QĐND - Không thể phủ nhận, công tác tiếp công dân ở các cơ quan, đặc biệt là ở các cơ quan thường xuyên phải giải quyết nhiều khiếu nại, tố cáo của nhân dân, trong thời gian qua ngày càng có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên, công tác này còn thiếu đồng bộ, thống nhất, làm giảm đáng kể hiệu quả.

Vẫn còn hình thức khi tiếp dân

Nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân ở các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội luôn là mục tiêu phấn đấu của Việt Nam. Điều này được thể hiện rất rõ qua các nghị quyết của Đảng, văn bản pháp quy của Nhà nước quy định về việc tiếp công dân. Trên thực tế, công việc này cũng đã dần đi vào nền nếp, công dân đi khiếu kiện ở nhiều nơi đã được đón tiếp chu đáo, hướng dẫn cụ thể, nhiệt tình. Điều đó đã góp phần không nhỏ trong việc làm tăng hiệu suất giải quyết khiếu nại, tố cáo cho các cơ quan, tổ chức liên quan.

Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn thừa nhận, công tác tiếp dân trong thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập cần sớm được khắc phục. Những hạn chế này cũng được chính đại diện Thanh tra Chính phủ, cơ quan đứng đầu một trong những ngành thường xuyên phải tiếp xúc với công dân nhiều nhất, thừa nhận trong buổi thẩm tra do Ủy ban Pháp luật của Quốc hội tiến hành đối với Dự án Luật Tiếp công dân hôm qua, 15-3, tại Hà Nội.

Ảnh minh họa/ Internet

Theo lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, lãnh đạo một số cơ quan, tổ chức còn chưa nhận thức đầy đủ ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác tiếp công dân, chưa quan tâm đúng mức đến công tác này, chưa đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Chính vì thế, việc tiếp công dân còn hình thức, chưa hiệu quả. Thậm chí, có lúc, có nơi còn xảy ra tình trạng khoán trắng cho công chức tiếp công dân hoặc cơ quan chức năng; có biểu hiện thiếu tinh thần trách nhiệm, thái độ không đúng mực đối với người dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; né tránh trách nhiệm, hướng dẫn công dân không đúng quy định. Hoạt động, tổ chức tiếp công dân còn thiếu thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Ngay cả công tác phối hợp giữa trụ sở tiếp công dân với các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cũng thiếu chặt chẽ. Việc tiếp công dân ở trụ sở cũng chưa gắn với việc thanh tra trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, chưa gắn với theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc tiếp thu, xem xét, giải quyết của các cơ quan, tổ chức.

Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tiếp công dân nhiều nơi còn chưa đáp ứng được yêu cầu, yếu về nhận thức, hạn chế về hiểu biết pháp luật, kinh nghiệm quản lý, khả năng giao tiếp, phương pháp vận động, thuyết phục quần chúng. Chính vì những hạn chế ấy nên cán bộ, công chức tiếp công dân ở nhiều nơi còn chưa phân định rõ được công dân đến khiếu nại, tố cáo hay kiến nghị, phản ánh. Trong hoạt động tiếp công dân cũng chưa phân định rõ được việc tiếp công dân của người đứng đầu với việc tiếp công dân của công chức, giữa việc tiếp công dân thường xuyên với việc tiếp công dân theo yêu cầu khẩn thiết với những vụ việc phức tạp, có nhiều người tham gia.

 “Phân luồng” khiếu kiện cần đồng bộ

Có thể nói, trong công tác tiếp công dân, nếu bước “phân luồng” khiếu kiện được thực hiện tốt, hiệu quả ngay từ bước đầu, tình trạng “ách tắc” trong giải quyết khiếu kiện của công dân sẽ được giảm đáng kể. Để “phân luồng” tốt, việc thống nhất từ Trung ương tới cơ sở, từ các cơ quan hành chính, tư pháp, các cơ quan dân cử cho tới các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội trong công tác tiếp công dân là không thể thiếu. Tuy nhiên, dự thảo Luật Tiếp công dân được gửi tới Ủy ban Pháp luật của Quốc hội để phục vụ công tác thẩm tra lại mới chỉ dừng lại điều chỉnh trong phạm vi chủ yếu là hoạt động tiếp công dân tại các cơ quan hành chính nhà nước. Nhiều người cho rằng, sự khu biệt hóa như vậy sẽ không thể giải quyết được sự thiếu nhất quán, đồng bộ trong công tác tiếp công dân trong toàn hệ thống chính trị. Như thế, việc ban hành Luật Tiếp công dân sẽ không mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực.

Thay mặt Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Lê Minh Thông nhấn mạnh: Dự thảo Luật dự kiến điều chỉnh công tác tổ chức tiếp công dân của tất cả các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công, doanh nghiệp có sử dụng ngân sách, tài sản của Nhà nước. Tuy nhiên, trên thực tế, hầu hết các chương, điều trong dự thảo Luật mới chỉ tập trung quy định về công tác tiếp công dân trong các cơ quan thuộc hệ thống cơ quan hành chính nhà nước. Vì công tác tiếp công dân là công việc thường xuyên của hầu hết các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị nên nếu trong Luật chỉ tập trung quy định về công tác tiếp công dân tại trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước, cấp tỉnh, huyện, các bộ, sở và cấp xã sẽ là không toàn diện. Đồng thời, việc giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Văn phòng Chủ tịch nước… quy định riêng về việc tiếp công dân trong cơ quan, tổ chức mình sẽ tiếp tục tạo ra sự thiếu đồng bộ, thiếu thống nhất trong công tác này.

Vụ trưởng Vụ Khiếu tố thuộc Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Hà Như Khuê còn chỉ ra một thực tế thiếu thống nhất khác chưa được ghi nhận trong dự thảo. Cụ thể, ông Hà Như Khuê cho rằng, thông thường, công dân đi khiếu nại, tố cáo không chỉ gửi đơn, mà còn gửi kèm theo rất nhiều chứng cứ, tài liệu chứng minh. Thực tế, có nơi chỉ nhận đơn, không nhận hồ sơ, chứng cứ, tài liệu kèm theo; có nơi nhận cả đơn, cả hồ sơ, chứng cứ; có nơi nhận hồ sơ, chứng cứ và có biên nhận, có nơi không biên nhận; có nơi có kèm cả bảng liệt kê đầu mục tài liệu, chứng cứ tiếp nhận từ công dân, có nơi chỉ nhận mà không có bảng liệt kê… Từ đó, ông Hà Như Khuê đề nghị, dự thảo Luật Tiếp công dân phải quy định cụ thể việc tiếp nhận đơn từ, hồ sơ, chứng cứ từ công dân để bảo đảm sự thống nhất, nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, phục vụ công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo sau này được tốt hơn.

Luật Tiếp công dân, nếu được hoàn thiện và thông qua, sẽ là hành lang pháp lý quan trọng, góp phần không nhỏ trong việc giúp “khơi thông luồng lạch”, giảm đáng kể áp lực nghiên cứu, phân loại, “kính chuyển” cho các cơ quan trực tiếp giải quyết khiếu nại, tố cáo; nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và làm chuyển biến mạnh mẽ về thái độ của cán bộ, công chức khi tiếp xúc với nhân dân. Do vị trí và tầm quan trọng như vậy, rõ ràng, việc khu biệt hóa như trong dự thảo Luật còn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của công tác này.

NGUYỄN TÀO