QĐND - Vụ chìm tàu thương tâm tại Cửa Đại, Hội An (Quảng Nam) đã xảy ra hơn một tuần. Nhìn lại công tác tổ chức cứu hộ, cứu nạn; lo việc hậu sự cho cán bộ, chiến sĩ và những người xấu số… tất cả được gói gọn trong bốn chữ “trách nhiệm, tình người”. Trách nhiệm và tình người ấy đã làm vợi bớt nỗi đau của các gia đình nạn nhân trong những ngày giáp Tết này.

Trách nhiệm đến cùng

Từ trưa 25 đến chiều 29-12-2011, trên bãi biển Cửa Đại, Hội An, lúc nào cũng kín người. Sở chỉ huy dã chiến của Bộ tư lệnh Quân khu 5 được lập ngay tại bãi biển. Tại đây không chỉ có các đồng chí trong Bộ tư lệnh và các cơ quan quân khu, chỉ huy các đơn vị thuộc các quân chủng, binh chủng đứng chân trên địa bàn, mà còn có lãnh đạo tỉnh Quảng Nam, thành phố Hội An và ngư dân các phường ven biển… tập trung với tinh thần cao nhất để lo cứu hộ, cứu nạn và tìm kiếm người mất tích. Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Bộ Tổng tham mưu, dù bận rất nhiều công việc cuối năm, nhưng liên tục gọi điện thoại nắm tình hình, chỉ đạo từ xa; đồng thời cử đoàn công tác đặc biệt do Trung tướng Đào Duy Minh, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị và các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng vào tận hiện trường, cùng với Bộ tư lệnh Quân khu 5 trực tiếp chỉ đạo khắc phục hậu quả.

Trách nhiệm đến cùng với với sinh mạng những người gặp nạn; trách nhiệm đến cùng với việc tìm kiếm đồng chí, đồng đội đang còn mất tích; trách nhiệm đến cùng lo hậu sự cho người đã khuất của người chỉ huy cao nhất trong quân đội, những người dân bình thường; đã làm sáng lên đạo lý của dân tộc. Suốt những ngày dài căng thẳng khi chưa tìm thấy thi thể 5 quân nhân mất tích; quân dân đều chung một nỗi lo, đau đáu một nỗi niềm. Công tác tìm kiếm được triển khai đồng bộ. Thiếu tướng Nguyễn Quy Nhơn, Phó tư lệnh Quân khu 5, người chỉ huy cao nhất tại Sở chỉ huy dã chiến cho biết: “Công tác tìm kiếm thi thể của các đồng chí mất tích vô cùng khó khăn. Thời tiết xấu, biển động, sóng lớn, nhưng tất cả các lực lượng đều vượt lên khó khăn để thực hiện nhiệm vụ. Ngoài khơi là tàu của Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân, cùng với tàu của Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải Khu vực 2, tìm kiếm vòng ngoài. Phía trong là tàu của Bộ đội Biên phòng Quảng Nam và Đà Nẵng tìm dọc tuyến biển từ Thừa Thiên - Huế trở vào. Gần bờ là thuyền máy, thúng chai gắn máy, cùng hàng nghìn ngư dân bủa lưới, giăng câu. Trên không là máy bay trực thăng của Sư đoàn Không quân 372… Tất cả với nỗ lực cao nhất, quyết tâm tìm cho được đồng chí, đồng đội mình. Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực và sự quyết tâm của các lực lượng tham gia; đặc biệt là ngư dân các địa phương ven biển của tỉnh Quảng Nam. Chính nhờ bà con ngư dân với các loại trang bị, phương tiện, cùng sự tận tụy, cũng như kinh nghiệm đi biển của mình, mà công tác tìm kiếm thi thể các đồng chí mất tích sớm hoàn thành, xoa dịu nỗi đau cho từng gia đình nạn nhân…”.
Cùng với việc tổ chức tìm kiếm, việc lo chế độ chính sách cho các đồng chí đã hy sinh và người dân gặp nạn cũng đã được chăm lo chu đáo. Ngoài tiền hỗ trợ của Bộ Quốc phòng, của Bộ tư lệnh Quân khu, Bộ CHQS, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam…, Bảo hiểm quân đội cũng đã tổ chức thăm viếng và chi trả bảo hiểm quân nhân cho gia đình các đồng chí đã hy sinh. LLVT Quân khu dấy lên phong trào quyên góp được 1 tỷ đồng và đích thân đồng chí Thiếu tướng Lê Chiêm, Tư lệnh Quân khu 5, đến từng gia đình chia buồn và trao số tiền 142 triệu 850 nghìn đồng cho mỗi gia đình có người thân bị thiệt mạng.

Ngư dân các địa phương ven biển tỉnh Quảng Nam tham gia tìm kiếm cứu nạn trong vụ chìm tàu tại Cửa Đại (Hội An) ngày 25-12-2011. Ảnh: Trường Giang

Bao la lòng dân

Có thể nói, chưa bao giờ nhân dân các địa phương ven biển của tỉnh Quảng Nam lại dốc sức và huy động tối đa phương tiện, trang bị, cũng như tham gia nhiều ý kiến quý báu được tích lũy từ kinh nghiệm truyền đời, để tổ chức cứu nạn và tổ chức tìm kiếm thi thể các nạn nhân mất tích có hiệu quả như vừa qua.

