Thực trạng tội phạm trong thanh niên, thiếu niên có biểu hiện gia tăng. Nguồn: Internet

QĐND - Thời gian gần đây, dư luận lo lắng trước thực trạng tội phạm trong thanh niên, thiếu niên có biểu hiện gia tăng và tính chất nghiêm trọng.  Nhiều ý kiến cho rằng, do bạn bè rủ rê, hoàn cảnh xô đẩy, gia đình thiếu quan tâm, gặp chuyện không hay trong cuộc sống nên một bộ phận người trẻ tuổi nghĩ quẩn, làm theo bản năng tự nhiên, thiếu suy nghĩ… Tuy nhiên, có một vấn đề  là việc giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ chưa được quan tâm đúng mức. Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra định nghĩa kỹ năng sống là khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2011, có 63% sinh viên không kiếm được việc làm do thiếu kỹ năng nói chung. Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam thì công bố, 83% sinh viên bị các nhà tuyển dụng đánh giá thiếu kỹ năng sống. Trên thực tế, đã có một số trường học ngoài công lập như: Trường THCS & THPT Alfred Nobel (thuộc Hệ thống Giáo dục Hà Nội VIP) đưa việc đào tạo kỹ năng sống thành bộ môn chính khóa, với 5 nhóm nội dung chính: Kỹ năng tự nhận thức (xác định được giá trị bản thân, tự tin và tự trọng); kỹ năng giao tiếp (phản hồi lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ và ý tưởng, ứng xử-giao tiếp, thể hiện cảm thông); kỹ năng suy nghĩ, sáng tạo (nêu vấn đề, bình luận vấn đề, tìm kiếm và xử lý thông tin, phân tích - đối chiếu); kỹ năng ra quyết định (xác định tìm kiếm các lựa chọn, giải quyết vấn đề, ứng phó, thương lượng); kỹ năng làm chủ bản thân (xác định và đạt được mục tiêu của bản thân, quản lý thời gian, đảm nhận trách nhiệm, kiểm soát cảm xúc).

Ngoài 2 tiết học kỹ năng được đưa vào giảng dạy và thực hành trên lớp mỗi tuần, Trường Alfred Nobel đặc biệt quan tâm đến việc làm thế nào để học sinh có điều kiện áp dụng, thực hành các kỹ năng sống trong những tình huống và mối quan hệ mới ở quy mô lớn hơn. Bởi vậy, trong mỗi học kỳ, nhà trường đều tổ chức các đợt tập huấn với thời gian 3 ngày 2 đêm thông qua nhiều hoạt động thú vị. Đây là khoảng thời gian để các em học sinh được tham gia trải nghiệm và thể hiện bản thân.

Thế nhưng, những trường học như trên không nhiều. Trong một buổi tọa đàm gần đây, các bạn sinh viên trên địa bàn Thủ đô cho rằng: Cả 3 môi trường là gia đình, nhà trường và xã hội chưa quan tâm đúng mức đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên. Nhiều phụ huynh chỉ quan tâm khuyên con chăm chỉ học tập để thi đỗ vào đại học, nhất là ở các đô thị, không muốn con em tham gia sinh hoạt xã hội, sợ mất thời gian, ảnh hưởng đến học tập. Nhiều gia đình khá giả còn thuê "ô-sin" làm hết mọi việc phục vụ sinh hoạt cá nhân để con em họ có đủ thời gian... học. Ở nhà trường, chỉ coi trọng môn lý thuyết để thi cử, còn các môn như: Giáo dục công dân, giáo dục quốc phòng, thể dục, công nghệ... thường bị coi nhẹ. Các hoạt động ngoại khóa cũng bị tinh giản hoặc bỏ qua. Các đợt lao động công ích thì có nơi cho học sinh, sinh viên nộp tiền để khỏi phải đi lao động. Ngay trong chương trình ở các trường đại học và trung học, phần giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cũng chưa được đầu tư nhiều. Phải chăng, đây là hệ lụy của việc đánh giá học sinh, sinh viên chủ yếu dựa vào điểm số trong học bạ và qua các kỳ thi?!

Đã đến lúc phải quyết liệt vào cuộc, đưa kỹ năng sống vào giảng dạy ở các nhà trường. Thiết nghĩ, đường lối giáo dục của nước ta là học đi đôi với hành, giáo dục phải kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Việc giáo dục kỹ năng sống cũng cần làm như vậy, nhưng có lẽ gia đình và nhà trường phải đóng vai trò chủ công.

ĐÀO HỒNG