Tiếp tôi tại phòng làm việc, đồng chí Chính trị viên Phân đội Học viên Nghệ thuật Dân tộc và Miền núi (Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội) giới thiệu: “Ba cô gái người dân tộc Ba Na này là cháu ngoại của Anh hùng Núp. Cả 3 chị em đều trúng tuyển trong lần đoàn cán bộ, giảng viên của trường đi tuyển sinh trực tiếp tại xa Tơ Tung, huyện K’Bang, tỉnh Gia Lai)”.

Tôi ngỡ ngàng, đứng lặng ngắm nhìn hậu duệ của người Anh hùng mà mình ngưỡng mộ từ thuở còn là học sinh. Đang mải để dòng suy nghĩ trôi theo những hồi ức về anh hùng Đinh Núp-một cây xanh đi hết đời mình, nằm xuống đất mẹ của buôn làng Ba Na vẫn thẳng ngay trung nghĩa-tôi chợt giật mình khi nghe đồng chí Chính trị viên tiếp lời: “Ba năm vừa rồi, cả 3 chị em đều được nhận học bổng Vừ A Dính. Đặc biệt là cô chị cả, 4 năm liền đạt danh hiệu học viên giỏi”.

Ba cháu ngoại của Anh hùng Núp biểu diễn ở Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội.

Tôi chưa kịp lên tiếng thì Đinh Thị Hội đã nhanh nhảu nói: “Ông Núp là anh ruột bà ngoại của chúng em. Theo tục lệ của người Ba Na, chúng em kêu ông Núp là “ngoại”. Chúng em rất tự hào khi nhắc đến ông, hầu hết mọi người đều biết”. Rồi Hội say sưa kể cho tôi nghe cơ duyên đưa ba chị em đến với nghệ thuật.

Ba năm về trước, Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội cử một đoàn cán bộ, giảng viên về quê hương của Anh hùng Núp để “chiêu mộ” nhân tài. Cả bản làng hôm ấy tưng bừng như có hội. Lần đầu tiên, hơn 100 “nghệ sĩ nhí” của xã có dịp thể hiện năng khiếu nghệ thuật của mình. Người hát, người đàn, người múa… như xua đi không khí ảm đảm của một vùng quê nghèo khó.

Ba chị em: Định Thị Hội (sinh năm 1988), Đinh Thị Ngôn (sinh năm 1989) và Định Thị Bảy (sinh năm 1990) cùng dắt nhau đến hội đua tài. Khi ấy, cả ba cô gái hồn nhiên này không hề biết rằng, đây là một buổi “tuyển quân”. Hai chị hát những giai điệu nồng nàn của dân tộc Ba Na, còn cô út độc diễn điệu múa thể hiện linh hồn bản xứ. Vui hội diễn đến tận chạng vạng tối, 3 chị em ngỡ ngàng khi nghe các thầy thông báo được lên Hà Nội học chuyên môn ở Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Từ trên nương, bố mẹ 3 cô gái ngỡ ngàng, rưng rưng khi nghe tiếng gọi thất thanh của các con: “Bố ơi, mẹ ơi… chúng con được lên Hà Nội học rồi!”. Cả 3 con đều lên thành phố học, không còn người phụ giúp làm nương, rẫy nhưng họ tự hào và vui sướng vô bờ khi 3 con của mình nằm trong danh sách 4 người được lựa chọn hôm đó.

Đây chỉ là một trong rất nhiều những buổi tuyển sinh “tại chỗ” của các cán bộ, giảng viên Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Tôi còn được nghe Đại tá Nguyễn Chính Nghĩa-Chủ nhiệm khoa Nghệ thuật Dân tộc và Miền núi và Đại úy Nguyễn Xuân Bắc, Phó chủ nhiệm khoa kể cho nghe về những chuyến vượt núi, băng đèo đến tận những nơi “thâm sơn cùng cốc” để tuyển sinh. Nhiều khi phải đi bộ cả ngày dưới những con đường đất trơn trượt, phải vượt qua những vách núi cheo leo những họ chưa một lần chùn bước. Tất cả vì nghệ thuật, vì khát vọng “giữ hồn dân tộc bằng văn hóa”.

Từ mái trường này, đã có hàng nghìn con em người dân tộc thiểu số mang kiến thức, tài năng được tu dưỡng về phục vụ quê hương. Tôi nhìn thấy trong đôi mắt những người thầy mang quân hàm sự thỏa mãn khi các thế hệ học trò đã biến khát vọng “giữ hồn dân tộc bằng văn hóa” thành hiện thực. Tạm biệt “cánh chim đầu đàn” trong lĩnh vực đào tạo văn hóa nghệ thuật quốc gia, tôi cứ tâm huyết mãi với lời tâm sự của Đại tá Bùi Đình Điệu, Chính ủy Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội: “Nhà trường rất mong tiếp tục được tuyển sinh, đào tạo con em người dân tộc thiểu số. Đó không chỉ là tình cảm mà còn thể hiện trách nhiệm của chúng tôi trong việc góp phần vào sự phát triển kinh tế-xã hội và giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc Việt ”.

Bài và ảnh: HỒNG THẠNH