Đại tá Lê Thanh Tùng, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam cho biết: “Ngay sau khi nhận được tin báo từ các đồn biên phòng tuyến biển trong toàn tỉnh, ngư dân các địa phương đã tổ chức ngay lực lượng, phương tiện tham gia cứu nạn và tìm kiếm, phối hợp chặt chẽ cùng với các lực lượng khác, tổ chức tuần tra dọc bờ biển 24/24 giờ để tìm kiếm, phát hiện người mất tích. Tính từ trưa 25 đến chiều 29-12-2011, ngư dân các địa phương: Hội An, Duy Xuyên, Điện Bàn, Thăng Bình, Núi Thành và thành phố Đà Nẵng… đã huy động hơn 250 lượt tàu thuyền, gần 100 lượt thúng chai và thúng chai gắn máy, cùng các phương tiện khác như lưới, câu và hơn 2000 lượt người tham gia tìm kiếm dọc biển từ Đà Nẵng vào giáp giới vùng biển Quảng Ngãi…".

Trong đợt cứu nạn và tìm kiếm các nạn nhân mất tích vừa qua, chính ngư dân các địa phương ven biển là những người có mặt sớm nhất, huy động phương tiện nhanh nhất và tổ chức cứu nạn có hiệu quả nhất. Những tấm gương tận tụy, không quản gian khổ, không sợ hy sinh, lao mình ra giữa sóng to gió lớn như các anh Nguyễn Cường, Phạm Sơn, Võ Thuấn, Đỗ Ca, Phạm Bê… để cứu người, tìm người là rất đáng trân trọng, rất đáng nêu gương. Lòng dân bao la, tình quân dân ruột thịt đã biến những ngư dân chân chất thành những người anh hùng thầm lặng. Chúng tôi không gặp được tất cả những ngư dân tham gia cứu nạn và tìm kiếm thi thể những người mất tích vừa qua. Song chỉ qua một số người chúng tôi có điều kiện tiếp xúc, họ đều nói, "việc chúng tôi làm không phải để được biểu dương, khen thưởng, không phải để được lên báo…",  giản dị và chân thành như vậy, nhưng ẩn chứa trong mỗi con người của biển ấy là tấm lòng bao la, là đức hy sinh, sự vượt khó, là tình người, tình đồng loại tỏa sáng lung linh…

Trung tướng Đào Duy Minh, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị thăm hỏi ngư dân và động viên gia đình người bị nạn. Ảnh: Trường Giang

Những điều đặt ra

Lâu nay, trong các phương án diễn tập cứu hộ, cứu nạn trên biển, hầu như chúng ta chưa đặt đúng vị trí vấn đề huy động sức dân, phương tiện trong dân; đặc biệt là ngư dân ven biển.

Chúng tôi đồng tình với suy nghĩ của đồng chí Nguyễn Sự, Bí thư Thành ủy thành phố Hội An, đã đến lúc chúng ta cần bổ sung vào phương án cứu hộ, cứu nạn ven biển lực lượng hùng hậu và giàu kinh nghiệm này. Lấy bài học từ vụ chìm tàu vào chiều 25-12-2011 vừa qua để hoàn thiện một phương án tối ưu nhất. Rõ ràng, khi tai nạn xảy ra, khi các cơ quan chức năng chưa nhận được tin báo; lực lượng cứu hộ, cứu nạn chưa kịp triển khai, thì chính ngư dân là những "người lính" cứu hộ, cứu nạn đầu tiên. Không có họ, chắc chắn tổn thất sẽ còn nặng nề hơn nữa. Trong thực thi nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn trên biển  "thời gian là lực lượng", càng khẩn trương bao nhiêu, có mặt sớm bao nhiêu, thì sẽ hạn chế thiệt hại bấy nhiêu. Tìm kiếm cứu nạn trên biển, không đơn thuần chỉ có tàu thuyền, mà rất cần kinh nghiệm, mà ngư dân chính là những "bậc thầy" dày dạn kinh nghiệm. Tìm thi thể nạn nhân mất tích vừa qua nhờ kinh nghiệm ngư dân, nhờ các phương tiện như lưới, câu… để rà sát mặt đất là hết sức hiệu quả.

Tai nạn đã xảy ra gây tổn thất rất lớn, nhưng chính trách nhiệm và tình người đã làm vợi đi nỗi mất mát thương đau của mỗi gia đình người bị nạn. Xin được mượn lời của cha đẻ Liệt sĩ Đặng Ngọc Hiệp, ở xã Binh Sa, huyện Thăng Bình (Quảng Nam), khi nhận món tiền 142,850 triệu đồng (tiền quyên góp của LLVT Quân khu 5 giúp các gia đình nạn nhân) từ tay Thiếu tướng Lê Chiêm, Tư lệnh Quân khu 5, để kết thúc bài viết này: "Gia đình tôi mất một người con, quân đội mất một chiến sĩ. Nỗi đau này là quá lớn; nhưng chúng tôi hết sức cảm động và biết ơn sự quan tâm của các thủ trưởng, từ Bộ Quốc phòng đến cơ sở; từ quân đội đến chính quyền các cấp và những người dân trực tiếp tìm kiếm thi thể con tôi. Không có sự nỗ lực và trách nhiệm ấy, không có tình nghĩa bao la ấy thì sao tìm được thi thể con chúng tôi…".

Đặng Trung Hội