QĐND - 46 năm sau chiến thắng Núi Thành lịch sử, những người lính tham gia trận đánh lại trở về thăm chiến trường xưa. Từng gốc cây, ngọn cỏ trên vùng đất thiêng liêng này đều gợi cho họ nỗi nhớ về một thời oanh liệt.

Núi Thành, trận đầu diệt Mỹ (26-5-1965) ngày ấy có 64 chiến sĩ của Tiểu đoàn 70 thuộc Tỉnh đội Quảng Nam, trong đó nòng cốt là Đại đội 2 và một bộ phận trinh sát, thông tin, quân y tiểu đoàn đã làm nên mốc son trong lịch sử hào hùng chống giặc ngoại xâm của dân tộc. Ngoài những chiến sĩ hy sinh ở chiến trường, số còn lại đã mất vì bệnh tật, hoặc sức khỏe kém nên hôm nay chỉ còn 14 chiến sĩ về nguồn, trong đó có 4 người từng là Đại đội trưởng Đại đội 2 qua các thời kỳ. Người trẻ nhất năm nay cũng đã bước qua tuổi 60, người già thì lên tới 75 tuổi, hầu hết đều là thương binh. Có người đôi chân đã run khi bước lên xe nhưng lại rất khỏe khi lội trong mưa hàng mấy cây số đường rừng để tìm đến tận nơi mình đã chiến đấu.

Các CCB xác định vị trí đã chiến đấu tại đồi 50.

Cuộc hành trình bắt đầu từ Bảo tàng Hồ Chí Minh, chi nhánh Quân khu 5, nơi còn lưu giữ rất nhiều kỷ vật của trận đánh. Nơi đây còn lưu nguyên vẹn lá cờ của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Tiểu đoàn 70 với dòng chữ “Núi Thành oanh liệt, quyết chiến lập công”. Gặp lại lá cờ đã bạc màu bởi thời gian và chi chít lỗ thủng do bom, đạn, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Văn Tá rơi lệ. Ông kể cho mọi người nghe về trận bom của địch ở Quế Sơn năm 1966 làm cờ mang thương tích. Ông kể về anh Ngọc, Chính trị viên Đại đội 2,  người luôn giữ lá cờ hơn cả báu vật. Còn CCB Trần Ngọc Ảnh, người được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ đầu tiên vẫn không quên những trận đánh giáp lá cà, bộ đội ta thường nhỏ bằng một nửa quân địch nhưng vẫn nhanh nhẹn, quyết thắng.

Ở mỏm đồi 50, nơi diễn ra trận đánh, vẫn còn nguyên dấu tích với hầm hào, công sự của địch. Trải tấm bản đồ giữa núi rừng, xác định từng vị trí đã chiến đấu tiêu diệt 139 tên địch trong vòng 25 phút khi chúng vừa đặt chân vào Việt Nam, các CCB hào hứng kể về các mũi tiến công của mình. Các nữ y tá Cao Thị Thu Ba, Nguyễn Thị Xuân Kiều thì bồi hồi nhớ lại những thương binh mình đã chăm sóc. Ngoài bị đạn pháo các anh còn bị gai mắt mèo nhọn hoắt trên đồi đâm toạc thịt da khi trang phục chỉ là quần đùi, áo lót. CCB Phan Ngọc Tùng chỉ vết thương ở cánh tay sau 10 phút xung trận. Lúc đó, ông mới 16 tuổi. Còn CCB Nguyễn Văn Nho - “bộ nhớ” của Tiểu đoàn 70 thì kể vanh vách từng chiến sĩ ngày ấy, ai còn ai mất, bao nhiêu đồng đội còn nằm lại trên đất mẹ Quảng Nam chưa được về. Mọi người không khỏi bùi ngùi khi dâng hoa lên tượng đài Núi Thành. Tượng đài uy nghi trên đồi cao lộng gió chỉ cách đây nửa năm, vào dịp kỷ niệm 45 năm chiến thắng Núi Thành đã đón hàng ngàn du khách về hội tụ, khẳng định mốc son chói lọi của cách mạng Việt Nam, khẳng định ý chí, lòng quả cảm của dân tộc Việt Nam: Dám đánh Mỹ và thắng Mỹ.

Với ý tưởng làm một bộ phim thật đầy đủ về chiến thắng Núi Thành để giáo dục truyền thống cho thế hệ hôm nay và mai sau, Tỉnh ủy Quảng Nam đã giao cho Đài Phát thanh Truyền hình Quảng Nam triển khai thực hiện. Bộ phim tài liệu dự kiến có thời lượng dài chừng 25 phút. Anh Phan Văn Hiển, Trưởng phòng Chuyên đề của Đài tỏ ra rất tâm huyết khi kiên trì chỉ đạo bấm máy từng địa danh và nhân chứng sống với hy vọng sẽ hoàn thành sớm trước ngày kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Tiểu đoàn 70 anh hùng (3-2-2012). Mưa như trút nước, vậy mà các máy quay vẫn không ngừng hoạt động. Anh Hiển nói, đó là cách chúng tôi tri ân với những con người đã làm nên lịch sử, đã đi vào lịch sử của dân tộc.  

Bài và ảnh: HỒNG VÂN