Báo chí, dư luận những ngày qua lại "nóng" lên bởi nhiều công trình vi phạm nghiêm trọng trật tự xây dựng (TTXD) xảy ra tại Hà Nội. Chuyện "Con voi chui lọt lỗ kim"- những công trình xây dựng đồ sộ cao hàng chục tầng sai phép, thậm chí không phép, tưởng như không thể xảy ra, vậy mà chúng vẫn cứ "vô tư" mọc lên ngay trên mặt tiền những tuyến phố sầm uất mà không hề bị cơ quan chức năng ngăn chặn, xử lý triệt để từ đầu, hoặc có chăng chỉ là lập biên bản, phạt cho...xây tiếp! Vụ việc chỉ được đưa ra ánh sáng khi các cao ốc "hoành tráng" sắp hoàn thành và rồi các cơ quan chức năng từ phường đến quận lại đôn đáo lo báo cáo, giải trình, họp bàn xử lý, khắc phục hậu quả...mất nhiều thời gian, công sức, tiền của. Theo thông tin ban đầu, có công trình không chỉ xây dựng không phép mà phía sau còn có dấu hiệu khuất tất của việc chuyển nhượng, mua bán lòng vòng đất đai trái phép kiếm lời...khiến cơ quan công an phải vào cuộc.

Công tác quản lý TTXD có cả một hệ thống cán bộ chuyên trách từ phường, xã đến thành phố và thanh tra xây dựng. Từ việc cơi nới, sửa chữa, xây mới nhà dân đến các công trình lớn, nhiều tầng, cán bộ quản lý TTXD đều nắm chắc, nhưng hiệu lực quản lý còn nhiều bất cập, yếu kém. Hà Nội từng có những bài học giải quyết hậu quả "xóa liều" Thanh Nhàn, vụ đê Yên Phụ, ồ ạt đổ phế thải "lấp" sông Hồng làm nhà trái phép...và giờ đây lại phải tiếp tục cưỡng chế dỡ bỏ những tầng cao ốc vi phạm nghiêm trọng.

Các đồng chí lãnh đạo TP Hà Nội đều tỏ rõ thái độ kiên quyết xử lý nghiêm minh, đến nơi đến chốn các công trình cao tầng sai phép, không phép và cả những cán bộ, cơ quan chức năng để xảy ra sai phạm. Đó là những quyết định đúng đắn, hợp lòng dân. Để xảy ra những vụ việc nổi cộm trên, ngoài việc coi thường kỷ cương phép nước của các chủ công trình, phải thẳng thắn vạch rõ, công tác quản lý TTXD còn bị buông lỏng, một bộ phận cán bộ nhũng nhiễu, tiêu cực, quan liêu và đặc biệt là tình trạng rất phổ biến, trở thành "căn bệnh nan y" là lập biên bản, phạt...cho xây, cho tồn tại. Rất nhiều biên bản, quyết định được ban hành, nhưng hầu như việc xử lý chỉ nằm trên giấy và công trình sai phạm cứ mọc lên, "qua mặt" các nhà chức trách. Cũng không loại trừ có những cơ quan, cán bộ chức năng tiêu cực, đứng sau hoặc cố tình làm ngơ cho các công trình sai phạm.

Để ngăn chặn tình trạng xây dựng trái phép, không phép, cùng với đề cao trách nhiệm đến cùng của chủ đầu tư đối với toàn bộ công trình xây dựng, cần đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hoá thủ tục cấp phép, phân cấp thẩm quyền cấp phép cho phù hợp, giảm tối đa phiền hà cho người dân và chủ đầu tư. Vấn đề không kém phần quan trọng là nâng cao chất lượng thiết kế hồ sơ cấp phép, giám sát, hậu kiểm công trình, bảo đảm thực hiện đúng thiết kế đã được phê duyệt cả về kết cấu công trình và kiến trúc cảnh quan...Các cơ quan chức năng cần sớm nghiên cứu sửa đổi mức phạt, chế tài xử phạt vi phạm TTXDcho phù hợp, có thể áp dụng mức đặc thù ở một số thành phố lớn, bởi theo quy định hiện hành, chế tài xử phạt còn quá nhẹ, không đủ sức răn đe, ngăn chặn và còn tạo cho người vi phạm "nhờn" luật, chấp nhận "luật bất thành văn": Phạt cho tồn tại; nhiều người chỉ mong "được" phạt nhanh đẻ còn… xây tiếp!

Phát hiện kịp thời, xử lý, buộc tháo dỡ ngay phần xây dựng trái phép, không phép đối với những công trình sai phạm là giải pháp hiệu quả, ít tốn kém nhất, giữ nghiêm kỷ cương phép nước trong quản lý TTXD. Đã đến lúc cơ quan chức năng và các cấp chính quyền cần kiên quyết nói "không" với tình trạng phạt cho tồn tại, vốn là căn nguyên của những công trình, thậm chí cả dãy phố, "xóm liều", khu dân cư... với hàng trăm căn nhà không phép.

PHẠM QUÂN