QĐND Online - Thiếu quy hoạch trong phát triển đô thị, thất thoát trong xây dựng, tình trạng “mạng nhện” giăng trên đường phố, bất hợp lý trong cung-cầu xi măng, nhà ở, cải tạo chung cư cũ và biến động trong thị trường bất động sản (BĐS) là những vấn đề nóng trong cuộc Đối thoại trực tuyến giữa Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng với nhân dân tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ sáng 5-6.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đối thoại trực tuyến với nhân dân

“Chắc chắn thị trường BĐS vẫn khó khăn”

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đã nhấn mạnh như vậy khi nói về tình hình thị trường BĐS trong năm 2012. Theo Bộ trưởng, thị trường này ảm đạm từ quý 2/2011. Nhưng đến nay đã có những tín hiệu sáng như giao dịch BĐS đang lên.

Nguyên nhân của những khó khăn này, Bộ trưởng cho biết, đó là do nguồn vốn tín dụng ít, trong khi lãi suất thì cao. Hơn nữa, cầu BĐS lại thấp.

Có thể nói, thị trường BĐS hiện đang ở vào thời kỳ khó khăn nhất, “đáy của hình parabol” nhưng với những tín hiệu sáng, hy vọng thị trường BĐS sẽ có những thay đổi theo hướng tốt lên.

Một vấn đề cũng khá “nóng” là chất lượng các công trình xây dựng mới không đảm bảo trong khi việc cải tạo chung cư cũ rất chậm, thậm chí dậm chân tại chỗ. Về điều này, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cũng thừa nhận là “vấn đề cải tạo còn khiêm tốn”, đây là “vấn đề nóng” và “rất khó”.

Bộ trưởng cho biết, trong số 200 khối chung cư cần được cải tạo hoặc xây dựng lại vì đang trong tình trạng nguy hiểm và xuống cấp thì tại hai thành phố lớn, Thành phố Hồ Chí Minh mới chỉ có 29 khối nhà và Hà Nội là 9 khối chung cư mới được cải tạo.

Sự chênh lệch trên là quá lớn so với nhu cầu cải tạo. Nói như vậy để có thể thấy rằng, người dân sống tại những chung cư này vẫn sẽ phải tiếp tục “sống trong sợ hãi” bởi “còn rất nhiều việc phải làm”.

Lý giải cho sự “chậm” nói trên, Bộ trưởng Dũng khẳng định, nguyên nhân một phần do quyền sở hữu chung cư thuộc về các hộ dân mà những người này lại không thiết tha trong việc sửa chữa, một phần là do “việc cải tạo cần nguồn lực rất lớn”. Vì vậy, rất cần sự vào cuộc của Nhà nước.

“Bộ Xây dựng đã soạn thảo, trình Chính phủ Nghị định về cải tạo, xây dựng chung cư cũ theo nguyên tắc trước hết phải lập kế hoạch cải tạo, phân loại các chung cư: loại cần khẩn cấp xây dựng lại, loại phải cải tạo sửa chữa, loại phải sửa sang ít hơn, tức là xác định rõ lộ trình”, Bộ trưởng Dũng nhấn mạnh.

Một vấn đề cũng khá bức xúc khác là sự thiếu “nhà ở xã hội”. Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, Bộ đang cụ thể hóa Chiến lược nhà ở bằng những chính sách, nghị định cụ thể để phát triển nhà ở xã hội cũng như phát triển nhà ở xã hội phải dùng nguồn vốn nào.

“Quy hoạch đô thị phải có tầm nhìn dài hạn”

Thừa nhận phát triển đô thị của chúng ta hiện nay vẫn còn thiếu quy hoạch, tự phát, còn theo phong trào, thiếu vai trò nhạc trưởng kết nối dự án, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đã chỉ ra một số nguyên nhân của tình trạng này. Đó là sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư xây dựng, phát triển đô thị, phạm vi điều chỉnh chồng chéo, chế tài xử lý vi phạm chưa rõ và những bất cập trong quá trình quản lý Nhà nước về xây dựng.

