QĐND - Những ngày đầu tháng 5-2013, chúng tôi có dịp khảo sát công tác kết hợp quân dân y trên tuyến biên giới các tỉnh Đắc Lắc và Đắc Nông. Thật vui mừng nhận thấy, những thầy thuốc quân hàm xanh không chỉ làm tốt nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho bộ đội, mà còn tích cực tham gia khám, chữa bệnh cho bà con trên địa bàn biên giới. Các anh đã làm tròn cả “hai vai”.

Chỗ dựa của bà con vùng biên

Tây Nguyên có đặc điểm địa bàn rộng, dân cư còn thưa thớt, giao thông đi lại khó khăn, nhất là với những xã vùng biên. Nhiều thôn, buôn cách xa trung tâm xã tới vài chục ki-lô-mét đường rừng. Chính vì thế, mỗi khi ốm đau bệnh tật, cách tốt nhất và nhanh nhất là bà con nhờ cậy đến những thầy thuốc biên phòng. Bởi các phòng khám kết hợp quân dân y nằm ngay trong thôn, bản và hơn thế, những y-bác sĩ mang quân hàm xanh sẵn sàng phục vụ người bệnh mà không kể ngày nghỉ, giờ nghỉ.

Trên đường cùng chúng tôi đến thăm Phòng khám quân dân y kết hợp ở xã biên giới Đắc Wil, huyện Cư Dút, đây là xã xa nhất nằm ở phía bắc của tỉnh Đắc Nông, bác sĩ Nguyễn Danh Hân, Bệnh xá trưởng Bệnh xá Biên phòng Đắc Nông cho biết: Hằng năm, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng Đắc Nông tổ chức hai đợt đưa quân y về các thôn, buôn vùng sâu vùng xa, vùng căn cứ kháng chiến xưa để khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho bà con. Bình quân mỗi năm, những thầy thuốc quân hàm xanh đã khám chữa bệnh, cấp phát thuốc cho hơn 3000 lượt người dân các xã biên giới, với tổng trị giá tiền thuốc lên đến hàng trăm triệu đồng.

Phòng khám kết hợp quân dân y xã Đắc Wil được bố trí sát trạm y tế xã, y sĩ Trần Văn Tởi, cán bộ tăng cường phụ trách phòng khám tâm sự: Việc đặt phòng khám liền kề trạm y tế sẽ rất thuận lợi khi khám, chữa bệnh cho bà con. Đối tượng phục vụ chủ yếu là bà con nghèo không có thẻ Bảo hiểm y tế. Mặt khác, các y, bác sĩ của hai đơn vị còn thường xuyên trao đổi, phối hợp về chuyên môn nghiệp vụ để chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày một tốt hơn.

Quân y Phòng khám buôn Đrang Phốk, xã Krông Na, huyện Buôn Đôn (Đắc Lắc) khám bệnh cho dân.

Cũng với tinh thần phục vụ người bệnh tận tình, nên từ ngày khánh thành Phòng khám quân dân y buôn Đrang Phốk, xã biên giới Krông Na, huyện Buôn Đôn (Đắc Lắc) đến nay, đã trở thành địa chỉ tin cậy của đồng bào các dân tộc. Buôn trưởng Lương Quang Trung cho biết, mỗi khi bị bệnh bà con đều tìm đến phòng khám của bộ đội, bởi phòng khám xây dựng ngay trong buôn. Trong buổi sáng 15-5, chúng tôi đã chứng kiến gần chục bệnh nhân đến khám bệnh. Bà H’ Bjui Bkrông, ngoài 70 tuổi, tâm sự: “Trước năm 2005, chưa có phòng khám của bộ đội. Mỗi khi bệnh nặng bà con trong buôn phải dắt díu nhau lội bộ 21km đường rừng ra bệnh xá ngoài trung tâm xã, vất vả lắm. Từ ngày có quân y biên phòng đặt cơ sở khám bệnh trong buôn, bà con rất vui mừng, bị bệnh là đến nhờ bộ đội, không phải đi xa, mà cái bệnh cũng hết nhanh!”. Chị H’ Yêng Bkrông đưa con nhỏ đến khám bệnh cũng hết lời cảm ơn thầy thuốc biên phòng đã giúp bà con vơi bớt lo toan, vất vả mỗi khi ốm đau, bệnh tật. Đại tá Vũ Quang Trung, Phó chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng Đắc Lắc cho biết: “Từ năm 2009, Bộ đội Biên phòng Đắc Lắc đã huy động các nguồn hỗ trợ từ Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng và một số đơn vị, nhờ vậy Phòng khám kết hợp quân dân y buôn Đrang Phốk đã có điều kiện khá tốt về cơ sở vật chất, trang thiết bị khám chữa bệnh, bảo đảm cho bà con trong buôn được điều trị cả nội và ngoại trú. Bình quân mỗi năm, phòng khám tiếp nhận khám và điều trị bệnh, cấp thuốc miễn phí cho 1.500 lượt bệnh nhân. Ngoài ra, trong thời điểm mùa mưa, để phòng chống dịch bệnh, nhất là dịch sốt rét, phòng khám còn phối hợp các cơ quan chuyên môn của địa phương tiến hành tẩm màn, phun thuốc phòng chống dịch cho 100% hộ dân trong buôn. Không chỉ giúp bà con phòng chống dịch bệnh, bộ đội còn mở các lớp học xóa mù chữ cho bà con; tổ chức khai hoang đồng ruộng, hướng dẫn bà con trồng lúa nước, trồng rừng. Đến nay đã có 25ha lúa nước 2 vụ; 2.200ha rừng được nhận khoán. Nhờ vậy, từ chỗ 100% hộ diện nghèo, đến nay, Đrang Phốk chỉ còn 46 hộ nghèo và 7 hộ cận nghèo.

