Theo số liệu công bố, sau nhiều năm nỗ lực chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, đàn bò sữa của Thành phố Hồ Chí Minh nay đã lên tới hơn 60.000 con, tập trung ở Hóc Môn, Củ Chi. Có đàn bò, đời sống nông dân được cải thiện bước đầu.

Một hộ nuôi bò sữa tại Củ Chi (TP Hồ Chí Minh). Ảnh internet

Nhưng lo ngại thay, gần đây nông dân nuôi bò ở ngoại thành thành phố Hồ Chí Minh đang kêu trời, lo lắng, ngao ngán, tâm trạng chán nản khi giá thức ăn nuôi bò, chi phí đầu vào tăng, mà giá thu mua sữa của Tổng công ty Sữa Việt Nam (Vinamilk) luôn khấu trừ giá sữa của nông dân làm giá bán xuống mức quá thấp.

Số là trước đây, sản phẩm sữa của bà con giao cho công ty với độ khô là 12%, độ béo 3,5%, công ty chỉ trừ 50 đồng/kg (nếu không đạt sữa loại A). Giờ đây vẫn loại sữa như trên, số tiền công ty phạt trừ lên tới 700 đồng/kg, tức là gấp 14 lần. Giá 1 kg sữa mua về lẽ ra là 7.400 đồng nay bà con chỉ nhận được 6.500 - 5.500 đồng, có khi xuống chỉ còn 2.500 đồng/kg, 1 kg sữa còn rẻ hơn 1 lít nước khoáng!

Bà con tính toán, theo cơn sốt giá, giá cám cho bò ăn tăng liên tục. Trước đây một bao cám chỉ 65.000 đồng, công ty mua sữa của bà con là 5.500 đồng/kg. Bây giờ bao cám tăng 120.000 đồng (gấp hơn hai lần), công ty cũng chỉ mua với giá thấp: 5.700 đồng/kg.

Theo đại diện Vinamilk, để có nguồn sữa sạch phục vụ người tiêu dùng, Vinamilk buộc phải áp dụng các biện pháp trừ tiền với những bà con chăn nuôi không bảo đảm yêu cầu chất lượng làm ảnh hưởng đến sức khoẻ người tiêu dùng… nhằm nhắc nhở bà con phải chăm cho bò ăn đầy đủ cả về lượng, về chất, giữ gìn vệ sinh chuồng trại, vệ sinh vắt sữa, bảo quản sữa…

Theo cách giải thích và nhìn cách hành xử trên của Tổng công ty Vinamilk (phạt bà con mức tăng hơn 10 lần) ai cũng thấy Vinamilk không hề thiện chí. Còn nhớ, khi sữa tươi hiếm hoi, chính bà con nông dân đã một nắng hai sương phát triển đàn bò, để Vinamilk có nguyên liệu, có lợi nhuận và phát triển như bây giờ.

Chưa có ai thống kê “chuỗi giá trị” sản phẩm sữa ở Việt Nam, nhưng chắc chắn lợi nhuận của Vinamilk (khâu chế biến) chắc sẽ càng cao, vì mua nguyên liệu rẻ. Còn nông dân, “đối tượng trung tâm” làm ra sữa, như nêu trên đây thật sự thiệt thòi.

Dư luận cho thấy nếu trừ tiền chất lượng sữa, thì Vinamilk phải tăng cường các giải pháp như phối hợp với thôn xã, đưa khoa học kỹ thuật để cho nông dân học hỏi làm cho chất lượng sữa đáp ứng theo nhu cầu chất của nhà máy. Hoặc lộ trình khấu trừ chất lượng của Vinamilk cũng phải từng bước, vừa nhắc nhở, vừa khuyến khích bà con nâng cao chất lượng. Không nên trừ quá nặng, chẳng khác nào bắt bí bà con. Nước khoáng còn trữ dùng dần, sữa là sản phẩm không bảo quản sẽ hỏng. Vinamilk hơn ai hết biết rõ điều này.

Trong lúc sữa nhập từ nước ngoài về Việt Nam dạng thành phẩm hiện có giá đứng vào hàng cao nhất thế giới, khiến ta kỳ vọng vào đàn bò ngày càng tăng trong cả nước,để chế biến thành các sản phẩm sữa giá thành hợp lý. Việc làm của Vinamilk lúc này là gây sức ép với nông dân. Một mình Vinamilk “một sân” thu mua sữa, chắc chắn nông dân không có lựa chọn khác là lỗ cũng phải bán.

Đành rằng kinh doanh, thì “Thuận mua vừa bán”, nhưng phát triển Kinh tế thị trường định hướng XHCN không khuyến khích kinh doanh giành lợi nhuận bằng mọi giá, phải tính đến bài toán ổn định, toàn diện. Theo một tờ báo kinh tế, hiện nay đã có một số hộ bán rẻ bò chuyển sang làm nghề khác. Bà con ở đây cho rằng gửi tiền ngân hàng lấy tiền lãi sướng hơn là nuôi bò.

Mới đây, Nghị quyết của Đảng về Nông nghiệp, nông dân, nông thôn cũng đã nêu: Phát triển nhanh ngành chăn nuôi theo phương thức công nghiệp, bán công nghiệp, an toàn dịch bệnh, phù hợp với lợi thế của từng vùng… tăng cường công tác thú y, phòng chống dịch bệnh; phát triển sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp…

Lúc này Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân Tp.Hồ Chí Minh cần có giải pháp sớm đưa ra những chính sách bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người chăn nuôi. Vinamilk với tư cách một đơn vị chế biến, bán hàng, xuất khẩu, cũng cần xem xét lại các động thái kinh doanh của mình. Có như vậy mới mong duy trì và phát triển đàn bò sữa quí giá của thành phố Hồ Chí Minh. Người nông dân một nắng hai sương, trồng cỏ chăm bò, không bị thiệt thòi.

TRẦN HOÀN