QĐND - 60 năm trước, cùng với sự lớn mạnh về mọi mặt của Quân đội nhân dân Việt Nam, theo chỉ đạo của Bác Hồ và Quân ủy Trung ương, Báo Quân đội nhân dân ra số đầu tiên. Ngày ấy, anh chị em trong tòa soạn khoảng 20 người, Trụ sở bằng tre nứa đơn sơ, nép mình trong tán cây rừng của bản Khau Diều, xã Định Biên, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.

Cũng ngày ấy, những người đặt nền móng đầu tiên cho Báo Quân đội nhân dân kể lại: Đời sống chiến khu vô cùng đạm bạc. Nhà báo, người thì có dép lốp, người thì chỉ chân đất, phương tiện là bút mực, bút chì, đèn dầu. Phóng viên Nguyệt Tú là vợ của cố Chủ tịch Quốc hội Lê Quang Đạo địu con trai 6 tháng tuổi băng rừng “tác nghiệp”; phóng viên Phạm Phú Bằng thì không biết rõ trong tòa soạn có những ai, vì cứ mải miết đi theo các chiến dịch, thi thoảng về qua tòa soạn để lại tin, bài, rồi lại đi, và đi…

Nhưng, trong điều kiện vô cùng kham khổ và thiếu thốn ấy, những người làm Báo Quân đội nhân dân đầu tiên đã làm được những điều ngỡ như không thể. Báo Quân đội nhân dân số 1 ra đời ngày 20-10-1950 có tầm chiến lược, có phong cách hiện đại, và đúng là một sản phẩm tinh thần giàu trí tuệ, ngày nay đọc lại còn rất thú vị.

Báo Quân đội nhân dân ra số đầu tiên.

Có một chuyện xảy ra trong số đầu rất đáng để chúng ta suy nghĩ. Đó là, khi báo đã chuẩn bị xong, sắp in thì tin chiến thắng Biên Giới dồn dập bay về. Làm thế nào đây? Cứ theo kế hoạch mà làm, mà in, hay rũ ra làm lại? Làm lại thì ai làm, người ít, đường đến chiến trường lại xa. Lại có tâm tư cân nhắc trong lòng, “Vạn sự khởi đầu nan”, số 1 sao lại dừng, lại đảo tung thì xui xẻo quá, và vân vân…

Nhưng rồi, những nhà báo chiến sĩ chân đất và quyết tâm ngang núi ấy đã thống nhất một phương án: Hủy cơ bản số 1 đã chuẩn bị, làm lại một số 1 khác cho đúng với tình hình thời sự. Và, số 1 ra đời thật đặc sắc, nào là “Đánh thắng và bảo vệ mùa màng”, “Có”, “Giản chính, một vấn đề cấp thiết”, “Thời sự 15 ngày qua”, “Bệnh hủ hóa”, “Tinh cầu”… Tôi ấn tượng với Phóng sự tay năm của Vũ Cao, Hồng Vũ, Hoài Ân, Trần Đĩnh, Trần Việt đăng tràn 2 trang trong tổng số 8 trang khổ A3 với nhan đề “Khi chúng ta đánh và khi chúng hạ súng”. Hôm nay, nâng nhẹ trang báo mỏng đọc lại phóng sự này chữ đã mờ, trên nền giấy ố vàng thời gian vẫn nghe rõ tiếng “phập” của nhát lê đồng đội chặt hộ cánh tay lủng lẳng của La Văn Cầu; vẫn nghẹn lòng nghe lời cuối cùng trước lúc tắt thở của Chính trị viên Trần: “Đơn vị mình chết thì chết, lên cho hết đấy”, rồi lại thủ thỉ lời từ biệt trước lúc nhắm mắt của Mã Văn Pheo: “Tiểu đội chúng mình giữ lời hứa nhé”. Mùi khói súng, màu máu đỏ của những chàng trai chân đất và cả những tiếng hô xung phong vỡ họng giữa rừng biên giới còn vang dội, khoan xoáy vào lòng người hôm nay, chạm đến miền xúc cảm mãnh liệt của một công dân với khát vọng độc lập tự do của Tổ quốc.

Số 1 Báo Quân đội nhân dân ra đời, bằng con mắt nghề nghiệp của những người có nghề và nghiêm khắc nhất hôm nay cũng phải thừa nhận đó là một số báo hay, hiện đại và chuyên nghiệp về bản chất. Thực tế lịch sử, Báo Quân đội nhân dân đã là động lực tinh thần thôi thúc trái tim của lớp lớp người Việt Nam đứng lên giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.

Ngày nay, trước rất nhiều tài liệu dịch của nước ngoài, từ các nền báo chí đỉnh cao thế giới cho đến cả các giáo trình của các trung tâm đào tạo báo chí quốc gia biên soạn, sinh viên và người làm báo dễ bị hoa mắt bởi kiến thức bách khoa, bởi những cách trình bày hàn lâm. Nhưng, điều cốt lõi và khá thống nhất trong vô số tài liệu ấy là tính thời sự của báo chí. Thời sự là thuộc tính của báo chí. Đánh mất tính thời sự thì báo chí chỉ còn là rau già, cá ươn. Thời sự là một thái độ nghiêm túc và danh dự của người làm báo. Từ số báo đầu tiên ra đời giữa chiến khu Việt Bắc, Báo Quân đội nhân dân đã thấu triệt điều đó, và thế hệ 60 năm hôm nay đang nghiêm khắc nhìn nhận lại mình để phát huy truyền thống. Có thể có lúc, có nơi Báo Quân đội nhân dân chưa làm hài lòng bạn đọc, chúng tôi biết điều đó và luôn cố gắng động viên nhau khắc phục khó khăn, tăng thông tin cập nhật, ưu tiên thời sự để tờ báo mãi mãi xứng đáng là người thầy, người bạn đến với mọi cán bộ, chiến sĩ và bạn đọc cả nước mỗi buổi bình minh.

Với sự chăm lo của Đảng và Quân đội, sự tin yêu của bạn đọc xa gần, chắc chắn Báo Quân đội nhân dân sẽ tiếp tục giữ vững truyền thống bám sát cuộc sống, bám sát sự kiện, tất cả vì thông tin thời sự và tin cậy, vì bạn đọc yêu quý.

Xuân Bằng