QĐND - Dầu khí tại thềm lục địa Việt Nam không phải vô tận, do đó, những năm 90 của thế kỷ 20, Đảng, Nhà nước ta đã có chủ trương mở rộng việc tìm kiếm và thăm dò dầu khí ở nước ngoài. Thực hiện chủ trương đúng đắn đó, từ đầu những năm 2000, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia  Việt Nam đã mạnh dạn cử các cán bộ, công nhân viên đến với các vùng đất xa xôi, hẻo lánh, nhiều cách trở tìm thêm nguồn năng lượng quý. Và sau 7 năm với không ít thăng trầm, đến nay bài toán đầu tư khai thác dầu khí ở nước ngoài đã có đáp số. 

Bước đột phá

Từ những năm trước, ngành Dầu khí Việt Nam đã có những mối quan hệ liên doanh, liên kết tìm kiếm, khai thác dầu khí ở nước ngoài, như với Ma-lai-xi-a (9-2006), nhưng vốn đầu tư còn ít nên hiệu quả hạn chế. Vì thế, 22 nghìn thùng dầu được khai thác trong ngày 30-9-2010, tại mỏ Bắc Khô-xê-đa-y-u (Khu tự trị Nhe-nhe-giơ-ki, Liên bang Nga) được xem như một sự kiện lớn không những với tập thể cán bộ, công nhân viên Liên doanh Rusvietpetro mà của cả người dân khu vực quanh năm băng giá này. Ông Trần Bình Minh, Phó tổng giám đốc Tổng công ty thăm dò khai thác nhớ lại: Khi Tổng thống Nga V. Pu-tin và Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Nguyễn Minh Triết đạt được thỏa thuận thành lập Công ty Liên doanh khai thác mỏ dầu khí trên lãnh thổ Nga, không riêng anh em cán bộ trong Tổng công ty, mà lãnh đạo Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam  cũng không khỏi lo lắng. Nga là thị trường trọng điểm về dầu khí nhưng về kinh nghiệm, so với bạn, chúng ta còn non trẻ; về vốn, chúng ta cũng chưa thể sánh bằng. Điều đáng ngại hơn là trong lĩnh vực thăm dò dầu khí khả năng rủi ro là rất lớn. Trong điều kiện nguồn vốn còn hạn hẹp, nếu khoan thăm dò ba, bốn mũi mà chưa thấy dầu thì cả Tập đoàn sẽ ăn ngủ không yên. Vì thế, tháng 12-2008, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam quyết định lập phương án đấu thầu mua lại 49% cổ phần của Công ty Zarubeznheft và từ đó Rusvietpetro ra đời. Chưa đầy một tháng sau, liên doanh đã bắt tay vào việc xây dựng mỏ, sửa chữa, phục hồi các giếng khoan cũ. Tháng 5-2009, hoàn thành xây lắp cầu vượt sông Malyi. Tháng 10-2009, thông qua báo cáo kinh tế kỹ thuật, phê duyệt tài liệu thiết kế, khai thác mỏ Bắc Khô-xê-đa-yu… Tháng 12-2009, đóng cọc móng đầu tiên cho tuyến đường ống vận chuyển dầu ngoại mỏ đến trạm bơm đẩy Musurshor. Tháng 9-2010, hoàn thành công việc xây dựng và lắp đặt các thiết bị tại mỏ Bắc Khô-xê-đa-yu. Ngày 30-9-2010, Liên doanh vui mừng đón nhận tấn dầu đầu tiên được khai thác cách xa Tổ quốc gần 7000 km trước sự chứng kiến của Phó thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải. Vào những ngày cuối cùng của năm 2010, Liên doanh hoàn thành kế hoạch khai thác 230.000 tấn dầu. 

Cán bộ, công nhân Liên doanh Rusvietpetro làm việc tại mỏ Bắc Khô-xê-đa-yu (Liên bang Nga)

Như vậy, với chỉ gần 500 triệu USD đầu tư, sau chưa đầy 20 tháng, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam có sản phẩm thu về đã làm ngạc nhiên ngay cả chính những người trong cuộc. Ngày 31-12-2010, Liên doanh đã bước vào ngày đầu thực hiện chỉ tiêu năm 2011, sản xuất 1,508 triệu tấn dầu (gần bằng ¼ lượng dầu khai thác được từ mỏ Bạch Hổ).

