sẽ tập trung tuyên truyền phổ biến pháp luật về TTATGT. Chủ đề năm nay là “Phòng, chống uống rượu, bia đối với người điều khiển phương tiện tham gia giao thông”. Hiện tại, Bộ GTVT đã phối hợp với các cơ quan thông tấn, báo chí, các tổ chức chính trị xã hội, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trong ngành đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về TTATGT với nội dung: Không uống rượu, bia trước khi lái xe; chấp hành quy tắc giao thông đường bộ, đường ngang đường sắt; đội mũ bảo hiểm khi đi mô tô, xe máy và đội mũ bảo hiểm cho trẻ em khi chở trên mô tô, xe máy; sử dụng áo phao, dụng cụ cứu sinh khi đi đò ngang; ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông.

Tôi cho rằng, việc thực hiện quyết liệt những giải pháp được nêu trong Nghị quyết số 88 chỉ là một trong những điều kiện cần. Nếu người dân coi việc bảo đảm an toàn của chính mình chỉ là việc của Bộ GTVT, hay của ngành Công an thì chúng ta khó mà hoàn thành được nhiệm vụ.

Để giải quyết nạn ùn tắc giao thông, yếu tố then chốt vẫn là phải xây dựng cơ sở hạ tầng đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Những năm gần đây, Chính phủ, ngành GTVT đã ưu tiên đầu tư, nhưng có thể nói là cơ sở hạ tầng nước ta vẫn yếu kém. Việc đầu tư hạ tầng cần nhiều thời gian và nguồn lực, trước mắt, cần tập trung phát triển giao thông công cộng, nâng cao chất lượng dịch vụ loại hình này, hạn chế phương tiện cá nhân, nâng cao ý thức chấp hành luật của người đi đường.

PV: Bộ trưởng có nhắc đến giải pháp hạn chế phương tiện giao thông cá nhân tại thành phố lớn. Xin Bộ trưởng cho biết khả năng thực hiện và lộ trình của giải pháp này?

Bộ trưởng Đinh La Thăng: Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp để hạn chế phương tiện giao thông cá nhân đã được Chính phủ giao nhiệm vụ trong Nghị quyết số 88. Theo đó, Bộ GTVT sẽ chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố liên quan để xây dựng đề án và lộ trình hạn chế phương tiện cá nhân tại các đô thị lớn. Đề án này sẽ trình Thủ tướng Chính phủ trong quý IV năm 2012. Khả năng thực hiện và lộ trình của các giải pháp sẽ được cụ thể hóa trong Đề án trình Thủ tướng Chính phủ.

Hiện tại, Bộ GTVT đang trình Thủ tướng Chính phủ Đề án phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2020, với những chính sách tạo thuận lợi cho việc phát triển loại hình vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt tại các tỉnh, thành phố. Bộ GTVT sẽ phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố để xây dựng lộ trình hạn chế phương tiện cá nhân bảo đảm phù hợp với đặc thù giao thông của mỗi tỉnh, thành phố trên nguyên tắc ưu tiên phát triển tối đa vận tải công cộng (chủ đạo là xe buýt) sau đó mới hạn chế phương tiện cá nhân.

Trước mắt, Bộ GTVT đã làm việc với thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh để sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết số 16/2008/NQ-CP ngày 31-7-2008 của Chính phủ về từng bước khắc phục ùn tắc giao thông tại thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó xem xét, đề xuất các giải pháp hạn chế phương tiện cá nhân và khắc phục ùn tắc giao thông trong thời gian tới, đồng thời áp dụng trong việc xây dựng Đề án trình Thủ tướng Chính phủ như đã nêu.

Đồng thời, Bộ GTVT đang cùng các Bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, kiên quyết thực hiện ngay trong quý IV những chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực hiện các giải pháp trọng tâm bảo đảm TTATGT: Ngăn chặn và xử lý nghiêm khắc người điều khiển phương tiện sử dụng rượu, bia; tăng cường kiểm tra xử lý các đơn vị kinh doanh vận tải vi phạm điều kiện kinh doanh; tịch thu phương tiện tham gia đua xe trái phép; thu hồi giấy phép kinh doanh điểm đỗ xe đã được cấp nhưng gây cản trở giao thông...    

PV: Xin cảm ơn Bộ trưởng!

Đỗ Mạnh Hưng (thực hiện)