Về nhiệm vụ trọng tâm của Quân y Biên phòng trong năm 2013 này, Đại tá Nguyễn Trung Long, Trưởng phòng Quân y, Cục Hậu cần (Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng) cho rằng: Cần phải tiếp tục nâng cấp và duy trì hoạt động của các phòng khám quân dân và xây dựng cho được những điểm sáng quân dân y trên địa bàn biên giới, biển đảo; đồng thời tăng cường các đội quân y xuống thôn, buôn kết hợp khám, chữa bệnh với tuyên truyền công tác phòng chống dịch bệnh, xây dựng đời sống văn hóa. Tuy nhiên, điểm quan trọng để công tác kết hợp quân dân y đạt hiệu quả cao thì yếu tố về con người là quan trọng hàng đầu. Vì vậy cần có cơ chế, chính sách để bổ sung biên chế và đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ Quân y Biên phòng.

Chủ động phòng, chống dịch bệnh ở đơn vị

Các đồn, chốt biên phòng làm nhiệm vụ tuần tra, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ đường biên, mốc giới thường xuyên đối mặt với hiểm nguy, nhất là dịch bệnh và tai nạn thương tích. Trong khi đó, địa điểm đóng quân cũng như vị trí triển khai đội hình ở xa trung tâm chỉ huy, xa các cơ sở y tế. Vì vậy, công tác phòng chống, khả năng xử trí khi xảy ra bệnh dịch, tai nạn thương tích tại chỗ là rất quan trọng.

Đại tá Lại Quang Long, Phó cục trưởng Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần) đã kiểm tra toàn diện, cả về năng lực, trình độ chuyên môn, cả về thuốc men và trang thiết bị vật chất phục vụ khám chữa bệnh, phòng chống dịch, cũng như công tác bảo đảm quân y cho sẵn sàng chiến đấu... Tây Nguyên vốn là “rốn” sốt rét của khu vực miền Trung-Tây Nguyên. Sốt rét đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của bộ đội và nhân dân. Vì vậy, chủ động dập dịch từ cơ sở vừa là mục tiêu, vừa là nhiệm vụ của quân y cơ sở. Những năm gần đây, dịch sốt cơ bản được khống chế, song ở phạm vi hẹp, năm nào cũng xuất hiện các ổ dịch. Phải loại trừ tận gốc dịch bệnh nguy hiểm này, nhiệm vụ của quân y Bộ đội Biên phòng Tây Nguyên là phải phối hợp chặt chẽ với y tế địa phương hướng dẫn nhân dân cách phòng chống dịch, bảo đảm vệ sinh môi trường. Vẫn theo Đại tá Lại Quang Long: Với những trang thiết bị và nhân lực y tế hiện có, các đơn vị trên tuyến biên giới Tây Nguyên đã có nhiều cố gắng trong chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân. Tuy nhiên, cần phải tích cực, chủ động phòng chống hiệu quả dịch sốt  rét, không để dịch tái phát; tăng cường huấn luyện cho bộ đội, hướng dẫn bà con vùng biên kiến thức về phòng, chống dịch bệnh và vệ sinh, an toàn thực phẩm; thực hiện nghiêm túc chế độ khám sức khỏe định kỳ để kịp thời phát hiện và quản lý người bệnh, ngăn ngừa có hiệu quả dịch bệnh ngay từ cơ sở.

Nhiệm vụ đặt trên vai người lính quân y biên phòng vùng biên là hết sức nặng nề, các anh đang nỗ lực để làm tròn trách nhiệm "hai vai" trong nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân.

Bài và ảnh: KIỀU BÌNH ĐỊNH