Dư luận gần đây đặc biệt quan tâm đến dự án Luật Thủ đô dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét thông qua tại kì họp vào giữa năm nay. Ai cũng mong muốn có một Luật xứng đáng với tầm vóc của Thủ đô ngàn tuổi, làm cơ sở pháp lí để phát huy được tiềm năng, thế mạnh, từ đó tạo sự bứt phá về kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng-an ninh và đẹp hơn trong con mắt mọi người.

Thế nhưng, khi đi sâu vào một số vấn đề cụ thể trong dự án Luật, rất nhiều người đã bày tỏ băn khoăn trước những quy định khắt khe thiếu cơ sở pháp lí và thực tiễn về điều kiện để trở thành công dân Thủ đô. Theo điều 19 của  dự thảo Luật, ngoài các điều kiện đã được quy định theo Luật Cư trú, công dân muốn đăng kí hộ khẩu ở Thủ đô phải là người đã tạm trú liên tục tại đây từ 5 năm trở lên, có văn bản chứng minh về chỗ ở. Người lần đầu đăng kí thường trú phải chứng minh có việc làm hợp pháp với mức lương ít nhất bằng hai lần mức lương tối thiểu…

Hồ Gươm. Ảnh minh họa/internet.

Theo lí giải của Ban soạn thảo dự án Luật thì những điều khoản trên được quy định nhằm quản lí dân cư trên địa bàn Thủ đô với quy mô, mật độ cơ cấu hợp lí. Nó cũng nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Thủ đô.

Nhớ lại bốn năm trước, khi thảo luận dự án Luật Cư trú, nhiều đại biểu Quốc hội đã đề nghị bỏ việc đăng kí nơi thường trú bằng chế độ hộ khẩu bởi rất nhiều nước trên thế giới đã không còn sử dụng chế độ này. Trước đó, cũng tại kì họp Quốc hội, điều vô lí đã tồn tại qua vài thập kỉ là “muốn được mua nhà tại Hà Nội phải có hộ khẩu Thủ đô; muốn có hộ khẩu tại Thủ đô, phải có nhà tại Hà Nội” đã chính thức được dỡ bỏ. 

Hà Nội vốn là nơi hội tụ người dân từ khắp bốn phương, chứ không phải chỉ có người Hà Nội gốc. Các thế hệ người tứ xứ ấy đã đem đến những lề thói của địa phương mình, chắt lọc, hun đúc lại, tạo nên cái tinh hoa Kinh kì mà không nơi nào ở Việt Nam có được. Nếu chỉ có người dân kinh đô gốc  thì Thăng Long-Hà Nội không thể có được như ngày hôm nay. 

Người dân Hà Nội và những ai đã từng qua Hà Nội đều bức xúc trước tình trạng đường hẹp, người đông, nạn tắc đường, ô nhiễm môi trường đang ngày càng gia tăng. Việc hạn chế người nhập cư vào nội thành Hà Nội là tất yếu. Thủ đô của nhiều nước trên thế giới cũng đã có những chính sách cụ thể nhằm hạn chế nhập cư. Nhưng họ hạn chế bằng những qui định khắt khe về đạo đức, lối sống, trình độ văn hóa  chứ không hạn chế bằng thời gian tạm trú và mức lương tối thiểu như dự thảo Luật Thủ đô của ta. Mặt khác, dù có cơ chế đặc thù thì Luật Thủ đô cũng phải tuân thủ Hiến pháp. Mà theo Hiến pháp thì không thể chỉ vì một lí do nào đó mà hạn chế quyền đi lại, cư trú của người dân.

Hi vọng Ban soạn thảo dự án Luật Thủ đô sẽ lắng nghe và tiếp thu các ý kiến rộng rãi của nhân dân cả nước về đóng góp vào dự án Luật quan trọng này để khi Luật có hiệu lực, những quy định mới sẽ đi nhanh vào cuộc sống, tạo ra động lực mang tính đột phá, giải quyết được những vấn đề bức xúc trong quản lí, điều hành, góp phần xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô yêu quí của chúng ta.

ĐỖ PHÚ THỌ