Trước khi trả lời chất vấn, Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết: Một năm qua, Bộ đã phối hợp với các ngành thực hiện đánh giá tình hình nông nghiệp, nông dân, nông thôn và đề ra các giải pháp cụ thể để Ban cán sự Đảng trình Hội nghị Trung ương 7 khóa X. Sau đó, trên cơ sở nghị quyết của Đảng, Chính phủ đã giao các bộ, ngành triển khai 48 đề án. Kết quả là năm 2008, ngành nông nghiệp đã có tăng trưởng cao hơn so với 2007. Năm 2008 cũng đã được lấy là năm miền núi để tích cực đẩy mạnh phát triển ở khu vực này.

Đối thoại trực tiếp tại hội trường, các đại biểu đặc biệt quan tâm tới các vấn đề: Giá nông sản; Chính sách trồng, bảo vệ rừng; Công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh cho cây trồng, vật nuôi.

Nâng cao tính dự báo trong sản xuất

Đại biểu Nguyễn Hồng Diện (đoàn Hậu Giang) hỏi: Vụ đông xuân 2007 ở đồng bằng sông Cửu Long, Bộ đánh giá thiệt hại của nông dân thế nào khi cho ngưng các hợp đồng xuất khẩu, có đề xuất đền bù?

Bộ trưởng Cao Đức Phát (ảnh internet)

- Câu hỏi này thuộc lĩnh vực điều hành của Chính phủ. Thực tế, Chính phủ đã rất cố gắng để nâng cao thu nhập cho bà con nông dân, tuy nhiên trong những trường hợp như ở trên, Chính phủ buộc phải điều hành để đảm bảo an ninh lương thực. Qua đây, chúng tôi thấy rằng cần phải bám sát đồng ruộng hơn nữa để dự báo điều chỉnh sản xuất, tham mưu Chính phủ điều hành linh hoạt, thực tế hơn, không làm ảnh hưởng lớn tới đời sống của bà con nông dân.

Đại biểu cho rằng: Việc ngừng xuất khẩu gạo chủ yếu là do dự báo sai sản lượng, đây là một thiệt hại rất cụ thể, đề nghị Bộ nêu rõ những chính sách bù đắp thiệt hại cho nông dân. Nêu rõ giải pháp nào để nông dân có lãi 40% như đã đề ra?

Bộ trưởng nhận trách nhiệm về việc đã dự báo sai và xin nhận những hình thức kỷ luật. Về việc bù đắp thiệt hại cho nông dân, xin tiếp thu để nghiên cứu, vì còn phải đặt trong chính sách chung giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Về giải pháp nào và lộ trình để nông dân có lãi 40%, đó là yêu cầu Chính phủ đặt ra, song để đạt được còn phải có thời gian vì nó bao gồm rất nhiều nội dung, từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ… Mà tất cả những điều đó đều phụ thuộc rất nhiều vào các điều kiện khách quan như thời tiết, thị trường, nhu cầu thế giới… cho nên đó là mục tiêu đặt ra chứ không thể coi là vấn đề cam kết với nông dân.

Trả lời câu hỏi về việc xử lý thế nào đối với vấn đề chất lượng vật tư nông nghiệp rất thấp, Bộ trưởng thừa nhận đây đúng là vấn đề rất bức xúc, xin chia sẻ với bà con nông dân. Theo quy định, các doanh nghiệp phải công bố chất lượng vật tư nông nghiệp, lúc đầu kiểm tra đều thấy đúng chất lượng, nhưng theo thời gian, các doanh nghiệp đã không còn đảm bảo đúng chất lượng. Vì vậy cần nâng cao sự kiểm tra, giám sát… Hiện, Bộ đang chỉ đạo các ngành phải triển khai rất tích cực để quản lý chặt chẽ vấn đề này và yêu cầu doanh nghiệp phải bồi thường thiệt hại cho nông dân.

Đảm bảo diện tích rừng phòng hộ để giảm thiên tai

Đáp lại việc đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (đoàn Lạng Sơn) cho rằng vừa qua đã có những lúng túng trong việc xử lý úng ngập, Bộ trưởng khẳng định Bộ không hề lúng túng, đã triển khai các biện pháp ứng phó ngay từ sáng 31-10; cùng với thành phố Hà Nội bảo vệ bằng được trạm bơm Yên Sở, vận hành hệ thống thoát nước trên toàn lưu vực sông Nhuệ, sông Đáy… Các tình huống gay cấn thuộc lĩnh vực trách nhiệm của Bộ đều đã được xử lý kịp thời, không để hậu quả nghiêm trọng xảy ra. Tuy nhiên, sau đây chúng tôi thấy cùng phải phối hợp với địa phương rà soát lại toàn bộ quy hoạch thoát nước cho phù hợp với tình hình mới vì đợt mưa vừa qua lớn nhất ở Hà Nội trong 35 năm qua, vượt xa so với năng lực của hệ thống cơ sở hạ tầng hiện có.

