Một góc TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Internet

133 hộ dân bị giải toả trong một số dự án công ích trên địa bàn quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 1998 đến nay vẫn đang vất vưởng tạm cư để chờ được bố trí tái định cư bằng nền nhà - theo lời hứa của chính quyền quận khi đến vận động việc giải toả khu đất dự án. Sau 10 năm tạm cư chờ tái định cư, họ lại được thông báo khu tái định cư trước đây chính quyền hứa, nay sử dụng vào mục đích khác. Đồng thời, theo kết luận của thành phố thì 59/133 hộ không đủ điều kiện tái định cư bằng nền đất mà phải nhận tái định cư bằng căn hộ chung cư hoặc đi xa hơn 10km để nhận tái định cư bằng nền.

Ngần ấy hộ dân ở Bình Thạnh, tính sơ sơ khoảng 400-500 con người, vì những công trình phục vụ công ích, đã phải rời nhà mình từ 10 năm nay. 10 năm “ăn nhờ ở đậu” chắc chắn ảnh hưởng rất lớn tới lối sinh hoạt, từ việc ăn ở, đến công việc, học hành… Đó còn chưa kể tới vấn đề tâm lý. “An cư lạc nghiệp”, chỗ ở không ổn định nên nghĩ gì, làm gì cũng trên quan điểm “tạm cư”. Thế nhưng, ai tính được những thiệt hại cả vô hình lẫn hữu hình ấy? Và đương nhiên, những thiệt hại ấy sẽ không được tính vào giá trị đền bù.

Vấn đề khác nữa, 59 hộ trong số 133 hộ dân kia, trước đây, đã được chính quyền xác định là đủ tiêu chuẩn tái định cư bằng nền đất. Nay, kết luận của thành phố lại không giống với xác định của chính quyền quận Bình Thạnh. “Tai bay vạ gió”, lẽ nào 59 hộ dân lại phải gánh chịu hậu quả của việc xác định chưa chính xác của chính quyền quận Bình Thạnh?

Giải tỏa mặt bằng, xây dựng công trình công ích là nhằm tạo thêm những tiện ích cho người dân. Thế nhưng, những công trình công ích kia liệu đã thực sự mang ý nghĩa có ích khi mà, vì nó hàng trăm người phải rời khỏi mái ấm của mình trong cả thập kỷ qua?

Đây là một bài học cần được xem xét thật nghiêm túc, theo tinh thần “việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân ta phải hết sức tránh”. Trên cơ sở ấy, từ đây nên chấn chỉnh cẩn thận hơn quy trình của dự án khi xây dựng những công trình công ích. Trước khi giải tỏa mặt bằng cho những công trình này, cần phải giải quyết triệt để vấn đề đền bù. Đối tượng đủ tiêu chuẩn được tái định cư nhà, đất cần phải nhận được nhà, đất tương xứng trước khi phải rời căn nhà trong diện phải giải tỏa. Thậm chí, việc nhận nhà, đất mới còn nên được tiến hành trước khi giải tỏa nhà cũ một khoảng thời gian đủ để người được đền bù ổn định nơi ăn chốn ở. Gần đây, khi nói về công việc giải tỏa, đền bù, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh cũng đã có phát biểu chỉ đạo cụ thể với tinh thần như vậy.

Nếu được như thế, công tác giải phóng mặt bằng - vốn luôn là nỗi nhức nhối - sẽ được “thuận buồm xuôi gió”. Hơn nữa, cuộc sống của những người phải tái định cư sẽ không bị xáo trộn quá nhiều.

Trở lại chuyện 10 năm ăn nhờ ở đậu, 133 hộ dân ở quận Bình Thạnh đã khốn khó đủ điều. Hy vọng các cấp có thẩm quyền của Thành phố Hồ Chí Minh sẽ không để những hộ nói trên không phải chờ đợi thêm lâu nữa.

Sĩ Bình