Bộ trưởng Dũng cho biết, GDP của đô thị chiếm trên 70% GDP của cả nước. “Đô thị n;gày càng khẳng định được vai trò động lực trong nền kinh tế”.

Thực tế cho thấy, 760 đô thị trên cả nước đều có quy hoạch chung, tuy nhiên, quy hoạch chậm hơn so với yêu cầu đặt ra. Có những nơi đô thị phát triển rồi mới xong quy hoạch. Bên cạnh đó, thiếu một quy hoạch phân khu nên các đô thị phát triển có tính chất chia cắt, riêng rẽ, vấn đề kết nối hạ tầng giữa các khu dự án rất khó khăn.

Và để khắc phục tình trạng này, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, điều trước tiên là phải hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan, đặc biệt là về quản lý phát triển đô thị. “Bộ đang hoàn thiện dự thảo Nghị định về quản lý đầu tư phát triển đô thị thay cho Nghị định 02 về khu đô thị mới trước đây; hướng dẫn các Luật liên quan như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Bảo vệ tài nguyên môi trường… Đây là nghị định tổng hợp với mục tiêu lập lại trật tự quản lý đô thị, phát triển đô thị theo quy hoạch, kế hoạch; đảm bảo tiết kiệm nguồn lực, đặc biệt là đất đai; đảm bảo hạ tầng tốt cho đô thị; đảm bảo môi trường tốt để đô thị phát triển bền vững”, Bộ trưởng Dũng nhấn mạnh.

Bộ trưởng cũng khẳng định, “quy hoạch đô thị có tầm nhìn dài hạn và lộ trình thực hiện và quy hoạch này phải có sự tham gia đông đảo của người dân, phục vụ lợi ích Nhà nước, xã hội và người dân”.

“Thất thoát, lãng phí”… “phải kiểm tra cụ thể”

Khi được hỏi về thất thoát, lãng phí trong xây dựng khoảng 10-20%, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng nhận xét, chưa có một nghiên cứu cụ thể nào để khẳng định điều này. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thừa nhận có những thất thoát, lãng phí, nhưng để biết được chính xác “phần trăm” bao nhiêu thì cần phải có “kiểm tra cụ thể”.

Theo Bộ trưởng Dũng, thất thoát trong xây dựng được hiểu theo nghĩa rộng và hẹp. Hẹp có thể là bớt xén vật liệu, nhân công làm giảm chất lượng công trình. Rộng là thất thoát bao gồm cả lãng phí. Dù hiểu theo nghĩa nào thì thất thoát, lãng phí trong xây dựng rõ ràng là không hề nhỏ và phải có giải pháp. Một trong những giải pháp được đề xuất là yêu cầu các cơ quan quản lý Nhà nước phải tham gia thẩm định thiết kế và dự toán, thậm chí thẩm định cả dự án, chứ không giao toàn quyền cho chủ đầu tư và cần tăng cường kiểm tra, giám sát, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia quá trình đầu tư xây dựng.

Cũng liên quan đến xây dựng là việc sử dụng lao động không qua đào tạo. Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng, để khắc phục, phải chủ động trong kiểm soát năng lực các doanh nghiệp xây lắp. “Chúng tôi đang xây dựng chính sách để tăng cường minh bạch năng lực của doanh nghiệp xây lắp trong đó có vấn đề chất lượng xây dựng, uy tín doanh nghiệp, nguồn nhân lực có đào tạo”, Bộ trưởng cho biết. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải có trách nhiệm đào tạo lao động nông nhàn để họ hiểu công việc, trước hết đảm bảo an toàn lao động, sau đó là biết việc, làm việc có năng suất, hiệu quả, vừa phục vụ cho đời sống của họ, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp có hiệu quả.

“Hạ ngầm không phải chỉ là vấn đề kinh phí”

Sự mất mỹ quan đô thị và đôi khi gây mất nguy hiểm cho người dân, đặc biệt trong mùa mưa bão do “mạng nhện” giăng trên các tuyến đường vẫn đang hiện hữu tại Việt Nam.

