QĐND Online - Đất đai luôn là vấn đề “nóng” của xã hội trong nhiều năm năm trở lại đây. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) vừa là một biện pháp, vừa là một nhiệm vụ trong công tác quản đất đai. Tuy nhiên, công tác này đang còn nhiều bất cập khiến việc cấp GCNQSDĐ chậm, thậm chí tạo dư luận không tốt trong nhân dân. Đó cũng là chủ đề chính trong phiên thảo luận ngày 6-11 của các đại biểu Quốc hội…

Quá nhiều văn bản chồng chéo

Các đại biểu Quốc hội đều thống nhất hệ thống văn bản pháp luật trong những năm gần đây có nhiều cải cách, hợp lý và đẩy đủ hơn giúp cho công tác quản lý đất đai thuận lợi và chặt chẽ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bất cập trong ban hành cũng như trong nội dung các văn bản, khiến việc cấp GCNQSDĐ còn chậm. Mặt khác việc tồn tại quá nhiều văn bản dưới luật khiến việc nghiên cứu, thi hành, áp dụng trở nên khó khăn, thậm chí, một số địa phương còn thực hiện theo những quy định cũ. Chỉ tính riêng Luật đất đai đã có tới 16 Nghị định, 24 Thông tư và rất nhiều văn bản hướng dẫn khác nhau. Đại biểu Hoàng Thị Hạnh, tỉnh Bắc Giang phát biểu: “Qua thực tế việc áp dụng luật rất khó khăn vì hệ thống văn bản hướng dẫn nhiều, phức tạp. Có khi một quy định được dẫn chiếu tới 3 hay 4 văn bản khác. Thậm chí có văn bản sau khi dẫn chiếu qua nhiều văn bản lại được dẫn chiếu đến chính văn bản ban đầu. Sự việc này khiến cán bộ làm công tác địa chính, cấp GCNQSDĐ khó có thể áp dụng nhanh và chính xác, với người dân lại càng lúng túng hơn khi phải đi làm GCNQSDĐ cho mình. Mặc khác, vẫn còn thiếu những quy định cho những trường hợp cụ thể. Ví dụ: Tại tỉnh Băc Giang đang tồn tại vấn đề cấp GCNQSDĐ cho những trường hợp giao đất trái thẩm quyền trước đây (như cấp đất, giao đất của UBND xã, HTX, trưởng thôn, trưởng bản). Hiện nay, những trường hợp này chưa được cấp GCNQSDĐ. Tuy nhiên, hướng xử lý như thế nào thì chưa có, mặc dù địa phương đã gủi đề nghị lên cấp trên một thời gian dài nhưng chưa nhận được trả lời”.

Nhiều quy định còn chưa phù hợp với thực tế khiến việc cấp GCNQSDĐ gặp nhiều chậm. Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Huyền, tỉnh Phú Thọ nêu: “Với quy định mỗi thửa đất một GCNQSDĐ sẽ rất khó khăn cho công tác tiến hành cấp GCNQSDĐ, nhất là đối với đất nông nghiệp. Quy định này vừa gây tốn kém vừa gây khó khăn cho cán bộ cũng như người dân, vì có hộ sẽ có rất nhiều GCNQSDĐ, đặc biệt ở khu vực miền núi, nhiều ô thửa”.

Do vậy, đa phần đại biểu đều tán thành việc Chính phủ sớm tập trung rà soát lại toàn bộ hệ thống văn bản để bổ sung những điểm thiếu, sửa chữa những bất cập, mâu thuẫn.

Định hoàn thành trong năm 2005, đến hết năm 2007 vẫn chưa xong!

Theo yêu cầu của Chính phủ, hết năm 2005 phải hoàn thành xong việc cấp GCNQSDĐ. Tuy nhiên, đến nay, công tác này vẫn chưa hoàn thành. Theo ý kiến một số đại biểu Quốc hội, ở đây còn có vấn đề trong việc thiếu tập trung trong công tác rút kinh nghiệm, quy trách nhiệm cụ thể. Theo đại biểu Phạm Văn Vĩnh, tỉnh Nam Định: Qua nghe Báo cáo của Chính phủ và báo cáo giám sát của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc chấp hành pháp luật cấp GCNQSDĐ, có 7 tồn tại, hạn chế, trong đó có 2 thuộc bộ, 5 thuộc địa phương. Ngoài ra còn nhiều địa phương sai sót trong việc cấp GCNQSDĐ, nhiều cán bộ lợi dụng, nhũng nhiễu dân. Tuy nhiên, việc quy trách nhiệm để xử lý thì chưa được nhắc đến và trên thực tế cũng chưa thấy làm một cách hiệu quả, thiết thực.

Cũng theo báo cáo của Chính phủ, hiện nay còn 27 tỉnh đạt dưới 70% diện tích cần cấp GCNQSDĐ đối với các loại đất chính (đất sản xuất nông nghiệp, đất ở nông thôn và đô thị). Tuy nhiên, việc xem xét nguyên nhân chính do đâu vẫn chưa được làm tốt. Nhiều đại biểu cho rằng, công tác thanh tra cần được tiến hành thường xuyên và sâu sát hơn. Ở đây không chỉ thanh tra để phát hiện sai phạm, quy kết trách nhiệm mà còn có mục đích cao hơn đó là để hướng dẫn những kinh nghiệm làm tốt, hạn chế sai phạm cho các địa phương, đơn vị còn yếu.

2010 mới xong?

Cấp GCNQSDĐ nhanh, hiệu quả, đòi hỏi cơ sở vật chất phải đáp ứng đầy đủ. Trước tiên, đó là yêu cầu về tổ chức con người, nhưng nhiều nơi, yêu cầu này ở còn chưa đáp ứng đủ. Hiện nay, còn 309 huyện chưa có phòng đăng ký quyền sử dụng đất, 19 tỉnh không có phòng đăng ký quyền sử dụng đất cấp huyện.

Đại biểu Nguyễn Văn Tuyến, tỉnh Yên Bái cho biết: “Việc cấp giấy chứng nhận cần nhiều kinh phí đo đạc, lập bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính. Hiện tỉnh Yên Bái chỉ có 57/180 xã, phường, thị trấn có bản đồ địa chính chính quy, nên việc cấp GCNQSDĐ còn gặp nhiều khó khăn. Nguồn thu ngân sách ít nên chỉ được cấp trung bình 300-400 triệu đồng/năm, tương đương cấp được 12.000 đến 15.000 GCNQSDĐ. Ngoài ra, cán bộ địa chính xã, nhất là những xã vùng sâu, vùng xa còn chưa đảm đương được việc hướng dẫn người dân làm thủ tục cấp GCNQSDĐ”.

Đại biểu Hoàng Thị Hạnh, tỉnh Bắc Giang cũng đồng tình với đại biểu Nguyễn Văn Tuyến: “Đo đạc và lập bản đồ địa chính để làm căn cứ cấp GCNQSDĐ. Tuy nhiên ở Bắc Giang việc đo đạc lập bản đồ địa chính mới được 10% diện tích tự nhiên, 76/229 (tương đương 33,1%) số xã phường thị trấn nên vẫn phải sử dụng bản đồ 299 và theo số liệu hộ tự khai. Những năm qua, tỉnh cấp kinh phí cho công tác này là 4 tỷ đồng trên/năm, với số tiền này đo đạc lập bản đồ địa chính được 3 xã. Như vậy thì 50 năm nữa mới thực hiện xong đo đạc địa chính. Để đẩy nhanh việc lập bản đồ địa chính, vừa qua UBND tỉnh Bắc Giang lập đề án chuẩn bị trình HĐND, hằng năm cấp khoảng 25 tỷ đồng cho công tác này. Tuy nhiên, với số tiền trên cũng phải đến 2015 mới lập xong”.

Những khó khăn về tổ chức, con người và tài chính khiến nhiều đại biểu Quốc hội có kiến nghị chuyển thời hạn hoàn thành việc cấp GCNQSDĐ đến năm 2010.

Mức thu còn cao

Theo đại biểu Nguyễn Danh, tỉnh Gia Lai, hiện tại đang tồn tại 4 loại giấy mà người dân thường gọi là “sổ đỏ cũ”, “sổ đỏ mới”, “sổ hồng cũ”, “sổ hồng mới” nên việc quản lý cũng như thủ tục làm phức tạp. Mặt khác, mức thu để làm GCNQSDĐ vượt khả năng của nhiều người dân, nhất là những hộ nghèo và người dân ở vùng sâu, vùng xa nên nhiều người dân còn chưa mặn mà.

Nhiều đại biểu cũng đồng tình, việc cấp GCNQSDĐ để quản lý đất đai tốt hơn, vì vậy không nên thu tiền nhiều của dân. Nhiều địa phương đang có tình trạng đã làm xong thủ tục cấp GCNQSDĐ nhưng người dân không đến nhận. Nguyên nhân chính là do khoản tiền còn cao. Ngoài ra, nhiều người dân do chưa có nhu cầu thế chấp tài sản để vay vốn, phát triển kinh doanh, đất ở lại không có tranh chấp nên nhu cầu về GCNQSDĐ không cao, lại thấy phải nộp tiền nhiều đã không đi lấy.

Qua hai buổi thảo luận sáng và chiều ngày 6-11, Quốc hội đã thu được nhiều ý kiến đóng góp thiết thực của các đại biểu. Đa phần đại biểu được phát biểu đều cho rằng thời gian hoàn thành cấp GCNQSDĐ nên chọn năm 2010; cần rà soát lại hệ thống văn bản để sửa đổi, chỉnh lý hợp lý hơn; tăng cường kinh phí cho công tác cấp GCNQSDĐ đồng thời tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ ở địa phương cho phù hợp với yêu cầu.

Đinh Xuân Dũng