Trong báo cáo ngày 17-7-1928 của tên thực dân cáo già Đơ La-ma gửi Phủ toàn quyền Đông Dương về tình hình “cu-li” ở đồn điền cao su Mi-che-lin (Nam Kỳ) có đoạn viết: “Một đứa tên là Trần Văn Chung, 20 tuổi mang trên vai 8 cái sẹo của đầu gậy bổ sâu vào thịt. Một đứa khác tên là Vũ Viết Thu, 21 tuổi mang trên vai 50 vết roi cá đuối...”.

Đó là những minh chứng cho tình hình thanh niên Việt Nam trước khi có Đảng. Trong thân phận người dân mất nước, cũng như cha anh mình, tuổi trẻ Việt Nam hồi đầu thế kỷ XX phải sống dưới gông cùm nô lệ. Ở mọi lĩnh vực, thanh niên là lực lượng lao động chủ yếu và là lớp người bị áp bức, bóc lột nặng nề nhất.

Không thể cam chịu mãi cảnh sống cơ cực trong sự đàn áp, bóc lộc của đế quốc thực dân, các phong trào yêu nước của nhân dân và thanh niên ta không ngừng phát triển ngày càng mạnh mẽ làm cho kẻ thù lo sợ và điên cuồng đối phó. Song do còn thiếu một đường lối đúng đắn, một tổ chức chặt chẽ, nên cuối cùng các phong trào đấu tranh đều bị kẻ thù dìm trong biển máu. Tình trạng khủng hoảng về lãnh đạo đòi hỏi phải được giải quyết để đưa cách mạng nước ta tiến lên.

Đúng vào thời điểm này, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành, sau lấy tên là Nguyễn Ái Quốc đã mở đầu cuộc hành trình gian lao tìm đường cứu nước, cứu dân... Năm 1925, nghĩa là sau 14 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trương xây dựng tổ chức “Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội”, một tổ chức bao gồm các thanh niên trẻ tuổi theo xu hướng cộng sản, tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Dưới hình thức những lớp bồi dưỡng nhỏ, phân tán, Nguyễn Ái Quốc đã giới thiệu với anh em về Cách mạng Tháng Mười Nga, về Quốc tế Cộng sản, về chủ nghĩa xã hội khoa học, về học thuyết Mác - Lênin. Với lý luận sắc bén, kinh nghiệm phong phú, tác phong cởi mở, Nguyễn Ái Quốc đã tạo nên niềm tin mạnh mẽ cho số thanh niên yêu nước và đưa dần họ đến với chân lý cách mạng.

Hoàn thành xong nhiệm vụ có ý nghĩa lịch sử đó, ngày 19-2-1925, Nguyễn Ái Quốc đã gửi báo cáo tới Đoàn Chủ tịch Quốc tế Cộng sản. Trong mục “Công tác đã làm được”, Người viết: “Chúng tôi đã lập một nhóm bí mật gồm 9 thành viên, trong đó có: 2 người đã được phái về nước; 3 người ở tiền tuyến (trong quân đội của Tôn Dật Tiên); 1 người đi công cán quân sự.

Nhóm bí mật 9 người do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc xây dựng chính là những nhân tố quan trọng cho sự ra đời của một tổ chức Cộng sản. Sự ra đời của nhóm cách mạng trẻ tuổi tuy còn nhỏ bé trên con đường dài xây dựng Đảng, xây dựng Đoàn nhưng đó là thời điểm khai sinh ra một thế hệ thanh niên mới với xu hướng làm cho thực dân Pháp và bọn cai trị run sợ. Toàn quyền Đông Dương Méc-lanh trong bản báo cáo đầu năm 1925 gửi Bộ thuộc địa Pháp viết: “Xuất hiện ở Quảng Châu một người cách mạng Việt Nam tên là Lý Thụy hoạt động rất tích cực trong số những người Việt Nam tại đây và dùng những biện pháp tuyên truyền kiểu mới có xu hướng Cộng sản”

Việc ra đời nhóm đoàn viên thanh niên Cộng sản Việt Nam đầu tiên này là sự kiện đặc biệt quan trọng, mở đầu cho quá trình hình thành và phát triển các tổ chức thanh niên cách mạng theo xu hướng Cộng sản chủ nghĩa cũng như sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản ở nước ta về sau.