Cần có giống tốt để cho năng suất cao. Ảnh: Internet

Trong nông nghiệp, giống được coi là thứ quan trọng thứ tư (nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống). Nhà nước ta đã có Chương trình giống cây trồng, giống vật nuôi và giống cây lâm nghiệp giai đoạn 2000-2010. Nhờ chương trình này mà ngành nông nghiệp đã có bước chuyển biến tích cực, tỉ lệ sử dụng giống tốt, giống chất lượng được nâng cao, góp phần nâng cao năng suất sản phẩm nông nghiệp. Chỉ riêng tại Vĩnh Phúc, mỗi năm đã sản xuất khoảng 3.000 tấn lúa giống, 50.000 tấn ngô giống, gần 8 triệu con gà giống công nghiệp. Chính vì vậy, Vĩnh Phúc được coi là điển hình trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, tỉ trọng chăn nuôi theo hướng tiên tiến, hiện đại tăng từ 39% năm 2005 lên hơn 54%. Năng suất, chất lượng sản phẩm, giá trị thu nhập trên một diện tích đất canh tác ngày càng cao.

Trên thực tế, không phải địa phương nào cũng chủ động và làm tốt vấn đề này, mà thường là người nông dân “có gì trồng nấy”, thậm chí phải sử dụng cả những loại giống đã thoái hóa, năng suất thấp. Một thông tin có thể khiến nhiều người giật mình: Đó là 80% giống lúa đang gieo trồng tại các tỉnh phía Bắc có xuất xứ từ Trung Quốc. Trong khi đó, cả một hệ thống trung tâm, viện nghiên cứu của ta miệt mài với các đề tài rồi… để trong ngăn kéo. Nhìn chung, chúng ta thiếu những chủng loại giống mà người dân có nhu cầu, bộ giống còn nghèo, việc bảo tồn nguồn gien, giống quý hiếm chưa được quan tâm. Ở tầm vĩ mô, công tác quy hoạch vùng sản xuất chưa được thực hiện, quá trình dồn ghép ruộng đất khó khăn nên việc áp dụng khoa học công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất giống nói riêng còn nhiều hạn chế. Cũng cần phải nói rằng, đội ngũ cán bộ, chuyên gia nghiên cứu đầu ngành về giống đang “như lá mùa thu”, rất thiếu những “nhà khoa học của nông dân” như Lương Định Của, vì vậy không tạo được bước đột phá trong nghiên cứu, ứng dụng các loại giống mới, có năng suất cao...

Theo các chuyên gia kinh tế, Nhà nước nên ưu tiên đầu tư tập trung về vốn, chất xám... để nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ giống, bao gồm bảo tồn và khai thác quỹ gien, chọn tạo giống, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, xây dựng quy trình nhân, chế biến và bảo quản giống, hoàn thiện nâng cấp các cơ sở giống theo hướng hiện đại. Hiện nhiều nơi đang kiến nghị Nhà nước nên có chính sách rõ ràng, cụ thể về thời hạn giao đất, hạn mức đất sản xuất nông nghiệp để cá nhân, tổ chức yên tâm đầu tư, tích tụ đất đai, tổ chức sản xuất thuận lợi. Nhà nước cần đẩy mạnh chương trình đào tạo, nâng cao nghiệp vụ và kinh nghiệm cho cán bộ nghiên cứu, đầu tư trang bị nghiên cứu cần thiết để làm ra những loại giống tốt cho nông dân.

Nhu cầu vốn đầu tư để thực hiện các dự án về vốn cây trồng, vật nuôi hai năm 2009-2010 vào khoảng 600 tỉ đồng, 60% trong số đó là vốn xây dựng cơ bản. Vấn đề “nuôi con gì, trồng cây gì” nghe đã quen tai, nhưng để triển khai có hiệu quả lại là bài toán khó. Đã đến lúc cần xã hội hóa lĩnh vực này, huy động sự tham gia của tư nhân, doanh nghiệp hoặc thực hiện cơ chế khoán đề tài. Cần khắc phục tình trạng các nhà nghiên cứu làm việc “đủng đỉnh”, “sáng cắp ô đi, tối cắp ô về” trong khi bà con nông dân ngày đêm ngóng chờ giống mới.

LÊ THIẾT HÙNG