Đại biểu cho rằng giải trình của Bộ trưởng chưa thuyết phục được cử tri vì nhiều vùng tâm bão không thiệt hại về người nhiều như ở Hà Nội vừa qua, biểu hiện sự lúng túng của chính quyền địa phương.

Bộ trưởng trả lời: Đúng là còn có những thiếu sót song phải khẳng định rằng các địa phương cũng đã rất cố gắng.

Đại biểu Trần Ngọc Vinh (đoàn Hải Phòng): Xin Bộ trưởng cho biết những giải pháp cụ thể về chọn cây trồng, vật nuôi sau nước rút và những chính sách hỗ trợ thiệt hại cụ thể.

Bộ trưởng khẳng định: Đã có những định hướng và hỗ trợ bà con chọn cây trồng, vật nuôi. Ở đây, chỉ có vấn đề là thời vụ đối với một số loại cây đã qua hoặc thời gian không còn nhiều. Bộ đang huy động nước rút đến đâu triển khai ngay cho kịp vụ, đã có hỗ trợ giống từ nguồn dự trữ quốc gia.

Theo một số đại biểu, không có cơ sở nào để nói rằng diện tích rừng hiện nay thừa, cần chuyển đổi đất rừng sang sử dụng vào mục đích khác. Định mức hỗ trợ hiện vẫn chưa được nâng lên mức tương xứng để người dân yên tâm bảo vệ rừng.

Bộ trưởng Cao Đức Phát cho rằng: Nói là thừa rừng thì không phải, độ che phủ mới đạt khoảng 40%. Tuy nhiên, trước đây ta quy hoạch rừng phòng hộ nhiều quá, chỉ cần 6,5%, nhưng các địa phương đã quy hoạch tới hơn 9%. Vì vậy Chính phủ đã yêu cầu rà soát lại để cơ cấu cho phù hợp. Chúng tôi đã hướng dẫn một số địa phương cải tạo những diện tích rừng đã được quy hoạch là rừng sản xuất để trồng cây cao su, vừa có giá trị về môi trường vừa có giá trị kinh tế, nâng cao đời sống của bà con. Rừng đã được quy hoạch là rừng sản xuất thì giá trị địa hình phòng hộ thấp.

Đại biểu Lê Quốc Dung (đoàn Thái Bình) hỏi: Hiện nay ta có gần 700 nông trường, lâm trường quản lý hơn 6 triệu héc-ta rừng, hiệu quả sử dụng rất kém. Đề nghị cho biết kế hoạch đổi mới cơ chế hoạt động của các nông, lâm trường?

Theo Bộ trưởng thì đã tiến hành đổi mới cơ chế vận hành của các nông trường, lâm trường, tuy nhiên quá trình đổi mới rất chậm. Bên cạnh đó có rà soát thu hồi bớt đất về cho bà con nông dân. Vừa qua, Bộ đã cử các đoàn đi kiểm tra hoạt động sắp xếp đổi mới các nông, lâm trường để có những biện pháp kiên quyết hơn.

Trả lời câu hỏi của đại biểu về việc chuyển đổi đất rừng sang trồng cao su có ảnh hưởng đến chương trình trồng mới 5 triệu héc-ta rừng không; có giải pháp gì để chống nạn cát bay, cát lấp và nâng cao rừng phòng hộ ven biển miền Trung, Bộ trưởng cho biết việc chuyển đổi này không hề ảnh hưởng tới chương trình trồng mới 5 triệu héc-ta rừng. Chương trình này vẫn được thực hiện bám sát theo các mục tiêu để bảo đảm hoàn thành vào năm 2010. Chúng tôi đã được chỉ đạo ưu tiên trồng rừng phòng hộ ven biển để chống thiên tai. Vốn trong chương trình trồng 5 triệu héc-ta rừng cũng đã được ưu tiên để trồng rừng phòng hộ ven biển, ngoài ra còn kêu gọi nhiều nguồn vốn khác…