Lộc Yên là một xã thuộc huyện Hương Khê, Hà Tĩnh, ở dưới chân đập thủy điện Hố Hô, thượng nguồn sông Ngàn Sâu, nơi nước lũ chảy rất mạnh. Trong cơn lũ vừa qua, 1.320/1.500 ngôi nhà ở đây đã bị ngập từ 1đến hơn 3m nước lũ, 15 nhà bị trôi, sập đổ, hơn 200 tấn lương thực bị cuốn trôi v.v.. Song điều đáng ghi nhận là không có người thiệt mạng, mất tích vì nước lũ.

Chúng tôi về Lộc Yên để tìm hiểu kỹ hơn, được đồng chí Mai Hải Tần, Bí thư Đảng ủy và đồng chí Trần Đình Lâm, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Bởi sống trong vùng nguy cơ ngập lũ triền miên nên chính quyền cũng như từng người dân đều có ý thức tích cực làm công tác chuẩn bị phòng, chống lũ”.

Từ nhiều năm nay, xã Lộc Yên đã trích ngân sách và kinh phí của trên hỗ trợ đóng 5 chiếc xuồng loại nhỏ, dài khoảng 5m, rộng 0,8m, có thể chở được 3-4 người để trang bị cho “Đội xung kích phòng, chống lũ”. Đội này được tổ chức từ 10 đến 12 người, trẻ, khỏe, giỏi nghề sông nước, là chiến sĩ dân quân cơ động và đặc biệt là tất cả họ đều cư trú ở những địa bàn cao, ít bị ngập lụt trong xã, do Ban chỉ huy phòng, chống bão lụt xã chỉ huy.

Các chiến sĩ dân quân Nguyễn Văn Lê và Nguyễn Văn Thắng giúp Trường Tiểu học xã Lộc Yên dọn dẹp sau lũ.

Lý giải về việc thành viên của “Đội xung kích phòng, chống lũ” khi được lựa chọn bắt buộc phải là người vùng cao, đồng chí Trần Đình Lâm nói: “Khi nước lũ tràn ngập, ai cũng phải lo cho nhà mình, người thân của mình, làm sao có thể an tâm tư tưởng đi cứu hộ, cứu nạn người khác. Chỉ có những người nhà chưa bị ngập, mới có thể thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn một cách trọn vẹn nhất”.

Trong cơn lũ vừa qua, ngoài 5 chiếc xuồng đã được trang bị, xã Lộc Yên huy động, thuê thêm 5 chiếc xuồng của người dân. Và những người dân được thuê cũng nằm trong dự kiến trước của xã phải bảo đảm "tiêu chuẩn": trẻ, khỏe và cư trú ở những xóm vùng không bị ngập.

Được tổ chức chặt chẽ, chỉ huy kịp thời nên trong cơn lũ “Đội xung kích” của xã đã tổ chức di dời được hàng trăm người dân đến nơi an toàn; đồng thời chuyên chở được hàng cứu trợ luồn lách trong mọi ngõ ngách, thôn xóm đến từng hộ dân đang bị đói mà ca nô, xuồng cứu hộ lớn của huyện, tỉnh không thể nào tiếp cận được.

Đặc biệt, chiến sĩ dân quân Ngô Quang Thắng dũng cảm lao mình vào dòng nước lũ cứu sống anh Phan Văn Hiệp ở thôn Vĩnh Thọ bị lũ cuốn vào ngày 19-10. Tiểu đội trưởng dân quân cơ động Nguyễn Văn Lê và chiến sĩ dân quân Nguyễn Văn Thắng đã từ xuồng cứu hộ được trang bị cứu được 4 người giữa dòng nước lũ chảy xiết. Kinh nghiệm “xuồng nhỏ, người khỏe và dũng cảm” của xã Lộc Yên nếu được vận dụng rộng rãi ở những nơi có điều kiện tương tự, chắc chắn sẽ phát huy hiệu quả thực hiện phương châm “4 tại chỗ” trong phòng, chống, khắc phục hậu quả bão lũ.

Bài và ảnh: Trần Hoài, Trọng Hải, Phúc Thắng