Năm ngoái, thị trường tài chính tiền tệ Việt đã chứng kiến sự bùng nổ của hệ thống ngân hàng. Nhiều ngân hàng từ mô hình nông thôn được một số doanh nghiệp lớn hậu thuẫn đã “nâng đời” lên thành ngân hàng thành thị. Một số tập đoàn kinh tế Nhà nước cũng cố sức thành lập ngân hàng riêng cho mình. Các phòng

Hoạt động ngân hàng. Ảnh: Internet

giao dịch, chi nhánh ngân hàng mọc lên nhanh chóng. Nhân lực cho ngành ngân hàng thiếu nghiêm trọng. Theo số liệu thống kê, năm 2007, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam có tốc độ tăng trưởng huy động vốn tới 36,5% và tăng trưởng dư nợ tín dụng đạt 53,9%. Kinh doanh ngân hàng đã đem lại siêu lợi nhuận.

Sang năm 2008, lĩnh vực ngân hàng có sự biến động lớn. Trước thực trạng lạm phát cao, Ngân hàng Nhà nước đã thực thi chính sách tiền tệ thắt chặt, khống chế lãi suất huy động khiến nhiều ngân hàng lâm vào cảnh khó khăn. Tại buổi hội thảo khoa học “Hệ thống ngân hàng Việt Nam và các cam kết WTO: Đánh giá và triển vọng” do Ngân hàng nhà nước và Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) tổ chức trong tuần qua, rất nhiều ý kiến tập trung phân tích về quản trị rủi ro trong hệ thống ngân hàng thương mại hiện nay và hiện tượng “toàn dân làm ngân hàng”.

Mặc dù cơ quan chức năng chưa công bố số liệu chính thức về huy động vốn của các ngân hàng thương mại từ đầu năm tới nay, nhưng, chắc chắn dòng vốn tiền gửi vào ngân hàng đang bị thu hẹp. Hiện có tình trạng doanh nghiệp sau khi bán hàng đã không chuyển tiền vào ngân hàng mà dùng nguồn vốn này cho vay lẫn nhau vì doanh nghiệp đi vay từ ngân hàng thì lãi suất cao (hiện tại mức thấp nhất cũng hơn 15%/năm), còn doanh nghiệp đi gửi tại ngân hàng chỉ được lãi suất 12%/năm. Giả định hai doanh nghiệp cùng quen biết nhau, đã từng làm ăn với nhau hoặc cùng ngành nghề thì họ sẵn sàng rút tiền ra cho nhau vay.

Theo tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), cùng với việc rút tiền ra khỏi ngân hàng, nhiều doanh nghiệp đã tích cực huy động bạn bè, nguồn tiền nhàn rỗi của cán bộ, công nhân viên, chấp nhận trả lãi suất 15%/năm, cao hơn mức 12%/năm của các ngân hàng thương mại, tự lập ra “quỹ tín dụng” để nhập khẩu hoặc thu gom hàng hóa trong nước chờ giá lên sau tháng 6 tới đây. Trên thực tế, lượng sắt thép, xăng, dầu, phân bón nhập khẩu của quý 1-2008 đã bằng cả năm 2007.

Một số người dân cũng mang tiền của mình hoặc thu gom tiền của người khác để rồi cho doanh nghiệp hoặc những người có nhu cầu vay. Hiện tượng “toàn dân làm ngân hàng” sẽ vô cùng nguy hiểm bởi rất dễ xảy ra rủi ro và hiệu ứng theo kiểu “vỡ hụi” trước đây.

Được biết, kể từ ngày hôm nay (19-5), cơ chế điều hành mới về lãi suất cơ bản bằng đồng Việt của Ngân hàng Nhà nước bắt đầu có hiệu lực. Lãi suất cơ bản mới tạo nên mặt bằng lãi suất huy động và cho vay hợp lý của các ngân hàng. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm an toàn cho cả người gửi tiền và hệ thống tín dụng trong cả nước.

PHÚ THỌ