QĐND Online – Anh đi anh nhớ quê nhà

                  Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương

Đã từ lâu, tương Bần được xếp vào một trong những món ăn ưa thích của người Hà Nội xưa, đó là: dưa La, húng Láng, nem Bảng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô đầm Sét…

Cũng là những nguyên liệu: đỗ tương, cơm ủ lên thành mốc, muối... thế nhưng với những bí quyết gia truyền trong cách chế biến đã tạo cho tương Bần (Hưng Yên) lại có vị đặc trưng riêng không thể lẫn với tương Cự Đà (Hà Nội), tương Nam Đàn (Nghệ An).

Anh Lê Đình Đạt - chủ một cơ sở sản xuất tương có quy mô khá lớn ở làng Bần (thị trấn Bần Yên Nhân, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên) cho biết: “Trước kia nhà nào cũng làm tương để bán. Nhưng từ khi khu công nghiệp mọc lên, cộng thêm việc quốc lộ 5 được mở rộng ra nên nhiều nhà đã chuyển sang buôn bán hoặc kinh doanh mặt hàng khác. Giờ chỉ còn khoảng bốn, năm nhà làm với số lượng lớn còn các nhà khác trong làng vẫn làm nhưng chỉ với số lượng nhỏ đủ gia đình dùng hoặc một số ít buôn bán nhỏ, lẻ”.

Hàng trăm chum tương đang được phơi nắng tại gia đình anh Đạt.

Sau khi giới thiệu qua về tương Bần, anh Đạt đưa chúng tôi đi thăm quan nơi chế biến. Khi được hỏi về “bí kíp” để có được những giọt tương ngọt, có vị bùi và mùi thơm của đỗ tương, anh Đạt vui vẻ nói: “Có “bí kíp” gì đâu, cũng như cách chế biến tương ở các nơi khác thôi, có khác thì chỉ khác là dùng nước ở… làng Bần thôi”.

Thấy chúng tôi có vẻ không tin, anh nói thêm: “Đỗ tương được rang lên rồi ngâm nước đúng 7 ngày, 7 đêm, sau đó đem nước này ủ với mốc (gạo được nấu thành xôi sau đó cho vào nong chờ cho đến khi mốc vàng). Bóp hai thứ này thật nhuyễn với nhau rồi cho vào chum, đổ nước muối đã được lọc sạch vào rồi khuấy đều lên. Phơi nắng khoảng 3 đến 4 tháng (phơi hơn 1 năm là tốt nhất) là có thể ăn được. Trong thời gian phơi nắng mỗi sáng phải khuấy đều, nhưng không được cho thêm chất phụ gia nào vào”.

Với quy mô sản xuất lớn vào lại nhất nhì làng Bần, trong sân nhà anh Đạt có tới hàng trăm chum tương loại 100 lít đang được phơi nắng. Mặc dù đang là mùa lạnh, tương khó tiêu thụ nhưng nhà anh Đạt vẫn phải thuê tới 3 người làm, người thì ủ mốc, người thì đóng tương thành phẩm vào chai để kịp cho chuyến xe xuất tương đi Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh. Vào mùa cao điểm-mùa hè, những hộ sản xuất lớn như nhà anh Đạt phải thuê tới 6, 7 người làm mới đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường trong ngoài Bắc.

Mặc dù quy mô sản xuất của cả làng đã bị thu hẹp đi nhiều nhưng những cơ sở sản xuất lớn như gia đình anh Đạt vẫn thường xuyên giải quyết được một số lượng lao động đáng kể trong làng. Với lương tháng từ 1,5 đến 2 triệu đồng/người/tháng, đời sống của những người lao động nơi đây cũng được nâng lên đáng kể.

Thị trấn Bần đã đổi thay nhiều, từ khi quốc lộ 5 được mở rộng khiến việc buôn bán được thuận lợi hơn. Tương Bần đã xây dựng được thương hiệu trên thị trường cả nước, vừa là món ăn dân dã có thể ăn cùng nhiều món, vừa đậm đà hương vị quê hương. Vào mỗi độ hè về, hàng nghìn lít tương được chuyển đi khắp mọi miền đất nước.

Tương Bần không những nổi tiếng trong nước và còn xây dựng được cả thương hiệu ở nhiều nước trên thế giới nhờ những người con xa xứ bởi dù đi xa nhưng họ vẫn không quên những gì thuộc về con người Việt. Mỗi khi đi xa, họ cũng không quên mang theo những gì thân quen nhất của quê hương và một trong số đó là tương Bần.

 Bài và ảnh: Đức Tuấn-Minh Mạnh