Ảnh minh họa: internet

QĐND - Ngành mía đường nước ta không đủ sức cạnh tranh với sản phẩm cùng loại trong khu vực và trên thế giới. Thực trạng này không chỉ mới xuất hiện gần đây, mà diễn ra trong nhiều năm nay, nhưng sự khắc phục lại hết sức chậm chạp; không chỉ làm cho ngành sản xuất này tụt hậu, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nông dân sống bằng nghề trồng mía.

Niên vụ 2010-2011, diện tích mía cả nước tăng xấp xỉ 6.500ha, sản lượng mía tăng gần 3 triệu tấn, nhưng cũng chỉ đáp ứng được 74% công suất của các nhà máy. Câu hỏi đặt ra, tại sao diện tích tăng, sản lượng nguyên liệu tăng, mà không đáp ứng được nhu cầu sản xuất của các nhà máy? Theo thống kê của ngành mía đường, nguyên nhân chủ yếu là do giống mía có chữ đường thấp còn chiếm tới 60% diện tích. Vì vậy, năng suất mới chỉ đạt 4,24 tấn đường/ha; trong khi đó sản lượng của các nước trong khu vực đã đạt từ 6 đến 7 tấn đường/ha. Tương tự, hệ số tiêu hao mía/đường của họ từ 8 đến 9 mía/1 đường, thì của ta là 11 mía/1 đường.

Những con số “tụt hậu” của ngành sản xuất mía đường nước ta, bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân như: Người trồng chưa quan tâm đổi mới giống mía; thiếu sự liên kết giữa người trồng mía và các nhà máy sản xuất đường; cây mía chưa được quan tâm đúng tầm, đúng mức... Tại diễn đàn khuyến nông “sản xuất và tiêu thụ mía”, do Trung tâm khuyến nông, khuyến ngư quốc gia tổ chức tại Hậu Giang mới đây, người trồng mía đã đặt câu hỏi cho các nhà khoa học và các nhà quản lý về những vấn đề trên và kiến nghị, để cây mía phát triển được thì phải nhìn nhận đúng vai trò của nó. Có một thực trạng, nhiều vùng nguyên liệu, cây mía bị “dồn” vào những khu vực đất cằn, sỏi đá, để “nhường” đất tốt cho cao su, khoai, sắn... Rồi tình trạng tranh giành vùng nguyên liệu giữa các nhà máy đường với nhau, đã gây ra cảnh người trồng bán “mía non”, hoặc để cây mía “quá lứa”...

Hiện nay nước ta có khoảng 2 triệu nông dân sống bằng nghề trồng mía. Chính đời sống của lực lượng lao động này đặt ra cho các nhà khoa học, các nhà quản lý phải có chiến lược phát triển ngành mía đường một cách dài hơi và bài bản. Vấn đề mà người trồng mía băn khoăn, không chỉ thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân với tổ chức thu mua và nhà máy chế biến; mà còn thiếu sự hướng dẫn của các nhà khoa học. Người nông dân không thể bằng kinh nghiệm để biết được giống mía nào trồng ở vùng đất nào là phù hợp(!) Để ngành mía đường phát triển tương xứng với vai trò của nó, cần sớm khắc phục những bất cập nêu trên, nhất thiết phải có “bản đồ” về phát triển mía đường một cách hợp lý, quan tâm đưa những giống mới có năng suất, chất lượng cao vào sản xuất, đẩy mạnh liên kết “bốn nhà” như những ngành sản xuất nông nghiệp khác.

Đặng Trung Hội