Theo số liệu của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, hiện Trung tâm đang lưu giữ hơn 70 nghìn hồ sơ và kỷ vật của cán bộ đi B gửi lại trước khi lên đường vào công tác. Trong triển lãm "Hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B" đang tổ chức tại Hà Nội nhân dịp kỷ niệm "60 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến", gần 300 bộ hồ sơ cán bộ (trong số hơn 70 nghìn hồ sơ, kỷ vật), kèm theo hàng nghìn kỷ vật như huân chương, huy chương, thư, tiền, sổ tiết kiệm, ảnh chân dung, tư trang… được đem trưng bày đã lập tức trở thành tâm điểm chú ý của khách tham quan…

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đã có rất nhiều trường hợp cán bộ đi B phải giữ bí mật với gia đình. Khi đất nước hòa bình, thống nhất, do đặc thù công việc hoặc vì sự phức tạp của công tác quản lý cán bộ trong chiến tranh nên nhiều trường hợp chưa được hưởng chính sách đãi ngộ thỏa đáng. Cơ quan chức năng cần đến hồ sơ gốc để chứng minh thì họ không biết phải tìm ở đâu, vì toàn bộ hồ sơ đã gửi lại trước khi vào . Chính vì vậy, việc trao trả hồ sơ, hiện vật của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia cho cán bộ hoặc thân nhân của họ có một ý nghĩa rất lớn góp phần giải quyết thỏa đáng chính sách cán bộ sau chiến tranh. Tuy nhiên, cho đến nay, số hồ sơ được trả lại mới chưa đầy 4.500 trường hợp. Nguyên nhân chính được xác định, có thể do phần lớn cán bộ đi B và người thân của họ thiếu thông tin, chưa biết tìm đến địa chỉ nào để tìm lại hồ sơ.

Ngay tại hôm khai mạc Triển lãm, nhiều nhân chứng có mặt đã kể lại những câu chuyện cảm động. Như chuyện của ông Huỳnh Tùng, con của một cán bộ đi B hy sinh năm 1971. Ông Tùng đã trải qua hơn 30 năm, đi khắp các sở, bộ, ngành để xác minh trường hợp hy sinh của cha mình. Chỉ khi đến Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, nhận lại hồ sơ của người cha, ông mới đủ cơ sở để chứng minh cha mình đã đi B. Còn ông Lương Vũ Tường "khăn gói" từ Tây Ninh ra dự lễ khai mạc triển lãm, đã kể về việc nhận được hơn 5.500.000 đồng - tương đương với số tiền 300 đồng được gửi tiết kiệm cách đây gần 30 năm khi ông Tường lên đường đi B. Số tiền không nhiều nhưng ý nghĩa rất lớn.

Nhận thức được ý nghĩa, trách nhiệm trong việc làm của mình, hiện nay, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III đang rất tích cực thông tin tới các địa phương có cán bộ đi B biết để đến nhận lại hồ sơ, kỷ vật. Việc phối hợp với các bảo tàng tổ chức cuộc triển lãm cũng không nằm ngoài mục đích tuyên truyền rộng rãi hơn nữa việc làm này. Công nghệ truyền thông nước ta dẫu đã có bước phát triển rất mạnh, nhưng cũng chưa đủ sức thông tin đến hết những vùng xa xôi, hẻo lánh, nơi có nhiều cán bộ đi B đang sinh sống. Nên chăng, ngoài việc tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, cần xúc tiến thêm nhiều cuộc triển lãm về các vùng, miền. Làm được như thế, vừa là một đợt tuyên truyền, giáo dục truyền thống có hiệu quả, vừa giúp cho hàng chục nghìn bộ hồ sơ, kỷ vật rất có giá trị không bị "ngủ quên" trong các kho lưu trữ.

HỒNG HẢI