QĐND Online - LTS: GS, TS Đê-nhi-xốp Nhi-côn-xki Iu-ri I-va-nô-vích, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Y sinh Mat-xcơ-va là một trong những chuyên gia hàng đầu của Nga (Liên Xô cũ) đã sang giúp Việt Nam thực hiện nhiệm vụ đặc biệt: Bảo vệ tuyệt đối an toàn và giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông đã chia sẻ kỷ niệm về nhiệm vụ này khi Ban quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cử đoàn công tác sang gặp gỡ, tri ân các chuyên gia Nga nhân dịp kỷ niệm 45 năm Ngày Bác Hồ đi xa, 45 năm nhân dân Việt Nam thực hiện Di chúc Bác Hồ. Báo QĐND Online trân trọng giới thiệu với bạn đọc những chia sẻ của ông. 

Lãnh đạo Ban quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh trao đổi với lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu Y sinh Mat-xcơ-va.

Phóng viên (PV): Thưa GS, TS, trước khi đến Việt Nam làm nhiệm vụ giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông đã có lần nào được gặp trực tiếp, hoặc nghe nói về Chủ tịch Hồ Chí Minh chưa?

GS, TS Đê-Nhi-Xốp Nhi-côn-xki I.I: Các bạn có hỏi tôi, tôi đã có dịp nào được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh khi người còn sống hay chưa ? Rất tiếc, tôi chưa từng được gặp Người, nhưng tôi đã đọc nhiều về Người, đọc bài viết của những người đã từng được gặp Người khi Người sang thăm Liên Xô. Những chuyến viếng thăm của Người luôn để lại ấn tượng sâu sắc cho nhân dân Liên Xô, bởi một vị Chủ tịch của một đất nước đã giành được độc lập lại có vẻ ngoài vô cùng bình dị. Phong thái của Người khi gặp gỡ những người lao động cũng như với các vị nguyên thủ quốc gia luôn rất khiêm tốn, mặc dù Chủ tịch Hồ Chí Minh là một người có kiến thức uyên bác, biết nhiều ngoại ngữ. Chủ tịch rất dễ dàng tiếp xúc với mọi người và để lại cho người gặp những ấn tượng đặc biệt.

Các chuyên gia Nga phát biểu cảm tưởng.

PV: Ông có nhận xét gì về trình độ chuyên môn của các bác sĩ Việt Nam thời kỳ đầu giữ gìn thi hài và những năm sau này?

GS, TS Đê-nhi-xốp Nhi-côn-xki I.I: Tôi nghĩ là các chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Y sinh Matxcơva đã thực hiện tốt nhiệm vụ mà Chính phủ Liên Xô giao là làm tất cả những gì cần thiết để hiện thực hóa nguyện vọng và niềm tin của toàn thể nhân dân Việt Nam là giữ gìn tuyệt đối an toàn và lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh cho mãi mãi về sau, để hình ảnh Người được giữ nguyên vẹn trong ký ức của mọi người dân Việt Nam và còn trong ký ức của những người nước ngoài được đến Hà Nội và vào Lăng viếng Người. Thời gian giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại K9 là thời gian Việt Nam đang có chiến tranh, hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Nhân dân Việt Nam đang chiến đấu để giành độc lập, thống nhất đất nước, thực hiện ước nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra cho Đảng và nhân dân lao động Việt Nam là giải phóng dân tộc, thống nhất hai miền Nam Bắc để Việt Nam trở thành một quốc gia độc lập và phát triển.

Chính vì thế, khi thực hiện sứ mạng của mình, chúng tôi không nghĩ rằng công việc giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh có phải là một chiến công hay không, mà chỉ hiểu rằng trong hoàn cảnh này chúng tôi có trách nhiệm phải thực hiện, mà hoàn cảnh đó lại vô cùng phức tạp. Chúng tôi tiến hành công việc trong những điều kiện khó khăn. Chúng tôi làm việc trong căn phòng nhỏ của Viện Quân y 108. Tất nhiên, trong giai đoạn đầu không phải mọi việc đều diễn ra thuận lợi. Các trang thiết bị, hóa chất và nguyên vật liệu dần dần được chuyên chở từ Liên Xô sang Hà Nội. Tất cả đều được chở theo đường hàng không. Tại sân bay Gia Lâm đã xây dựng các đường băng cho máy bay chở các thiết bị và nguyên vật liệu theo lệnh của Nhà nước Liên Xô. Lúc đó đang thời kỳ chiến tranh với các hoạt động phá hoại điên cuồng, Hà Nội thường xuyên bị ném bom, do đó đã đề ra mọi biện pháp cần thiết để giữ gìn an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh, mặt khác vẫn phải tiếp tục công việc kỹ thuật như Viện sĩ Lô-pu-khin I-u-ri Mi-khai-lô-vích đã kể. Tuy nhiên, công việc vẫn tiếp tục mà trong điều kiện chiến tranh thì không phải lúc nào cũng có thể, từ đó nảy sinh vấn đề cần có một nơi dự phòng để tiến hành công tác ướp.

Và một địa điểm đã được chọn, đó là K9. K9 nằm cách Hà Nội gần 100 km, giữa khu rừng rậm. Lực lượng Quân đội đã xây dựng một tòa nhà. Các trang thiết bị cần thiết được chở từ Mat-xcơ-va sang và nhờ đó chỉ trong một thời gian ngắn đã đầy đủ điều kiện cho chúng tôi tiếp tục công việc của mình mà không gặp khó khăn nào. Có thể nói, các chuyên gia của Viện Lăng Lênin đã cùng với các chuyên gia y tế Việt Nam bảo đảm mọi công việc cần thiết để tiếp tục nhiệm vụ y tế giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhưng cũng phải nói rằng việc giữ gìn thi hài không chỉ do các chuyên gia y tế thực hiện mà đó là một công tác có tổ chức, ở đây tôi muốn nói đến lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam, là đơn vị cảnh vệ, lúc đó do các đồng chí Phùng Thế Tài, Trần Kinh Chi, Lương Soạn và một vài vị tướng lĩnh cấp cao trong quân đội chỉ huy trực tiếp nhằm bảo đảm điều kiện cho chúng tôi làm việc tại K9. Thời gian giữ gìn thi hài tại K9 kéo dài 6 năm, có cách quãng một vài thời kỳ, để có thời gian hoàn thành việc xây dựng Công trình Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, chuyển thi hài sang quan tài kính và đưa thi hài vào Lăng - Ngôi nhà của Người để mọi người đến thăm viếng. Việc di chuyển thi hài được tiến hành bằng những xe chuyên dụng đặc biệt, như xe lội nước, xe chạy đường bộ để bảo đảm an toàn. Tất cả những công việc đó đều được lực lượng Quân đội thực hiện hoàn hảo. Ngày nay, K9 trở thành Khu Di tích và tại đó trưng bày phương tiện xe đã được sử dụng để di chuyển thi hài trong thời gian chiến tranh.  

PV: Xin cảm ơn giáo sư !

HỮU MẠNH – TUYÊN VĂN (thực hiện)

Bài liên quan: