Đã gần 12 năm trôi qua, kể từ ngày Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến nay Dự án Công viên Lịch sử-văn hóa dân tộc vẫn chưa thực hiện được bao nhiêu. Phần lớn khu đất dành cho xây dựng công viên rộng 395ha này vẫn bỏ hoang, là nơi nuôi trâu trước khi giết thịt.

Người dân bức xúc

Ngày 8-5-1997, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt dự án Công viên Lịch sử - Văn hóa dân tộc (LS-VHDT) góp phần giáo dục lịch sử, truyền thống dân tộc cho nhân dân, nhất là cho thế hệ trẻ; tạo điều kiện giao lưu văn hóa trong nước và giới thiệu văn hóa Việt Nam với nước ngoài; tăngcường tính phong phú, đa dạngtrongđời sống tinh thần của cộng đồng; tạo cảnh quan thiên nhiên, góp phần cân bằng sinh thái cho môi trường củaThành phố Hồ Chí Minh… Diện tích đất sử dụng của dự án là 395ha, trong đó 368ha thuộc quận 9 (Thành phố Hồ Chí Minh) và 27ha thuộc huyện Dĩ An (tỉnh Bình Dương). Công trình được thiết kế gồm 4 khu chính: 3 khu tái hiện lịch sử cổ đại, trung đại, cận-hiện đại và khu sinh hoạt văn hóa. Công ty Công viên Lịch sử - Văn hóa dân tộc (COLIVAN) là chủ đầu tư.

“Biển chỉ đường” vào khu Công viên LS-VHDT.

Theo công bố ban đầu, dự kiến dự án sẽ hoàn thành trong vòng 10 năm. Tuy nhiên, vừa qua chúng tôi về địa phương, hỏi thăm công trình Công viên LS-VHDT, thì rất ít người dân biết. Từ đường Quốc lộ 1A vào khu Công viên, chúng tôi không thấy biển đề tên của công trình này. Thực địa hiện nay vẫn chỉ là một khu đất rộng mênh mông, bỏ hoang, chưa có một công trình nào hoàn thành. Tại đây chỉ có đàn trâu hàng trăm con thả rông...

Chúng tôi tìm gặp ông Huỳnh Phú Hộ, Trưởng khu phố Vĩnh Thuận, phường Long Bình. Ông Hộ nói, người dân rất bức xúc trước tiến độ chậm chạp của công trình Công viên LS-VHDT. Đã hơn chục năm trôi qua, ở đây chỉ thấy sân chọi trâu ì xèo. Bây giờ không tổ chức chọi trâu nữa thì người ta dùng làm trại nuôi trâu trước khi giết thịt. Gặp chúng tôi, anh Kiều Công Trường - hộ nằm trong diện quy hoạch đã nhận tiền bồi thường - cho biết: “Gia đình chúng tôi đang phải đi thuê chỗ ở vì không đủ tiền dựng nhà tái định cư. Trong khi đó, đất giải tỏa rồi chủ đầu tư lại bỏ hoang, làm nơi nuôi trâu, trạm trộn bê tông…”. Anh Bùi Văn Hóa ở khu phố Thái Bình 1, phường Long Bình, than phiền với chúng tôi về giá cả đền bù: Tại khu Công viên LS-VHDT, giá đền bù thấp, chỉ 150.000 đồng/m², trong khi đó ở các dự án khác, như khu công nghệ cao, khu Metro, mức đền bù cao gấp đôi, 310.000 đồng/m². Cả nhà, cả đất của anh chỉ được bồi thường hơn 100 triệu đồng. Mua căn hộ chung cư tái định cư phải trả 2,2 triệu đồng/m², nên anh chưa đủ tiền trả.

Bao giờ dự án mới hoàn thành?

Chị Cao Đoàn Thanh Thủy, Phó chủ tịch UBND phường Long Bình cho chúng tôi biết, chị đã nhiều lần hỏi những người liên quan về thời hạn hoàn thành công trình này nhưng không ai biết.

Khu chọi trâu giờ đây thành nơi nuôi trâu.

Chúng tôi đã làm việc với ông Phan Bửu Hòa, Phó trưởng ban dự án Công viên LS-VHDT. Theo ông Hòa thì dự án chậm có nhiều nguyên nhân. Trước tiên là công tác đền bù giải phóng mặt bằng gặp khó khăn. Hiện nay mới giải tỏa được hơn 250ha, còn lại hơn 100ha chưa giải tỏa xong. Chính sách đền bù giải tỏa thay đổi liên tục, cách áp giá so với thị trường còn chênh lệch. Giữa các dự án, việc áp giá đền bù cũng khác nhau, dẫn đến người dân còn nhiều thắc mắc. Công viên LS-VHDT là công trình sử dụng nguồn ngân sách của Thành phố Hồ Chí Minh. Việc cấp ngân sách nhỏ giọt cũng ảnh hưởng lớn đến tiến độ xây dựng dự án. Ban đầu, dự kiến tổng mức đầu tư toàn công trình là 3.500 tỉ đồng, nhưng đến thời điểm hiện nay mới nhận được 650 tỉ đồng, trong đó phải dành hơn 420 tỉ đồng phục vụ đền bù. Việc kêu gọi các nhà đầu tư gặp khó khăn. Đây là khu kiến trúc lịch sử, nên đòi hỏi phải tỉ mỉ, thận trọng, bảo đảm tính lịch sử trong thiết kế xây dựng. Trong 2 năm 1999-2000, đã tổ chức thi thiết kế đồ án khu tưởng niệm các Vua Hùng. Trải qua bốn vòng thi, đồ án của kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu (công ty ACSA) được chọn để thiết kế chi tiết và tiến hành xây dựng. Nhưng qua một loạt thủ tục trình duyệt, mãi đến ngày 22-4-2002, mới bắt đầu khởi công xây dựng khu tưởng niệm các Vua Hùng. Dự kiến vào dịp Giỗ tổ Hùng Vương 10-3 âm lịch tới đây sẽ khánh thành.

Đến thời điểm hiện nay chưa một công trình nào của Công viên LS-VHDT được hoàn thành. Các khu trung đại, cận đại vẫn chưa có đồ án cụ thể, UBND thành phố mới phê duyệt bản đồ chi tiết 1/2000, chưa có bản đồ tỉ lệ 1/500. Khi chúng tôi hỏi bao giờ dự án hoàn thành, ngay cả ông Phan Bửu Hòa - Phó trưởng ban dự án - cũng "không biết"! Về “sới chọi trâu” và việc cho thuê địa điểm làm trạm trộn bê tông, ông Hòa giải thích: Công ty COLIVAN có hợp tác với Công ty TNHH Sĩ Đăng xây dựng trong khu vui chơi sân chọi trâu. Tuy nhiên, bước đầu tổ chức thấy trò chơi phản cảm, không mang ý nghĩa giáo dục, nên hiện đã ngừng tổ chức chọi trâu. Công ty đang động viên đối tác chuyển sang làm trung tâm văn hóa, thể thao. Còn việc Công ty cho thuê đất làm trạm trộn bê tông chỉ là tạm thời, nhằm giải quyết khó khăn cho cán bộ, nhân viên; khi nào xây dựng công trình thì đối tác sẵn sàng trả mặt bằng.

Công viên LS-VHDT là một công trình mang ý nghĩa sâu sắc đối với cộng đồng xã hội, nhưng việc chậm thực hiện dự án và cho thuê, hợp tác sử dụng mặt bằng sai mục đích đã để lại bất bình cho người dân.

Bài và ảnh: Việt