Tôi theo anh bạn là “đại gia địa ốc” mới "nổi" đi đầu tư. Anh đầu tư bất động sản, tôi đầu tư bài viết. Biết vậy anh động viên: Dũng cảm vay vốn ngân hàng đi, thị trường đang nhiều kỳ vọng. Anh bạn tôi đặt kỳ vọng ở lô đất biệt thự 300 mét vuông trong một dự án Khu đô thị Đại học Dầu khí mới được bàn thảo, cân nhắc xây dựng ở tỉnh Vĩnh Phúc. Dự án chưa được thông qua nhưng phong thanh giá rao 5 triệu đồng một mét vuông dành cho những người nhanh chân đầu tư dự án. Anh bạn mua để “đón đầu” chờ giá đất lên chứ hoàn toàn không có nhu cầu ở.

Vậy là sắp tới không chỉ riêng Hà Nội mới có nhà biệt thự bỏ hoang. Mấy năm gần đây, biệt thự bỏ hoang ở Hà Nội có nhiều, đi giữa khu đô thị mới Văn Quán, Quang Minh, Xuân La, Mê Linh… đôi lúc người yếu bóng vía cũng phải sởn gai ốc vì sự hoang vắng bởi những xác biệt thự vô hồn, bong tróc, rêu phong, lút cỏ dại. Gần Hà Nội, ở tỉnh Bắc Ninh cũng có vài khu biệt thự với hàng trăm căn đã xây xong phần thô cũng bỏ hoang. Đọc trên mạng internet thấy xót xa cho những khu nghỉ dưỡng cao cấp (resort) ở Bình Thuận bị bỏ hoang; lại nghe dự án khu đô thị Nam Sông Mã ở Thanh Hóa mà lo lắng, rồi đây liệu có sinh ra những khu đô thị hoang? Cứ với đà này, rồi nước ta sẽ trở thành đất nước có nhiều nhà biệt thự bỏ hoang nhất thế giới. Nếu cứ đem so giá thuê nhà rất đắt ở nhiều khu vực đô thị dễ thấy ta đang lãng phí nhiều đến thế nào.

Có người sẽ hỏi ai bỏ hoang nhà? Câu trả lời là các công ty xây dựng và một số ít nhà đầu tư. Lại hỏi vì sao phải bỏ hoang? Trả lời vì không thể bán được nên mới phải bỏ hoang. Tiền ở đâu ra mà hoang phí thế? Nhiều người quả quyết đó là tiền vay ngân hàng, tiền huy động trong dân thông qua các “võ” quảng cáo của chủ đầu tư. Kế hoạch “đón đầu” kinh doanh thất bại nảy sinh nhiều quan hệ tài chính thiếu lành mạnh.

Tuy nhiên, cũng còn một lý do khiến các căn biệt thự bị dở dang và bị bỏ hoang đó là cơ sở hạ tầng xung quanh biệt thự chưa tốt, chưa đáp ứng được nhu cầu của người mua về cảnh quan, môi trường. Ví dụ khu nhà ở Hoài Sơn (Tiên Du, Bắc Ninh). Khu này có 55 biệt thự, nhưng mới chỉ có vài ba nhà được hoàn thiện và có người đến ở, các hộ còn lại đều rao bán vì lý do khu nhà ở nằm ngay giữa các khu chế xuất, khu công nghiệp có nguy cơ ô nhiễm cao. Bên cạnh đó, nhà trẻ, siêu thị, khu thể dục thể thao… chưa được hoàn thiện như quảng cáo của dự án. Trong tình trạng tương tự, khu biệt thự Quang Minh ở Mê Linh có 400 căn nhưng tỷ lệ sử dụng chỉ đạt 20%. Ít người ở cũng khiến nhiều khu dịch vụ cao cấp của khu biệt thự không hoạt động.

Nhu cầu ở nhà cao cấp, biệt thự trong nhân dân là có thực, nhưng nhu cầu này chưa nhiều đến mức tỉnh nào cũng phải có vài khu biệt thự với hàng trăm căn như hiện nay. Nhưng việc quy hoạch các khu nhà ở cao cấp, biệt thự phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người sử dụng, tránh tình trạng xây dựng tràn lan, quy hoạch thiếu khảo sát nhu cầu thực tế dẫn đến tình trạng lãng phí. Để xảy ra tình trạng này, chủ đầu tư thua thiệt đã rõ, nhưng còn những cơ quan quản lý, dự báo, cấp phép… cũng không thể vô can trước một lượng lớn tài sản, mồ hôi nước mắt của nhân dân, doanh nghiệp.

Nguyên Phong