Từ ngày 16-9, xăng, dầu được kinh doanh theo cơ chế thị trường. Cơ chế quản lý mới này của liên Bộ Tài chính-Công Thương toát lên một thông điệp: Từ nay nền kinh tế cũng như toàn xã hội phải thay đổi phong cách cũ, nếp nghĩ cũ, hình thành phong cách mới, nếp nghĩ mới trong quản lý, điều hành sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng liên quan đến mặt hàng xăng, dầu. Cơ chế quản lý bằng mệnh lệnh hành chính sẽ được thay bằng cơ chế thị trường!

Xăng, dầu luôn được coi là mặt hàng chiến lược, có tính sống còn đối với nền kinh tế. Vì thế, để bảo hiểm, tạo ra sự ổn định của mặt hàng này, các nhà quản lý vẫn có thói quen bù lỗ qua giá cho cả xã hội. Giới doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm xăng, dầu ỷ vào đó có thể yên tâm buôn bán, lời doanh nghiệp ăn, lỗ Nhà nước chịu. Cũng dựa vào đó, doanh nghiệp sản xuất không chịu tích cực đầu tư công nghệ để tiết kiệm nhiên liệu, năng lượng, nên chi phí cao, hiệu quả thấp. Ngân sách Nhà nước luôn bị đè nặng bởi những khoản bù lỗ xăng, dầu khổng lồ lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm. Thậm chí, Nhà nước vô hình trung trợ giá cho cả các doanh nghiệp nước ngoài, các nước lân cận do không thể ngăn chặn dứt điểm nạn buôn lậu xăng, dầu qua vùng biên giới.

Việc bỏ bù lỗ qua giá xăng, dầu sẽ giúp xã hội ta tham gia vào một cuộc chơi sòng phẳng, chung với thế giới, là thước đo tính hiệu quả của nền kinh tế. Nhà nước nhờ đó sẽ cắt được khoản trợ giá, dồn khoản tiền ấy cho những công trình trọng điểm, công trình phúc lợi. Các doanh nghiệp sẽ “tự bơi”, cân, đo, đong, đếm sao cho sử dụng năng lượng ở mức hợp lý để sản xuất, kinh doanh đem lại hiệu quả cao hơn. Sẽ không còn tâm trạng thấp thỏm chờ xem Nhà nước quyết định mức tăng, giảm giá xăng, dầu như thế nào, mà doanh nghiệp có thể chủ động theo dõi giá trên thế giới, từ đó suy ra giá trong nước, đề ra sách lược cho mình. Giá thế giới tăng thì đương nhiên doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu sẽ tăng giá bán trong nước, nhưng phải có cơ chế và hình phạt răn đe để buộc họ phải hạ giá khi giá trên thế giới hạ.

Cơ chế thị trường là một cuộc chơi khắc nghiệt,có người thắng, kẻ bại, nhiều khi liên quan đến sự ổn định của nền kinh tế. Vì vậy, giá xăng, dầu theo cơ chế thị trường nhưng cũng không thể “thả nổi” mà vẫn phải có vai trò giám sát, điều tiết của Nhà nước, có cơ chế để Nhà nước can thiệp kịp thời trong những tình huống cần thiết. Quan hệ Nhà nước-Doanh nghiệp-Người tiêu dùng phải được xây dựng dựa trên sự phối hợp chặt chẽ, chia sẻ, cảm thông từ đó loại bỏ được những yếu tố bất lợi, giảm rủi ro để đạt được lợi ích tối đa từ cơ chế thị trường.

HỒ QUANG HƯNG