Lối vào đình Kim Ngân sâu hun hút bởi sự chen lấn của nhà dân (ảnh internet)

Hàng Bạc là một trong những con phố cổ lâu đời nhất của Hà Nội với công trình kiến trúc đặc sắc và nét văn hóa đặc trưng. Nhưng những nét văn hóa đặc trưng này lại đang mất dần đi sự cổ kính. Những ngôi nhà cổ bị xuống cấp nghiêm trọng, di tích đình, đền thờ đang mất dần dấu tích bởi sự lấn chiếm của người dân…

Các cụ truyền nhau câu chuyện: Vào thời Lê, phố Hàng Bạc thuộc về phường Đông Các, huyện Thọ Xương. Đến thời Nguyễn, thuộc thôn Dũng Thọ, tổng Hữu Túc sau đổi thành tổng Đông Thọ, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức. Ngày nay phố chạy dài từ đông sang tây, bắt đầu từ Hàng Mắm đến ngã tư Hàng Ngang - Hàng Đào, có độ dài khoảng 280m. Ngoài những người dân gốc vốn sinh sống từ trước còn có cư dân của ba làng khác di cư đến, đó là: Dân làng Châu Khê (Hưng Yên), Định Công Thượng (Thanh Trì, Hà Nội) và làng Đồng Sâm nổi tiếng với nghề chạm bạc. Khi lên phố Hàng Bạc sinh sống, những người dân làng Châu Khê đã dựng 2 ngôi đình: đình Trương Thị ở số nhà 50 và đình Kim Ngân ở số nhà 42. Hai đình này được xây dựng vào thế kỷ XIX và để thờ ông tổ nghề Kim hoàn.

Do hoàn cảnh lịch sử để lại, đình Kim Ngân (tức đình 42) bị chia cho hàng chục gia đình và cơ quan địa phương sống và làm việc chen chúc nhau. Xét về mặt kiến trúc ngôi đình chưa bị thay đổi kết cấu cũ, nhưng khuôn viên đình bị xây tường ngăn chia thành nhiều căn phòng nhỏ độc lập, lấn chiếm cả vào hậu cung. Phía ngoài bái đường ngăn làm nơi tiếp dân và thư viện của phường Hàng Bạc, chỉ chừa một ngõ hẹp đi thẳng vào chính giữa hậu cung nơi đặt đồ thờ tự và tượng pháp.

Một ngôi đình có giá trị văn hóa như vậy mà vẫn chưa được xếp hạng di tích quốc gia. Điều đáng nói là một trong những điều kiện để di tích được xếp hạng phải không có hộ dân sinh sống trong di tích. Để phục hồi lại ngôi đình không phải là việc quá khó, khó nhất là di dời những hộ sống và làm việc tại đó. Nghe nói dự án giải tỏa đình cũng đang được triển khai, trưng cầu ý kiến của tất cả các hộ gia đình sống tại khu phố nhưng cũng chưa mấy khả quan. Thế nên việc di dời gần 20 hộ dân sống tại khu vực đình Kim Ngân không phải là việc một sớm một chiều.

Lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội sắp tới, người ta mới chợt nhận thấy đình Kim Ngân cần được trùng tu bảo vệ vì ngôi đình không thể để bị lãng quên, mai một theo thời gian. Muốn bảo vệ phố cổ trước hết phải bảo vệ được những di tích trong phố cổ. Hy vọng đình Kim Ngân sẽ sớm được tái sinh để có thể góp mặt trong lễ kỷ niệm trọng đại của đất nước.

THANH THÚY