Vườn QGCP có quần hệ động thực vật phong phú và đa dạng. Theo số liệu điều tra gần đây, Vườn QGCP có 1.983 loài thực vật bậc cao, trong đó 433 loài cây làm thuốc, 229 loài cây ăn được, nhiều loài được ghi trong sách đỏ của Việt Nam.

Về động vật, Vườn QGCP có 110 loài bò sát và lưỡng cư, 65 loài cá, gần 2.000 loài côn trùng, 117 loài thú (trong đó có loài Voọc mông trắng là loài thú rất đẹp, được chọn làm biểu tượng của Vườn QGCP). Ngoài ra, Vườn QGCP còn có hơn 300 loài chim cư trú, đặc biệt có nhiều loại đặc hữu của Việt Nam và Đông Dương. Vì vậy, nơi đây từ lâu đã là địa chỉ lý tưởng đối với các nhà nghiên cứu về chim.

Thuộc địa hình Ca-xtơ nửa che phủ, Vườn QGCP có nhiều hang động đẹp với những cái tên rất gợi cảm như động Sơn Cung, Phò Mã Giáng… Đặc biệt có một số hang động còn lưu giữ những dấu tích của người tiền sử, sống cách ngày nay từ 7.500 năm đến 12.000 năm, như hang Đắng (Động người xưa), hang Con Moong. Năm 2000, các nhà khoa học đã phát hiện bộ hóa thạch của một loài động vật có xương sống tại Vườn QGCP. Theo kết luận ban đầu của Viện Cổ sinh học Việt : Đây là hóa thạch của loài bò sát răng phiến, sống cách ngày nay chừng 200 đến 230 triệu năm… Đến Vườn QGCP du khách còn được thưởng thức những nét văn hóa đặc sắc riêng có của đồng bào dân tộc Mường.

Hãy đến với Cúc Phương để thỏa chí tò mò bấy lâu của bao người.

NGUYỄN VĂN THẾ