Con đường băng tuyết

Thủ đô nước Nga những ngày này lạnh từ âm 7 đến âm 10 độ  C. Trên đường phố, tuyết rơi phủ trắng xóa tất cả. Tuyết rơi nhiều, cộng với gió lớn còn làm đổ cả cột điện cao thế. Và hậu quả làm cho hàng trăm nghìn người dân thủ đô nước Nga không có điện chiếu sáng trong nhiều giờ; hàng trăm chuyến bay xuất phát tại sân bay quốc tế Mát-xcơ-va phải hủy bỏ. Trong khi đó, tại mỏ Bắc Khô-xê-đa-y-u, nơi cán bộ, công nhân của Liên doanh Rusvietpetro đang làm việc nhiệt độ thường là âm 22 độ  C, có lúc xuống tới âm 30 độ C. Và đây chính là mùa làm ăn cần phải tranh thủ tối đa thời gian để làm việc. Mỏ dầu nằm giữa vùng đầm lầy, vì vậy phải tranh thủ lúc băng đóng dày nhất để vận chuyển hàng trăm tấn máy móc, thiết bị mới vào mỏ trên những con đường băng tuyết. Lần đầu tiên chúng tôi được nghe nói về những con đường làm bằng băng tuyết như vậy. Cách làm đường bộ ở đây thuộc diện độc nhất, vô nhị. Cứ đến đầu tháng 11 thì tiến hành làm đường. Từng đoàn xe đi vun tuyết, gạt băng, sau đó dùng ô tô phun nước (có hóa chất) lên bề mặt của tuyết. Phun đi, phun lại nhiều lần, băng tuyết sẽ tạo thành con đường đủ tiêu chuẩn kỹ thuật cho các loại xe ô tô có trọng tải 60 tấn chở các thiết bị từ nơi tập kết vào mỏ (gần 300 km). Con đường này sẽ tan ra thành nước vào thời điểm cuối tháng 5, khi tuyết bắt đầu tan. Lúc này tuyến giao thông đường bộ vào mỏ bị chia cắt bởi đầm lầy.

Khai thác dầu ở mỏ Bắc Khô-xê-đa-yu (Liên bang Nga)

Các mỏ Liên doanh Rusvietpetro đang khai thác và xây dựng cơ sở hạ tầng nằm tại Khu tự trị Nhe-nhe-giơ-ki, ở vùng cực bắc vùng châu Âu của Nga. Khu tự trị có diện tích 176,8 nghìn km2, dân số 42 nghìn người. 76% diện tích của khu tự trị là đầm lầy, độ ẩm cao, mùa đông kéo dài khoảng 220 đến 240 ngày trong một năm và rất lạnh (nhiệt độ trung bình là âm 16 độ C). Tuyết bắt đầu rơi vào tháng 10 và tan dần vào cuối tháng 5. Riêng khu vực mỏ do liên doanh Rusvietpetro đang quản lý, khai thác là vùng băng giá vĩnh cửu. Bão tuyết đến thường xuyên. Băng dày từ 1 mét tới 2 mét, đặc biệt có những đầm lầy băng đông cứng tới tận đáy sông. Mùa hè chỉ kéo dài không đầy 2 tháng, nhưng qua tiếp xúc chúng tôi được biết, đại bộ phận dân chúng ở đây không thích những ngày nắng ấm. Mùa băng giá mới thực sự là mùa làm ăn của những người làm dầu khí.

 Anh Trần Ngọc Sơn, Trưởng đại diện của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, cho biết, hiện có khoảng 70 cán bộ, công nhân đang làm việc tại mỏ. Dù là người U-crai-na, Nga hay người bản địa, nhưng đa phần họ đã gắn bó ít nhất 20 năm với vùng đất khắc nghiệt này.

Phía trước vẫn còn nhiều thách thức

“Dù các bạn Nga trong liên doanh xem chúng ta như người nhà, nhưng khi đã liên kết thì phải tính toán rất cẩn trọng”- đó là tâm sự của anh Cao Mỹ Lợi, Phó tổng giám đốc thứ nhất Rusvietpetro. Anh cho biết thêm, sản phẩm thu về, theo tính toán ngày một tăng. Năm 2011 dự kiến là hơn 1,5 triệu tấn. Năm 2012 phấn đấu đạt 2 triệu tấn và đến năm 2013, khi đưa thêm mỏ số 3 vào khai thác thì mục tiêu đặt ra là 4 triệu tấn. Song, lúc này, hàng loạt bài toán đang đặt ra cho những người tìm “lửa” trong băng tuyết, nhất là việc mở rộng đầu tư. Anh vui mừng cho biết, năm tới sẽ đầu tư thêm khoảng gần 500 triệu USD để nâng cao tính hiệu quả của dự án. Còn ông Siromyatrikov, Trưởng phòng Địa chất và phát triển mỏ, bày ra trước mắt chúng tôi hàng loạt con số thống kê các phần việc phải làm trong năm 2011 và các năm tiếp theo, đó là tập trung khoan đủ 25/26 giếng; xây dựng trung tâm thu gom dầu; làm mới hai giàn khoan; mua máy phát điện dùng khí để hạ giá thành sản phẩm.

Đặc biệt, kể từ năm 2011, trên lãnh thổ nước Nga, để hạn chế hiệu ứng nhà kính, tất cả các mỏ khai thác dầu phải thực hiện nghiêm quyết định của Chính phủ là không được đốt khí thừa, và như vậy liên doanh lại phải đầu tư thu gom khí. Lãnh đạo Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam còn đang lo việc đào tạo nguồn nhân lực, sao cho 5 - 7 năm nữa tại các mỏ dầu Liên doanh có thêm nhiều kỹ sư chuyên ngành giỏi, đảm đương được công việc trên mọi địa bàn./. 

Bài và ảnh:  Phúc Nguyên - Nam Thắng

(Gửi từ Liên bang Nga)