Bác Vũ Hồ và bác Lê Phong trong buổi giao lưu với các bạn trẻ đơn vị Tân Trào.

Trong buổi nói chuyện truyền thống nhân dịp kỷ niệm 55 năm ngày thành lập Chi đoàn Cứu quốc đầu tiên trong quân đội (8-2-1952 - 8-2-2007) với tuổi trẻ đơn vị Tân Trào (Đoàn B46, Quân khu I), bác Lê Phong (một trong năm cán bộ được Trung ương Đoàn và Tổng cục Chính trị cử về đơn vị Tân Trào để xây dựng Chi đoàn Cứu quốc đầu tiên), bồi hồi nhớ lại:

- Kỷ niệm với Chi đoàn Cứu quốc đầu tiên thì nhiều, nhưng tôi nhớ nhất là kỷ niệm về những ngày đi tiễu phỉ ở Yên Bái, Lào Cai…

Câu chuyện cách đây đã hơn 50 năm. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử, các đơn vị chủ lực của quân đội đều tấp nập làm công tác chuẩn bị về tiếp quản các thành phố lớn. Riêng đơn vị Tân Trào lại nhận nhiệm vụ đi tiễu phỉ ở các tỉnh Tây Bắc, nghĩa là lại chuẩn bị cho một cuộc chiến đấu dai dẳng ở những địa bàn "rừng thiêng, nước độc". Trong tâm tư, tình cảm của bộ đội lúc ấy, không phải ai cũng "thông" ngay từ đầu. Nhưng đảng uỷ, chỉ huy đơn vị đã coi trọng công tác giáo dục tư tưởng, đặc biệt là dựa vào tổ chức Đoàn và hoạt động giáo dục thanh niên để khơi dậy niềm tin, niềm tự hào về truyền thống của đơn vị. Kết quả là 100% cán bộ, chiến sĩ yên tâm đi làm nhiệm vụ. Toàn đơn vị chia thành từng tổ nhỏ lẻ, luồn rừng, vượt núi để "ba cùng" với đồng bào các dân tộc thiểu số, vừa tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ, vừa trấn áp và gọi hàng quân phỉ. Đồng bào các dân tộc thiểu số đã dành cho cán bộ, chiến sĩ đơn vị tình cảm đặc biệt. Hôm chia tay, bộ đội đi đến đâu, đồng bào dùng đá xếp dấu chân các anh lại để gìn giữ và ghi nhớ công ơn. "Dấu chân đá xếp" của bộ đội đơn vị Tân Trào trở thành một huyền thoại, được in thành truyện và phổ biến rộng rãi trong toàn quân…

Bác Lê Phong chỉ kể đến đó, rồi có ý nhường lời cho bác Vũ Hồ, cũng là một trong 5 cán bộ tham gia xây dựng Chi đoàn Cứu quốc đầu tiên. Đã vào tuổi 82 nhưng giọng người cựu cán bộ Đoàn vẫn rất hào sảng. Bác kể rằng, bác nhớ nhất là chuyện "chiếc bánh xe thứ 5". Hồi ấy, khi có chủ trương thành lập tổ chức Đoàn trong quân đội, ai cũng ủng hộ nhưng vẫn còn một vài ý kiến bàn rằng:

- Đơn vị thành lập đã mấy năm nay, không có Đoàn thì vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ, mọi công việc hiện đã vận hành trơn tru như một cỗ xe. Nay có thêm tổ chức Đoàn, khác nào thêm bánh xe thứ 5, có khi lại khiến xe khó chạy hơn.

Cuối cùng thì thiểu số phải phục tùng đa số. Chi đoàn Cứu quốc đầu tiên được thành lập ở đại đội 29, tiểu đoàn 183, ngay sau đó đã tỏ rõ tác dụng là tổ chức của những người cộng sản trẻ tuổi, luôn xung kích nhận và hoàn thành tốt những nhiệm vụ khó khăn, gian khổ của đơn vị. Từ đó, tổ chức Đoàn được nhân rộng khắp toàn quân. Riêng chi đoàn 29 xưa, nay là chi đoàn 9 thuộc liên chi đoàn tiểu đoàn 3, luôn giữ vững danh hiệu là chi đoàn vững mạnh xuất sắc từ hồi đó cho tới nay.

Thượng tá Phó Đức Huy Hoàng, cán bộ Ban thanh niên quân đội, khi trò chuyện với các bạn trẻ của chi đoàn 9 tại đêm lửa trại truyền thống đã cung cấp thêm một thông tin rất đáng chú ý: "Thanh niên quân đội có quyền tự hào và trân trọng những đóng góp to lớn của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong quân đội. Trong số 1.142 anh hùng LLVT, có 837 anh hùng được tuyên dương ở tuổi thanh niên. 55 năm qua, các tổ chức Đoàn trong quân đội đã bồi dưỡng, giới thiệu cho Đảng kết nạp được 1.205.000 đoàn viên ưu tú vào Đảng… Có thể nói, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong quân đội xứng đáng là hạt nhân chính trị của phong trào thanh niên…".

Những câu chuyện quanh đống lửa được nối dài khi thượng úy Trịnh Tiến Dũng, chính trị viên đại đội 9 hào hứng kể lại tình cảm quân dân ấm áp trong đợt hành quân dã ngoại, làm công tác dân vận của đơn vị tại thôn Văn Minh, xã Na Mao, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (nơi ra đời Chi đoàn Cứu quốc đầu tiên). Vừa tranh thủ củng cố, sửa sang bia di tích, tuổi trẻ đơn vị còn thực hiện "ba cùng", giúp dân tu sửa 17,5km đường liên thôn, nạo vét gần 3km kênh mương, giúp đỡ các gia đình chính sách hàng nghìn ngày công. Hôm bộ đội trở về đơn vị, toàn thôn Văn Minh tổ chức chia tay rất lưu luyến, tình cảm, nhà nào cũng "ăn Tết trước"…

Nghe chuyện của thượng úy Trịnh Tiến Dũng, bác Lê Phong bỗng nói như reo:

- Hay quá. Bác vẫn tiếc nuối là không đi thăm lại được những nơi đơn vị đã hành quân qua, để tìm lại "dấu chân đá xếp" năm xưa. Nay các cháu làm được nhiều việc tốt, để lại trong dân nhiều công trình thanh niên tình nghĩa như thế, chính là những "dấu chân đá xếp" của bộ đội trong thời kỳ mới.

Bài và ảnh: HỒNG HẢI