Dư luận đang xôn xao vụ ông Tổng giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu Intimex vừa bị Bộ trưởng Bộ Công thương cách chức do những sai phạm liên quan đến cổ phần hóa doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối

Trong quá trình cổ phần hóa cần có sự quản lý, giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng. Ảnh: Internet

với nhiều người - đặc biệt là cán bộ, công nhân viên công ty-vẫn chưa hết ấm ức và coi mức xử lý như thế là còn quá nhẹ!

Chuyện rằng, trong phiên đấu giá cổ phần lần đầu của Intimex có gần 1,7 triệu cổ phần, giá khởi điểm chào bán là 10.200 đồng. Tham gia đăng ký có 1.078 nhà đầu tư, vậy mà chỉ có một tổ chức và 10 nhà đầu tư cá nhân trúng đấu giá, trong đó có một số lãnh đạo công ty và người nhà của họ. Được biết, số người “trúng” đã đặt mua cổ phiếu với giá cao gấp 16 lần so với khởi điểm. Lãnh đạo công ty đã công bố thông tin về công ty chưa đầy đủ, trong đó cố tình che giấu hợp đồng liên doanh với một công ty nước ngoài để trục lợi cá nhân cho một nhóm người.

Vụ việc này tiếp tục phản ánh một thực tế đáng lo ngại: Trong quá trình cổ phần hóa, nếu không có sự quản lý, giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng, thì tài sản Nhà nước và nhân dân sẽ rơi vào tay một nhóm người.

Giờ đây, người ngây thơ nhất cũng dễ dàng nhận thấy, những tiêu cực xung quanh lộ trình cổ phần hóa doanh nghiệp trước hết là ở công tác định giá tài sản doanh nghiệp. Theo đó, khi tiến hành thẩm định nhiều nơi cố tình bỏ ngoài sổ sách tài sản doanh nghiệp bằng muôn vàn thủ thuật, mánh lới để biển thủ, trục lợi cá nhân; xác định tài sản doanh nghiệp thường thấp hơn giá trị thực, rồi khi đấu giá những “ông chủ” tung tiền để vơ vét, thu gom cổ phiếu. Vụ ông “Tổng giám đốc Intimex” mất chức vừa qua là minh chứng rõ ràng nhất về vấn đề này…

Trên thực tế, ngay cả khi tiến hành cái gọi là “dân chủ, minh bạch, công khai” trong các phiên đấu giá, thì sau khi cổ phần hóa cũng đang nảy sinh mầm mống bất lợi, thậm chí là những bất ổn, nổi bật nhất là tình trạng “đi đêm” về nguồn vốn. Đây thực chất là sự liên kết ngầm giữa các cổ đông trong hoạt động doanh nghiệp. Ở các công ty cổ phần có vốn góp của Nhà nước, người ta tiến hành “đi đêm” để giành lấy quyền đại diện phần vốn. Tại các công ty cổ phần Nhà nước giữ quyền chi phối, nhóm cổ đông thiểu số tìm cách “đi đêm” với cổ đông đại diện phần vốn của Nhà nước để dễ bề thao túng. Và, ở các công ty cổ phần Nhà nước không giữ quyền chi phối thì sự vận động đang theo chiều hướng ngược lại, mục đích nhằm bảo đảm sự “thống lãnh” của một số người.

Theo Quyết định số 1729/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, từ năm 2007 đến 2010 sẽ có 71 tập đoàn, tổng công ty Nhà nước tiếp tục cổ phần hóa với giá trị tài sản lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng. Vì vậy, vấn đề “hậu cổ phần hóa” càng đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, cả ở tầm quản lý vĩ mô và cấp doanh nghiệp. Trong đó, cần coi sự biến báo, “tù mù”, không thực chất trong định giá tài sản, trong đấu giá, bán cổ phiếu là hành vi chia chác, là biểu hiện tham nhũng, phải bị xử lý nghiêm minh về pháp luật… Những việc “cần làm ngay” là phải bổ sung, hoàn thiện cơ chế, văn bản pháp quy, tiếp tục đổi mới công tác quản lý doanh nghiệp, tăng cường kiểm tra giám sát, xây dựng đội ngũ cán bộ, phát huy vai trò đảng viên, tổ chức công đoàn trong các công ty cổ phần, đặc biệt là đối với những doanh nghiệp mà Nhà nước không còn nắm cổ phần chi phối.

Mặt khác, tổ chức tài chính trung gian, là cơ quan quyết định việc xác định giá trị doanh nghiệp, phải được cơ cấu, kiện toàn, hoạt động thực sự có hiệu quả và cần có chế tài, quy định trách nhiệm cụ thể, rõ ràng. Tránh để tình trạng một số công ty kiểm toán hoặc tắc trách, hoặc dễ chạy theo số lượng để hưởng phí dịch vụ mà tiếp tay cho hành vi tiêu cực, biến tiến trình cổ phần hóa trở thành tư nhân hóa, tiêu cực, gây bất bình trong dư luận xã hội.

LÊ THIẾT HÙNG