Lãnh đạo Bộ Thủy sản vừa yêu cầu Cục Quản lý chất lượng, an toàn vệ sinh và thú y thủy sản kiểm soát chặt chẽ vấn đề an toàn vệ sinh hàng thủy sản xuất khẩu sang Nhật, Nga và Ô-xtrây-li-a theo yêu cầu mới của nước nhập khẩu. Tổng cục Hải quan cũng thông báo, những doanh nghiệp thủy sản bị phát hiện có dư lượng kháng sinh sẽ bị Hải quan Việt từ chối cho thông quan để xuất khẩu. Đây là nội dung phối hợp của Tổng cục Hải quan và Bộ Thủy sản. Theo đó, Hải quan chỉ cho thông quan đối với những lô hàng đã được chứng nhận đạt yêu cầu về chất lượng theo tiêu chuẩn của Nhật Bản.

Những chỉ đạo kiên quyết trên cùng với một loạt chỉ thị, công điện gần đây của Chính phủ và Bộ Thủy sản chứng tỏ quyết tâm làm thay đổi triệt để cái nhìn lo ngại của các nước nhập khẩu đối với hàng thủy sản Việt . Trước đó, Nhật Bản đã quyết định kiểm tra toàn bộ các lô hàng tôm và mực có xuất xứ từ Việt . Nguyên nhân là phía bạn đã liên tục phát hiện dư lượng chất cấm trong tôm và mực của một vài công ty của chúng ta. Nhiều chuyên gia lo ngại, nếu thực trạng trên không được chấm dứt ngay tức khắc thì khả năng con tôm, con mực Việt Nam bị Nhật Bản “cấm cửa” hoàn toàn có thể xảy ra.

Để thay đổi được tình hình cần phải xác định căn nguyên các “lỗi lầm” mà hàng thủy sản của chúng ta mắc phải. Có thể tạm khái quát thành 3 lý do cơ bản sau: Thứ nhất, nhiều nông dân, ngư dân chưa được trang bị đầy đủ về kỹ thuật nuôi, kỹ thuật bảo quản thủy sản theo tiêu chuẩn của các nước nhập khẩu. Chưa kể, nhiều người vì suy nghĩ giản đơn, vì cái lợi nhỏ đã bơm chích tạp chất, tụ họp với nhau thành các “làng bơm chích tạp chất” vào thủy sản nguyên liệu.

Thứ hai, khâu kiểm tra nguyên liệu đầu vào của một số doanh nghiệp thủy sản còn hạn chế. Và cũng do những mối lợi trước mắt, vì thiếu nguyên liệu, sợ “vỡ” hợp đồng, doanh nghiệp xuất khẩu dù nghi ngờ vẫn nhập tôm, mực nguyên liệu… kém phẩm chất.

Thứ ba, sự can thiệp của chính quyền địa phương chưa đủ để răn đe, ngăn chặn những sai phạm, thiếu sót trên.

Nguyên nhân của mọi nguyên nhân là nhận thức người dân, cơ sở hạ tầng của chúng ta nhằm đáp ứng an toàn vệ sinh thực phẩm còn phải được tiếp tục hoàn thiện. Trong thời đại hội nhập, hàng rào kỹ thuật (mà đối với thực phẩm là các điều kiện về an toàn vệ sinh) được các nước lập ra để thay thế hàng rào thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu. Trong một số trường hợp, hàng rào kỹ thuật còn khó tính hơn, gây trở ngại lớn hơn cả hàng rào thuế. Muốn vượt qua, từ chính quyền, doanh nghiệp đến người dân phải đứng trên lợi ích chung, lợi ích dài hạn để thay đổi đồng bộ, suy nghĩ và hành động đúng.

HỒ QUANG PHƯƠNG