Đại dịch thế kỷ HIV/AIDS đang có xu hướng chuyển dịch mạnh từ địa bàn đô thị, đồng bằng ngược lên các tỉnh miền núi, biên giới. Ảnh: Internet

Trong tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS diễn ra từ 10-11 đến 10-12-2008, có một thông tin khiến chúng ta không khỏi lo lắng là đại dịch thế kỷ HIV/AIDS đang có xu hướng chuyển dịch mạnh từ địa bàn đô thị, đồng bằng ngược lên các tỉnh miền núi, biên giới. Trong danh sách 10 tỉnh, thành phố có tỉ lệ người nhiễm HIV cao nhất nước, xếp sau vị trí “đầu bảng” Thành phố Hồ Chí Minh là các tỉnh: Sơn La, Điện Biên, Yên Bái, Cao Bằng, Bắc Kạn... Riêng tỉnh Điện Biên, người nhiễm HIV/AIDS đã vượt qua ngưỡng “báo động đỏ” với tỉ lệ 0,3% - mức độ cao hơn nhiều so với chỉ số giới hạn của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đã đề ra. Trong số các đối tượng nhiễm HIV/AIDS, có một bộ phận không nhỏ là người dân tộc thiểu số.

Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn tới thực trạng đó là một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa quan tâm sâu sát và có biện pháp chỉ đạo quyết liệt, triệt để nhiệm vụ phòng, chống HIV/AIDS ngay tại địa phương mình. Đáng tiếc còn có những cán bộ, công chức, sinh viên chưa thực sự chấp hành kỷ cương pháp luật, không nêu được tấm gương về đạo đức và lối sống trong cộng đồng và tập thể của mình. Trong khi do điều kiện địa hình phức tạp, ít có điều kiện tiếp cận thông tin nên một bộ phận nhân dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới chưa có hiểu biết, nhận thức đầy đủ, sâu sắc về tác hại của căn bệnh HIV/AIDS. Các hình thức, biện pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số còn thiếu linh hoạt, đa dạng. Mặt khác, việc củng cố, phát huy vai trò của các thiết chế văn hóa trong việc phục vụ đời sống tinh thần, văn hóa, giải trí cho nhân dân ở địa bàn này chưa được quan tâm đúng mức. Thiếu chỗ vui chơi giải trí lành mạnh, thiếu các hoạt động văn hóa hấp dẫn, thiếu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng và vai trò hướng dẫn, tuyên truyền của các tổ chức quần chúng cũng tạo ra “khoảng trống” khiến cho vi-rút HIV “dễ xâm chiếm” và hoành hành ở các địa phương miền núi.

Các nhà khoa học đã cảnh báo, căn bệnh HIV/AIDS không “chừa” bất cứ một địa bàn nào, một đối tượng nào nếu chúng ta không có hiểu biết đầy đủ cũng như thực hiện các biện pháp ngăn ngừa và phòng, chống nó. Vì vậy, cùng với việc nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và cơ quan chuyên trách, cần đề cao và phát huy vai trò, uy tín của các già làng, trưởng bản trong việc vận động, tuyên truyền người dân địa phương không trồng, sản xuất, buôn bán, vận chuyển và hút thuốc phiện, không nghiện ma túy, không vi phạm các tệ nạn xã hội. Muốn có “sức đề kháng” tốt trong “cuộc chiến” HIV/AIDS, điều cần thiết là các địa phương phải xây dựng cái gốc văn hóa bền vững làm nền tảng nhận thức và hành động cho mọi đảng viên, cán bộ, công chức và người dân. Việc trước mắt và cả lâu dài là cần chủ động “xốc” lại đội hình làm công tác văn hóa; tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, củng cố các thiết chế văn hóa hiện có, thường xuyên tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh ngay tại các bản làng và đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.

Các tỉnh miền núi, biên giới thường gặp khó khăn trong phát triển kinh tế- xã hội, nếu không thực sự quyết liệt “vào cuộc” thì chính căn bệnh thế kỷ sẽ làm địa phương thêm “lún sâu” vào sự nghèo nàn và “chậm tiến”. Bởi vậy, bám sát khẩu hiệu “Tăng cường lãnh đạo, trao quyền và thực hiện phòng, chống HIV/AIDS” trong tháng hành động cao điểm này, các địa phương miền núi coi đây là thời cơ tốt để làm chuyển biến nhận thức, hành động từ người lãnh đạo đến mỗi người dân, tích cực chung tay góp sức cùng với nhân dân cả nước đẩy mạnh và thực hiện tốt phong trào “Toàn dân tham gia phòng, chống HIV/AIDS tại cộng đồng dân cư”.

NGUYỄN VĂN HẢI