QĐND - Theo dự báo, năm nay lượng đường sản xuất trong nước đạt khoảng 1,4 triệu tấn, cao hơn nhu cầu tiêu dùng và chế biến khoảng vài trăm nghìn tấn. Trong khi đó, các doanh nghiệp chế biến thực phẩm có sử dụng đường vẫn đăng ký với Bộ Công Thương để được nhập khẩu 268.000 tấn đường. Nguyên nhân lớn nhất của nghịch lý ấy chính là vấn đề giá.

Giá đường nhập khẩu hiện thấp hơn giá đường trong nước gần 3000 đồng/kg. Không những thế, khi mua đường của các nhà máy trong nước, doanh nghiệp phải trả trước 50% giá trị lô hàng. Trong khi nhập khẩu, doanh nghiệp chỉ phải ứng trước 10% khi mở tín dụng thư (L/C).

Như vậy, nếu nhập khẩu đường, doanh nghiệp vừa được lợi về giá, vừa được lợi về việc sử dụng vốn.

Có ý kiến về việc các doanh nghiệp xin nhập khẩu vì để được hưởng lợi, nhất là khi giá đường nhập khẩu rẻ hơn trong nước, song họ đã quên nghĩ tới cuộc sống của hàng triệu lao động trồng mía. Tuy nhiên, có lẽ cần nhìn nhận một cách khách quan hơn.

Đúng là doanh nghiệp cần có trách nhiệm đối với xã hội, cần chia sẻ gánh nặng đối với cả nhà cung cấp nguyên liệu cũng như người tiêu dùng. Nhưng, nhìn nhận một cách sòng phẳng, kinh doanh tức là tìm kiếm lợi nhuận. Vì thế, doanh nghiệp phải tìm nguồn nguyên liệu có giá thấp nhất nhằm tối đa hóa lợi nhuận hoặc hạ giá thành sản phẩm để cạnh tranh. Đó chính là cơ chế vận hành chung nhất của thị trường. Nếu doanh nghiệp chọn mua nguyên liệu giá cao, giá thành sản phẩm đội lên, mất khả năng cạnh tranh, thì không khác nào hành động tự sát.

Vấn đề là phải tìm hiểu vì sao giá đường trong nước cao hơn nhập khẩu?!

Nông dân thu hoạch mía. Ảnh: Internet.

Nguyên nhân đầu tiên là chi phí vốn sản xuất đường. Doanh nghiệp Việt Nam hiện phải chịu lãi suất cao hơn nhiều so với doanh nghiệp nước ngoài. Chưa hết, khi gia nhập AFTA, Việt Nam đã áp dụng dòng thuế thấp và ưu đãi với một số mặt hàng như đường nhập từ nước ngoài. Chi phí vốn thấp, cộng với ưu đãi thuế, đã khiến giá đường nhập khẩu thấp hơn giá trong nước trên dưới 3000 đồng/kg.
Nguyên nhân thứ hai, chính là nguyên nhân cốt tử, khiến giá đường trong nước thiếu tính cạnh tranh, đó là dù trừ đi yếu tố lãi suất và thuế ưu đãi, giá đường trong nước vẫn cao hơn giá đường nhập khẩu. Lý do có lẽ nằm ở vấn đề công nghệ. Trong các quy trình trồng, thu hoạch, tinh luyện đường, người nông dân và nhà máy đều chưa tìm được những công nghệ tối ưu nhất để gia tăng năng suất cũng như chất lượng đường nhằm có được giá thành đường nguyên liệu tốt nhất.

Cả nước hiện có hơn 40 doanh nghiệp sản xuất đường và hàng triệu nông dân trồng mía. Vì thế, giải quyết bài toán ứ đọng đường, tăng trưởng ngành đường mang ý nghĩa rất lớn. Tuy nhiên, việc “bắt” doanh nghiệp không được nhập khẩu, chỉ được sử dụng đường trong nước thì chưa thực sự hợp lý. Bởi, thứ nhất, việc đó đi ngược lại xu thế hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Thứ hai, việc bảo hộ sẽ không thúc đẩy sự năng động của người trồng mía, doanh nghiệp chế biến đường trong nước. 

Để đưa ngành mía đường trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, giải quyết công ăn việc làm cho hàng triệu lao động, vấn đề quan trọng nhất là cần có một bản quy hoạch tổng thể và sát thực tế, từ khâu trồng mía, tinh luyện đường đến công nghệ chế biến thực phẩm. Đồng thời, cần phải đầu tư công nghệ tiên tiến, nhằm gia tăng năng suất, hạ giá thành sản phẩm.

Sĩ Bình