QĐNĐ Online - Việt Nam vốn là một quốc gia nông nghiệp. Trải qua hàng nghìn năm lao động sản xuất, dù người nông dân Việt đã đúc kết nhiều kinh nghiệm về thời tiết trong sản xuất nông vụ, nhưng để có được mùa màng bội thu thì vẫn phải “Ơn trời mưa nắng phải thì…”. Ngay cả khi chúng ta sắp bước sang thập niên thứ 2 của thế kỉ 21 - kỉ nguyên của khoa học công nghệ - sản xuất nông nghiệp cũng vẫn chủ yếu là nhờ… “giời”. Nói cách khác, thời tiết vẫn là yếu tố góp phần quyết định thành hay bại trong sản xuất nông nghiệp, bất chấp sự phát triển vượt bậc của ngành khoa học dự báo thời tiết ngày nay.

Nỗi khổ của nông dân khi hạn hán (Ảnh: CPV)

Không riêng gì ngành nông nghiệp thường ca điệp khúc “nhờ giời”, ngành điện cũng không phải ngoại lệ. Mấy năm trở lại đây, cứ tới đầu hè là ngành điện lại phải cầu trời mưa, mong cho lũ tiểu mãn sớm về để cứu các hồ thủy điện khỏi “chết”. Các công ty nước sạch cũng vậy, ung dung vào mùa mưa, nhưng tới mùa khô khi sông, hồ và nước ngầm cạn kiệt thì cũng chỉ còn biết chờ… mưa. Ngược lại, ngành thoát nước ở các đô thị lớn như: Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh lại mong sao “giời” đừng có mưa nhiều, mưa lớn, triều cường… Với hệ thống thoát nước chắp vá, thiếu đồng bộ tại 2 thành phố lớn này, cứ có mưa to, triều cường thì phố nhanh chóng biến thành kênh, đường trở thành sông, gây thiệt hại cho các ngành kinh tế và khiến cuộc sống của người dân thêm vất vả. Chắc hẳn mới đây ngành thoát nước Hà Nội đã kêu thấu tới trời nên “giời” đã giúp họ “thoát thua” khi bão số 1 không gây mưa lớn như… dự báo.

Thời tiết thường được ví như cô gái đỏng đảnh, thêm vào đó là hệ lụy của biến đổi khí hậu, trái đất đang ấm dần, hết El Nino lại tới La Nina xuất hiện… nên sẽ chẳng mấy ai bất ngờ nếu nó diễn biến bất thường, phức tạp và khắc nghiệt. Nhưng thật lạ là trong thời đại khoa học công nghệ ngày càng phát triển mà còn có nhiều ngành, địa phương hiện đang phụ thuộc quá nhiều vào thời tiết. Dường như các ngành, địa phương đó phát triển theo kiểu “hên, xui”, “may nhờ, rủi chịu”, thiếu tầm nhìn và tính bền vững. Hễ khi nào “nhờ giời” được thì đắc ý, còn nếu không lại đổ lỗi cho thời tiết, thiên tai…

Lỗi đâu chỉ của “giời”. Vẫn biết việc dự báo thời tiết là rất khó, nhưng chúng ta cũng có cả một hệ thống cơ quan khí tượng thủy văn từ Trung ương tới địa phương gồm nhiều nhà khoa học, chuyên gia, tiến sĩ, thạc sĩ… để dự báo thời tiết, phục vụ phát triển kinh tế, dân sinh. Nhưng trên thực tế, ngành khí tượng thủy văn vẫn chưa thực sự làm tốt công tác dự báo hằng ngày, đó là chưa kể ngành còn phải đưa ra những dự báo dài hơi, mang tính chiến lược, giúp cho việc phát triển kinh tế cũng như dân sinh. Thêm vào đó, các bộ, ngành, địa phương lại thiếu những quy hoạch phát triển có tầm nhìn dài hạn, trong đó có tính tới những yếu tố, diễn biến bất thường của thời tiết có khả năng xảy ra để có kế hoạch, biện pháp ứng phó hiệu quả nhất. Nếu ngành khí tượng thủy văn làm tốt công việc của mình, nếu có sự phối hợp hiệu quả giữa ngành này với các cơ quan liên quan ở các cấp trong việc hoạch định chiến lược cho từng ngành, địa phương thì chắc không đến nỗi phải thường xuyên trách trời như hiện nay. 

Thu Hùng