QĐND - 45 phút trong buổi phát sóng đầu tiên (15-1-2012), chương trình thông tin về liệt sĩ “Trở về từ ký ức” do  Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp cùng Ngân  hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB) thực hiện  đã nhận được hơn 100 cuộc gọi từ thân nhân liệt sĩ khắp mọi miền Tổ quốc. Chương trình ra đời từ thôi thúc muốn giúp nhiều gia đình liệt sĩ tìm lại thông tin về cha, con, em mình đã hy sinh trong chiến tranh.

Cựu chiến binh Phạm Văn Nghiêm trao kỷ vật của liệt sĩ cho nhà báo Thu Uyên

Theo thống kê của Cục Người có công, Bộ LĐ-TB&XH, cả nước có trên 1,1 triệu liệt sĩ. Hiện có 318.953 mộ trong các Nghĩa trang liệt sĩ còn chưa biết tên hoặc chưa đầy đủ thông tin. 237.297 liệt sĩ còn chưa tìm được hài cốt. Con số này còn có nghĩa là 556.250 gia đình đã cống hiến con em, chồng, cha của mình cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, thống nhất đất nước, còn chưa được biết người thân của mình đã ngã xuống ra sao và nằm lại ở đâu. Hơn thế nữa, rất nhiều trong số hơn nửa triệu gia đình đã biết nơi an nghỉ của liệt sĩ thân nhân, cũng chưa từng được biết liệt sĩ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì Tổ quốc ra sao.  Nhiều cuộc tìm kiếm vô vọng của các gia đình liệt sĩ vẫn đang diễn ra, làm đau lòng cả xã hội. Các liệt sĩ không một ai vô danh, không một ai bị lãng quên. Họ vẫn sống trong KÝ ỨC của THÂN NHÂN và ĐỒNG ĐỘI. Nhưng nếu chúng ta không khẩn trương tìm hài cốt liệt sĩ, dù chỉ là những mảnh vụn nhỏ còn sót lại thì không bao giờ chúng ta tìm được các anh nữa.

Lâu nay, những nỗ lực tìm thông tin liệt sĩ của các gia đình, thông qua việc đăng tin chưa đạt kết quả đáng kể. Nhiều cựu chiến binh nắm giữ những thông tin về đồng đội liệt sĩ còn chưa có cơ hội cung cấp. Để hai chiều tìm kiếm này gặp được nhau và đạt mục đích, cần một môi trường tương tác, kèm với một hệ thống tiếp nhận - xử lý và kết nối thông tin. Đó là lý do Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp cùng Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội  cho ra đời một chương trình mới để đáp ứng nhu cầu kết nối thông tin về liệt sĩ và những người thiệt mạng trong chiến tranh, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đền ơn đáp nghĩa. Chương trình là sự tương tác với khán giả trực tiếp trong thời gian phát sóng. Có những gia đình liệt sĩ theo dõi chương trình, chợt được biết liệt sĩ của mình đã sống và hy sinh ra sao, ở đâu và hiện đang nằm ở nơi nào. Có những cựu chiến binh sẽ gọi điện tới để thông báo trực tiếp cho gia đình liệt sĩ - đồng đội, mà họ bất ngờ tìm được khi theo dõi chương trình. Có những người dân, nhân chứng sẽ gọi để cho biết họ đã tình cờ phát hiện hài cốt, kỷ vật của liệt sĩ mà chưa biết danh tính hoặc chưa biết cách nào để báo cho thân nhân. Như vậy, sẽ có những liệt sĩ “chưa biết tên” được trả lại tên ngay trong chương trình truyền hình trực tiếp. 

Trong buổi họp báo ra mắt chương trình, nhà báo Thu Uyên đã giải thích ý nghĩa biểu tượng chiếc chong chóng: “Có những bác cựu chiến binh đã nói với tôi rằng, khi đến những nơi mà đồng đội của các bác đã hòa tan vào với đất, các bác thường mang theo chong chóng, đèn trung thu để đốt. Vì “chúng nó có tuổi trẻ đâu, có biết trung thu là thế nào đâu”.  Chúng tôi chỉ mong muốn chiếc chong chóng cứ quay nhưng không ai phải hy sinh vì chiến tranh nữa”. Nhà báo Thu Uyên cũng chia sẻ, khi thực hiện chương trình “Như chưa hề có cuộc chia ly”, kết nối giữa người sống với người sống đã rất khó khăn. Với “Trở về từ ký ức” khó khăn gấp bội vì kênh liên lạc là những liệt sĩ không thể lên tiếng. Nhưng chắc chắn rằng, không có ai lướt qua trên đời mà không để lại dấu vết, và các liệt sĩ không ai hy sinh mà đơn vị, đồng đội bạn bè cùng chiến đấu lại không biết. Nghĩa là tất cả các dữ liệu về 500.000 liệt sĩ hy sinh còn thiếu thông tin và 237.297 liệt sĩ còn nằm đâu đó trên mọi miền Tổ quốc, tại nước bạn Lào, Cam-pu-chia mà chúng ta còn chưa đưa về được. Chắc chắn đồng đội sẽ biết, và chương trình mong sự lên tiếng của các đồng đội giúp đỡ.

Bài, ảnh: Thu Hương