Mặc dù, hai thành phố lớn Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện thí điểm “hạ ngầm” những “mạng nhện” này, nhưng như Bộ trưởng Dũng cho biết, “hạ ngầm không phải chỉ là vấn đề kinh phí” bởi “cần có lộ trình, thời gian để thực hiện vì vấn đề là làm thế nào vừa hạ ngầm, vừa đảo bảo sinh hoạt bình thường của người dân.

Về phía Bộ Xây dựng, Bộ đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định về quản lý không gian xây dựng ngầm đô thị, soạn thảo Nghị định trình Chính phủ về quản lý và sử dụng chung cơ sở hạ tầng kỹ thuật, trong đó yêu cầu cơ quan quy hoạch xác định tuyến hào, tuyến ngầm, trong đó đặt xác định các vị trí để lắp đặt đường dây, đường ống.

Tuy nhiên, một mốc cụ thể cho sự “biến mất vĩnh viễn” những “mạng nhện” này thì vẫn còn trong vòng “bí mật”.

Không khủng hoảng xi măng

Về ý kiến “xi măng khủng hoảng do quy hoạch”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh, “các quy hoạch đã dự báo đúng và phục vụ tốt cho nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội của nước ta qua các giai đoạn. Năm 2011, cả nước tiêu thụ được 55 triệu tấn sản phẩm xi măng trên công suất thiết kế hiện có năm 2011 là 64 triệu tấn. Như vậy, lượng tiêu thụ đã đạt 86% công suất thiết kế hiện có”.

“Tôi xin khẳng định không có khủng hoảng về xi măng do quy hoạch như một số ý kiến đã nói ở trên”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Lý giải về việc tiêu thụ xi măng đang giảm so với thời gian trước, tồn kho cũng nhiều hơn trước, Bộ trưởng cho biết, đây chỉ là hiện tượng bất bình thường trong thời gian tạm thời. Còn về vấn đề Việt Nam thừa xi măng, nhưng vẫn cho nhập khẩu xi măng, thì đó là do Việt Nam thực hiện nghiêm túc cam kết khi tham gia Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA) là không được cấm nhập cũng như áp dụng hàng rào thuế quan đối với sản phẩm xi măng. Một lý do khác là “sản xuất xi măng do phân bổ nguyên liệu cho nên chủ yếu ở phía Bắc. Hàng năm, chúng ta phải vận chuyển vào phía Nam trên chục triệu tấn sản phẩm xi măng làm cho giá thành tại khu vực phía Nam cũng cao, nhiều khi còn cao hơn nhập khẩu clinker từ Thái Lan”.

Bộ trưởng cho biết, do Việt Nam có quy hoạch đúng, nên từ chỗ phải nhập khẩu lớn, khoảng 1 triệu tấn năm 2010, thì con số này giảm dần và 5 tháng đầu năm 2012, chỉ nhập có 370.000 tấn clinker.

Hai giờ đồng hồ không phải là nhiều để có thể giải đáp tất cả những thắc mắc của độc giả cả nước liên quan đến vấn đề xây dựng. Tuy nhiên, những trả lời của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đã cho thấy sự cởi mở trong quá trình trao đổi. Trước khi kết thúc cuộc đối thoại, Bộ trưởng Dũng nhấn mạnh: “Điều quan trọng nhất, chúng tôi mong muốn nhận được sự phối hợp trách nhiệm giữa chúng tôi với các cơ quan, các địa phương và mọi người dân để chúng ta nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng nói chung và quản lý phát triển đô thị, nhà ở, xây dựng công trình nói riêng, ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu, mong muốn của người dân, tạo ra những tài sản cố định của nền kinh tế, đóng góp cho sự tăng trưởng, thúc đẩy phát triển và giải quyết tốt các vấn đề xã hội theo sự mong muốn của người dân và theo các mục tiêu mà Đảng và Nhà nước đã đặt ra”.

Bài, ảnh: Mai Hương