Theo chương trình nghị sự, kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XII sẽ tiến hành thảo luận và thông qua 7 dự án luật đã được Quốc hội khóa XI cho ý kiến; xem xét, thông qua Nghị quyết về chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội nhiệm kỳ XII (2007-2011) và năm 2008; đồng thời cho ý kiến về 5 dự án luật.

Quốc hội khóa XII. Ảnh: Internet

Xây dựng luật luôn là nội dung cơ bản trong các kỳ họp Quốc hội bởi Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp ở nước ta. Quốc hội có nhiệm vụ và quyền hạn làm hiến pháp và sửa đổi hiến pháp; làm luật và sửa đổi luật; quyết định chương trình xây dựng luật, pháp lệnh. Vì vậy, Quốc hội luôn tập trung trách nhiệm và trí tuệ để xây dựng luật bảo đảm số lượng và chất lượng cao nhất. Luật vừa phải khả thi, đáp ứng nhu cầu thực tiễn trước mắt, vừa cần có tính cơ bản lâu dài, tuyệt đối không để xảy ra sai sót. Chỉ một bất cập hay sai sót nhỏ của các văn bản pháp luật cũng có thể gây ra biết bao rắc rối cho xã hội và cuộc sống của người dân. Thời gian qua, hàng loạt Bộ luật, luật và pháp lệnh ra đời đã và đang phát huy hiệu lực, chứng minh nỗ lực rất cao của Quốc hội trong việc xây dựng luật. Tuy nhiên, thực tế cuộc sống cũng đang đặt ra nhiều vấn đề bức xúc đòi hỏi phải có những luật, pháp lệnh mới và sửa đổi, bổ sung một số luật, pháp lệnh đã có cho phù hợp. Ví dụ như tình trạng bạo lực gia đình đang diễn biến phức tạp, gia tăng với nhiều hậu quả nghiêm trọng yêu cầu phải sớm cho ra đời Luật Phòng, chống bạo lực trong gia đình; những bất cập, các yêu cầu mới về ban hành văn bản đặt ra vấn đề cần sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Chúng ta không thể để cuộc sống và xã hội phải tiếp tục chờ luật.

Quốc hội còn có nhiệm vụ và quyền hạn thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo hiến pháp, pháp luật. Quốc hội không chỉ định ra, thông qua và ban hành luật là xong mà còn phải có trách nhiệm đối với việc ban hành văn bản dưới luật, hướng dẫn thi hành luật và tổ chức thực hiện luật của các cơ quan có trách nhiệm và người dân. Thời gian qua, nhiều luật, pháp lệnh ra đời nhưng chậm đi vào cuộc sống hoặc kết quả thi hành luật chưa cao vì thiếu văn bản hướng dẫn thi hành của cơ quan có trách nhiệm và do hạn chế của công tác phổ biến giáo dục pháp luật dẫn đến việc hiểu biết, chấp hành của một số người dân chưa kịp thời, chưa nghiêm túc. Trong luật, pháp lệnh đều ghi rõ ngày, tháng, năm có hiệu lực thi hành, nhưng đến ngày đó luật, pháp lệnh vẫn phải đợi nghị định, thông tư hướng dẫn. Theo số liệu thống kê của Văn phòng Chính phủ, tính đến tháng 12-2006 còn gần 70 văn bản hướng dẫn luật, pháp lệnh đã có hiệu lực chưa được ban hành. Thậm chí có những văn bản chậm ban hành tới gần 10 năm như Nghị định hướng dẫn thực hiện Bộ Luật Dân sự (được Quốc hội thông qua ngày 28-10-1995 và có hiệu lực từ 1-7-1996). Từ đầu năm 2007 đến nay tuy đã có chuyển biến nhưng vẫn tiếp tục tồn tại tình trạng “luật treo”. Ngày 11-10-2007, tại phiên họp thứ ba của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá XII, bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội đã phải nêu vấn đề nên bổ sung vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh những giải pháp khắc phục tình trạng ban hành văn bản hướng dẫn luật chậm trễ. Đó là thực trạng mà Quốc hội cần thấy rõ và có các biện pháp hữu hiệu để khắc phục. Biết bao công sức mới ban hành được luật, chả lẽ lại để luật cứ phải chờ mãi như vậy?

Không để tái diễn tình trạng chờ luật và luật chờ là trách nhiệm và nghĩa vụ của toàn xã hội, nhưng trước hết và quan trọng nhất vẫn là của Quốc hội. Bằng trách nhiệm, trí tuệ của mình, Quốc hội cần khẩn trương, thận trọng xây dựng luật có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của cuộc sống, đồng thời giám sát theo trách nhiệm, quyền hạn của mình và đôn đốc, động viên cả cộng đồng cùng tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả. Chúng ta chờ đợi và tin tưởng rằng, tại kỳ họp lần này cũng như trong suốt nhiệm kỳ XII và các nhiệm kỳ mới, Quốc hội sẽ hoàn thành xuất sắc trọng trách của cơ quan lập pháp tối cao, bảo đảm cho việc thực hiện thành công pháp luật trên thực tế.

PHẠM VĂN HUẤN