Ý tưởng đó là sự tiếp nối của Tuyên bố lịch sử cách đây 45 năm tại Hội nghị Cấp cao lần thứ 2 Phong trào Không liên kết (NAM) tại Cai-rô, Ai Cập. Khi đó, tên gọi đầy đủ của Tuyên bố là: Chương trình vì hòa bình và hợp tác quốc tế. Nay, cũng tại Cộng hòa A-rập Ai Cập, nhưng ở thành phố Sam En-sếch, Hội nghị Cấp cao lần thứ 15 của Phong trào với chủ đề: Đoàn kết quốc tế vì hòa bình và phát triển. Từ 10 giờ sáng 15-7, trong lễ khai mạc Hội nghị này, tư tưởng đó đã vang lên khắp toàn cầu.

Hội tụ những sắc thái và ý tưởng

Cuộc sống có những ngẫu nhiên như một sự trùng lặp lịch sử, khi mà NAM là sự tụ hội của những nước, dù khác nhau về thể chế chính trị, kinh tế, tập quán, lối sống nhưng đều mong muốn và phấn đấu vì hòa bình. Điều đó đã tạo ra phong trào lớn nhất của thời đại. Sam En-sếch, nơi tổ chức Hội nghị lần này khác hẳn Cai-rô 45 năm trước. Đây là thành phố du lịch và trung tâm tổ chức hội nghị. Các hội nghị lớn bàn về sứ mệnh và mối quan hệ đa dạng, phức tạp của nhiều quốc gia châu Phi, Trung Đông đã diễn ra tại đây. Nhưng phong cảnh thì như một ốc đảo, cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Đến đây, thấy rõ trời, đất và biển tạo nên một giang sơn riêng rẽ giữa vùng sa mạc, sự hòa hợp kỳ thú dưới bàn tay con người. Trong nắng nóng và gió cát, những khu nhà thấp tầng, màu trắng sáng tiếp nối nhau, bên những cây chà là vây bờ biển. Ngay cả nước biển, mỗi ngày cũng vài lần thay màu nước, từ trắng sang xanh ngắt và hồng hồng. Nhưng màu chủ đạo vẫn là màu hồng, có lẽ vì vậy mà người ta gọi nó là Hồng hải hay biển Đỏ. Tuy không hề có hình ảnh thật của Kim tự tháp, tượng Nhân sư… những biểu tượng vốn có của Ai Cập nhưng Sam En-sếch lại đại diện cho Nhà nước và nhân dân Ai Cập đón chào các đoàn đại biểu khắp thế giới tới hội nghị. Có thể coi đó là sự hòa hợp của quá khứ và hiện tại ngay trên mảnh đất Ai Cập với nền văn minh cổ đại.

Trung tâm Hội nghị trong ngày khai mạc. Ảnh VOVnews

Ai Cập nói chung và thành phố Sam En-sếch nói riêng đã làm hết sức mình cho hội nghị. Trung tâm thành phố không rộng lớn, từ trung tâm hội nghị đến trung tâm báo chí và nơi ở của các đoàn, có thể nhìn thấy rõ trong tầm mắt. Tất cả các khu nhà đều chỉ hai tầng, đường nét kiến trúc pha trộn hiện đại và cổ xưa. Trong khu này, trước và trong hội nghị, nhìn không thấy người dân địa phương nào, chỉ thấy đại biểu dự hội nghị và đây đó những khách du lịch có sự hướng dẫn của các công chức Ai Cập. An ninh là mối quan tâm hàng đầu ở Sam En-sếch vì ở đây đã từng có những vụ đánh bom khủng bố. Bởi vậy, như một lời cam kết, trong thư ngỏ trước hội nghị, Tổng thống M.H Mu-ba-rắc cam kết sẽ duy trì các nguyên tắc hoạt động cũng như thành quả mà NAM đã đạt được cho đến nay. Đồng thời,  với vai trò là Chủ tịch phong trào trong tương lai, Ai Cập cũng cam kết sẽ thúc đẩy các chính sách mới nhằm góp phần giải quyết các thách thức về các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội và nhân quyền mà các quốc gia thành viên của phong trào đang phải đối mặt trong thế kỷ 21. Một lần nữa, tại lễ khai mạc, Tổng thống Ai Cập cũng khẳng định lại điều đó.

Vị thế Việt được đề cao

Trong ngày khai mạc, sau báo cáo hoạt động của Chủ tịch Phong trào nhiệm kỳ ba năm 2006-2009, của Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Cu-ba, đại diện các nhóm nước theo châu lục phát biểu ý kiến. Mỗi người có 7 phút cho phát biểu của mình. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết trong bài phát biểu của mình đã đánh giá cao những đóng góp tích cực của Chính phủ Cu-ba và Chủ tịch Ra-un Ca-xtơ-rô trong nhiệm kỳ đã góp phần tăng cường đoàn kết và sức mạnh Phong trào như một tập hợp chính trị lớn nhất của các nước đang phát triển thúc đẩy việc giải quyết các vấn đề quốc tế phù hợp lợi ích chung của các dân tộc.

Bài phát biểu của Chủ tịch nước ta được các nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ các nước hết sức quan tâm. Nội dung chủ yếu của bài phát biểu đề cập đến ba vấn đề lớn là hòa bình, nhân quyền và đối phó với khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết khẳng định sự chia sẻ quan điểm chung với các nước trong phong trào là ủng hộ quyền con người như những giá trị phổ cập nhân loại; không có mô hình dân chủ duy nhất; việc sử dụng các vấn đề dân chủ, quyền con người làm công cụ can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia là biểu hiện của chủ nghĩa thực dân; đó là sự vi phạm thô bạo quyền cơ bản nhất là dân tộc tự quyết, cản trở hợp tác quốc tế.

Nhiều đại biểu cũng bày tỏ sự khâm phục công cuộc đổi mới của Việt , với sự mở rộng quan hệ với tuyệt đại đa số các nước trên thế giới, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế tương đối cao. Từ đó họ sẵn sàng hưởng ứng sáng kiến của Việt về đưa hợp tác – theo hướng thiết thực, mở rộng quan hệ thương mại, sử dụng các cơ chế xử lý chung về tài chính, tiền tệ giữa các nước đang phát triển. Mở rộng quan hệ kinh tế, các hình thức giúp đỡ lẫn nhau trong nông nghiệp, y tế, giáo dục…

Hiện tại và tương lai của Phong trào đang được nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau. Có những lo ngại về tương lai với câu hỏi: Phong trào sẽ đi về đâu? Nhưng hầu hết các ý kiến đều mong mỏi sự lớn mạnh cùng những đóng góp to lớn của Phong trào trong tương lai. Hòa trong niềm tin đó, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết bày tỏ niềm tin: Với vị trí đã được khẳng định và sức mạnh đoàn kết vốn có cùng phương hướng mới của Hội nghị cấp cao lần thứ 15 này, Phong trào sẽ tiếp tục phát huy mạnh mẽ tiếng nói bảo vệ lợi ích các nước đang phát triển, đồng thời có những đóng góp to lớn hơn nữa vì tiến bộ nhân loại.

VIỆT ÂN (Phóng viên Báo Quân đội nhân dân từ Sam En-sếch – Ai Cập)