Nụ cười chiến thắng dưới chân Thành cổ Quảng Trị. Ảnh: Internet

QĐND - Khi nhắc tới Tân Huyền, không thể không nhắc tới ca khúc "Cỏ non Thành cổ" - một dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời sáng tác âm nhạc của ông. Đây là sáng tác nằm trong chùm ca khúc mà ông vinh dự được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2001. Bài hát "Cỏ non Thành cổ" còn được Bộ Quốc phòng trao giải "Bài hát xuất sắc nhất về đề tài LLVT nhân dân (1989 - 1994)".

Nhạc sĩ Tân Huyền kể về "Cỏ non Thành cổ": Lần ấy, tôi cùng với Thuận Yến, Huy Thục, Vũ Thanh... đi vào Quảng Trị thâm nhập thực tế sáng tác theo lời mời của địa phương.

Thành cổ hồi ấy còn hoang sơ lắm, chưa có tượng đài, chưa có bảo tàng như bây giờ, chỉ thấy toàn cỏ là cỏ. Tôi ở Thành cổ Quảng Trị mấy hôm, có khi ngồi ngoài trời cả đêm mà vẫn chưa tìm ra "tứ" nào để viết. Tôi trăn trở lắm, vì những hy sinh mất mát của chiến sĩ ta ở Thành cổ Quảng Trị là rất to lớn. Bỗng một sớm mai, tôi đang đi loanh quanh trong thành thì gặp nhà văn Nguyễn Quang Lập. Cậu ấy nói đại ý rằng: Anh Huyền ơi, cỏ lên xanh đẹp thế này, nhưng mỗi tấc đất dưới lớp cỏ xanh này đều thấm đẫm máu xương của các chiến sĩ ta. Có khi chỉ lật nhẹ lớp đất là có thể bắt gặp ngay hài cốt  của bộ đội ta ở dưới. Anh cố gắng viết cái gì về sự hy sinh này...

Câu nói của Nguyễn Quang Lập gây xúc động mạnh cho tôi. Thế là cái "tứ" ấy, bài hát bất ngờ bật ra: Cái chết làm nên sự sống, máu xương đổ xuống và cỏ lên xanh, xanh đến không thể tin được nơi đây từng là chiến trường ác liệt nhất, đổ nhiều máu xương nhất...

Tôi cũng đã đi nhiều nhưng chưa thấy cỏ ở đâu lại xanh non thế, đẹp đến thế, lại phơ phất gió đùa, đúng như lời đã viết trong bài hát "Cỏ non thành cổ, một màu xanh non tơ. Bình minh Thành cổ, cỏ mềm theo gió đong đưa...".

Rồi Tân Huyền kể thêm bằng giọng ngậm ngùi: "Tôi viết bài hát này còn là vì có nỗi niềm riêng. Em trai tôi đi bộ đội, chiến đấu ở miền Nam. Từ ngày em tôi ra trận, cứ chiều chiều, người mẹ già của tôi lại đứng tựa cửa ngóng trông con. Nhưng, em trai tôi không bao giờ trở về nữa.

Vì thế, cái đoạn "Người vợ nào, người mẹ nào ngậm ngùi nuốt lệ khi chồng con không trở về..." là có hình ảnh của mẹ tôi! Viết ra được bài hát này, tôi cũng cảm thấy thanh thản hơn, bởi trong cái chung vẫn nói được những tình cảm riêng với người em trai đã hy sinh và cả với người mẹ đã khuất của mình!".

Trong đêm ca nhạc "Âm vang sông La" tại Hà Tĩnh, nhạc sĩ Tân Huyền cũng đã chia sẻ với khán giả quê nhà câu chuyện này. Ông đứng trên sân khấu tại huyện Đức Thọ (quê ông) tay cầm mi-crô và giọng nói đều như run lên, như sắp khóc. Đêm ấy, buổi biểu diễn ca nhạc đang diễn ra thì mất điện, phải chạy bằng máy phát nhưng khán giả vẫn đông chật, đứng lặng nghe ca khúc "Cỏ non Thành cổ" do ca sĩ Kim Tiến biểu diễn và những lời tâm sự gan ruột nghẹn ngào của nhạc sĩ Tân Huyền.

Sau này, nhạc sĩ Tân Huyền còn nói thêm về thông điệp ông muốn gửi tới mọi người, rằng chiến tranh đang dần lùi xa và những thế hệ sau khó hình dung ra dân tộc ta từng có cuộc chiến tranh khốc liệt để giành độc lập tự do như vậy. Vì thế, bài hát của ông như những lời nhắc nhở nhẹ nhàng: "Cỏ xanh non tơ, cỏ xanh non tơ xin chớ vô tình với người hy sinh trên mảnh đất quê mình...". Có cuộc sống yên bình, tươi xanh như hôm nay, xin đừng quên quá khứ hào hùng, đau thương phải đánh đổi bằng bao máu xương của đồng bào, chiến sĩ.

Nguyệt Hà