QĐND - Ngày 19-4, 54 dân tộc anh em đã hân hoan đón chào “Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam” được tổ chức tưng bừng tại Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội). Với chủ đề “Vận hội năm Rồng - Đại đoàn kết, khát vọng và thăng hoa”, “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” năm nay tiếp tục tôn vinh những giá trị truyền thống đã làm nên “linh hồn văn hóa” của dân tộc ta suốt chiều dài lịch sử.

Việc trình diễn, tái hiện, giới thiệu những nét đẹp văn hóa truyền thống của các dân tộc trong một ngày hội lớn là việc nên duy trì, khuyến khích và cũng là một trong những phương thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Thông qua ngày hội này, đồng bào có cơ hội được quảng bá những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc mình, đồng thời tăng cường giao lưu, học hỏi, thúc đẩy sự hiểu biết trong tình đoàn kết, thân ái. Đó là một hướng đi đúng và cũng là kết quả nổi bật trong 3 năm qua, kể từ khi Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 19-4 hằng năm là “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”.

Ảnh minh họa: internet

Tuy nhiên, xung quanh vấn đề bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam cũng còn nhiều điều đáng bàn. Dù có nhận thức đúng về văn hóa, nhưng không ít nơi vẫn chưa thực sự coi trọng nhiệm vụ bảo tồn bản sắc văn hóa trong kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương; hoặc có đưa ra chính sách song chưa sát thực tế, chưa mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Tình trạng “sân khấu hóa” lễ hội, nghi thức, tập quán truyền thống của đồng bào trong các dịp lễ Tết, hội hè, ngày kỷ niệm… còn mang nặng tính phô diễn hình thức gây tốn kém, khiến dư luận băn khoăn. Bên cạnh đó, nhiều dự án bảo tồn bản sắc văn hóa, nhiều nhà sinh hoạt văn hóa cộng đồng ở các bản, làng cũng đã được xây dựng, nhưng do thiếu kinh phí, thiếu đội ngũ cán bộ tâm huyết và am hiểu văn hóa truyền thống nên hoạt động cầm chừng, không phát huy tác dụng, hiệu quả trong cuộc sống.

Nói đến bản sắc văn hóa là nói đến những giá trị bền vững. Do đó, mọi suy nghĩ, ứng xử, việc làm theo kiểu “ăn xổi ở thì” hay chỉ quan tâm đến vẻ bề ngoài “hào nhoáng” nhất thời, mà không chăm lo chu đáo “gốc rễ” thì hoạt động bảo tồn bản sắc văn hóa khó có thể đạt kết quả như mong muốn, nếu không muốn nói có khi lại gây ra nhiều hệ lụy không tốt. “Gốc rễ” đó chính là người dân ở bản, làng với tư cách vừa là chủ thể trung tâm, vừa là nhân tố quyết định đến việc bảo tồn thành công bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Vì vậy, cùng với việc đẩy mạnh, kiên trì làm tốt công tác vận động, giáo dục, tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho đồng bào, nhất là giới trẻ về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác bảo tồn bản sắc văn hóa; cần phải đề ra nhiều chính sách đồng bộ, giải pháp căn cơ, việc làm thiết thực để cải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, từ đó họ mới có điều kiện chăm lo giữ gìn, phát huy những “báu vật văn hóa” của tổ tiên, ông cha để lại.  

Một vấn đề không kém phần quan trọng nữa là phải tạo ra những không gian, thiết chế văn hóa như nhà văn hóa cộng đồng, nhà truyền thống, nơi vui chơi giải trí, điểm chợ… nhằm giúp bà con thường xuyên được thể hiện, thực hành những nghi lễ, nghi thức, tập quán, phong tục, trò chơi dân gian của dân tộc mình. Muốn bảo tồn bản sắc văn hóa một cách bền vững, không nên chỉ dừng lại các hoạt động bề nổi trong “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” 19-4, mà phải quan tâm chăm lo toàn diện để hướng tới mục tiêu 365 ngày đều là “ngày văn hóa” của đồng bào các dân tộc sinh sống trên khắp mọi miền Tổ quốc.

NGUYỄN VĂN HẢI