Ảnh minh họa/Internet

QĐND - Những ngày qua, thông tin về đê bao ngăn lũ và những thiệt hại do vỡ đê ở các địa phương vùng lũ Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) luôn “nóng” trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Hàng vạn người đã được huy động cùng phương tiện để cứu đê, ngăn lũ, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân. Tuy nhiên, dù đã dốc toàn lực, nhiều tuyến đê vẫn không trụ nổi trước sức tàn phá của nước lũ.

Thống kê bước đầu cho thấy, tính đến nay, lũ ở ĐBSCL đã làm 24 người chết, 6 người bị thương, hơn 57.500 căn nhà bị ngập, hơn 27.000 ha lúa và hoa màu bị chìm trong nước... Nặng nhất là ở các địa phương vùng rốn lũ An Giang, Đồng Tháp...

Vấn đề đặt ra đã và đang được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm: Làm cách nào để các tuyến đê bao trụ vững trước mỗi mùa lũ? Các chuyên gia ở Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam cho rằng, đặc thù kết cấu địa chất vùng ĐBSCL là đất bùn, độ kết dính, khả năng chịu lực kém. Khi lũ dâng cao, nguy cơ xảy ra sạt lở dẫn đến vỡ đê rất cao. 

Giải pháp cứu đê trong mùa lũ ở ĐBSCL là sử dụng cừ tràm, bao đất. Nước dâng đến đâu, đê “đuổi” theo đến đấy. Giải pháp này chỉ cứu được những tuyến đê phụ, nơi sức nước yếu. Còn ở những khu vực đỉnh lũ, hầu hết các tuyến đê đều không đủ sức ngăn lũ. Đê vỡ, công sức của hàng vạn con người trôi theo dòng nước.

Theo PGS.TS Lê Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, việc xây dựng các tuyến đê bao ngăn lũ khu vực này phải được quy hoạch, thiết kế, thi công kỹ lưỡng trên cơ sở những tính toán khoa học. Lũ là hiện tượng tự nhiên diễn ra hằng năm ở ĐBSCL. Với đặc thù đó, việc gia cố các tuyến đê bao phải được thực hiện ngay trong mùa khô, trước khi lũ về để đất có thời gian kết dính, nâng cao khả năng chịu lực, hạn chế sạt lở.

Tuy nhiên, phần lớn các địa phương lại đang lúng túng về vấn đề này. Tình trạng đê bao bị vỡ hàng loạt gây thiệt hại lớn ở ĐBSCL năm nay, ngoài việc do mực nước lũ dâng cao, còn do sự chủ quan của các địa phương (vì năm trước ĐBSCL không có lũ, nên việc gia cố đê bao bị coi nhẹ, “nước đến chân mới nhảy”).

ĐBSCL có đến 6 tháng mùa khô trong năm. Đó là thời gian đủ cho việc xây dựng, gia cố, nâng cấp các tuyến đê bao. Những nghiên cứu của giới khoa học cần được chuyển hóa thành kỹ năng “Sống chung với lũ” cho cộng đồng dân cư toàn vùng. Cùng với việc chỉ đạo nhân dân chuẩn bị đồng ruộng cho vụ gieo trồng mới, các địa phương cần tận dụng triệt để thời gian mùa khô để tôn cao, gia cố vững chắc các tuyến đê bao, đủ sức đứng vững khi lũ về. 

Để làm được điều đó, chính quyền, cơ quan, lực lượng chức năng ở các địa phương, các cụm, tuyến dân cư vùng lũ cần nêu cao trách nhiệm, tích cực chủ động trong việc tổ chức, huy động sức dân hộ đê đón lũ.
Lũ ở ĐBSCL vẫn đang tiếp tục dâng cao. Cùng với việc khẩn trương triển khai các giải pháp cấp bách đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản cho nhân dân; những bài học nhãn tiền về lũ cũng cần được xem xét để rút kinh nghiệm cho những mùa lũ tiếp theo.

PHAN TÙNG SƠN