Học sinh nghèo ở các trường làng giành “bảng vàng” thủ khoa của các trường đại học đang có xu hướng gia tăng. Thành tích học tập, thi cử đáng nể phục của các em phần nhiều không phải do được học ở các trường chuyên, lớp chọn, ôn luyện ở các “lò” có tiếng trên thành phố, mà cùng với tố chất thông minh, phải kể đến tinh thần hiếu học, quyết tâm học tập để thoát nghèo. “Bí quyết” của hầu hết các thủ khoa là chăm ngoan, tự giác học tập, nắm chắc kiến thức cơ bản ở bậc học phổ thông.

Thành tích của các thủ khoa, các sinh viên nghèo vượt khó, học giỏi đặt ra những vấn đề đáng quan tâm đối với các bậc phụ huynh, các thầy cô giáo và những người làm công tác giáo dục. Nhiều gia đình có điều kiện về kinh tế, nhất là ở thành phố không tiếc tiền đầu tư cho con em vào học các trường điểm, trường chất lượng cao (tất nhiên học phí cũng rất cao), hoặc cho các em học thêm quá nhiều, nhưng kết quả học tập của nhiều em trong số đó chỉ ở mức trung bình, thậm chí một số em còn bị “hổng” kiến thức cơ bản.

Thủ khoa ĐH Y Hà Nội Lê Thị Minh Vượng và thủ khoa ĐHBK Hà Nội Phạm Văn Khánh trường THPT Ứng Hòa B (huyện Ứng Hòa, Hà Nội). Cả hai xuất thân từ vùng thuần nông nghèo nhưng đều vượt khó học giỏi. Nguồn: laodong.com

Ở một góc độ khác, cùng với niềm vui đỗ đạt, không ít các tân thủ khoa và gia đình nghèo có con em thi đỗ lại canh cánh nỗi lo về chi phí cho những năm học đại học.

Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, giúp đỡ thiết thực học sinh, sinh viên nghèo, nhất là khi Thủ tướng Chính phủ ban hành chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên, theo đó đối tượng cho vay được mở rộng hơn. Giải quyết nơi ở cho sinh viên cũng là một trong những chương trình được Chính phủ, Bộ Xây dựng ưu tiên. Nhiều địa phương thực hiện chính sách khuyến học, khuyến tài đối với sinh viên giỏi; cùng các nhà hảo tâm, các doanh nghiệp… giúp đỡ thiết thực sinh viên thuộc đối tượng chính sách, hộ nghèo vượt qua khó khăn, vươn lên trong học tập. Tuy nhiên, cuộc sống của nhiều sinh viên con em các gia đình nông thôn, miền núi, các hộ nghèo, trong đó không ít các thủ khoa vẫn rất khó khăn, nhất là khi giá cả, chi phí ăn ở, học tập… tăng cao. Ở một số địa phương, học sinh, sinh viên diện chính sách, hộ nghèo… còn khó vay vốn, do thủ tục rườm rà, hoặc vốn cho vay của ngân hàng chính sách-xã hội chậm chuyển về cơ sở. 

Đối tượng sinh viên con em hộ nghèo, khó khăn cần trợ giúp khá đông. Cùng với thực hiện tốt chính sách cho vay vốn học tập, các bộ, ngành liên quan, chính quyền các địa phương… cần đẩy nhanh dự án xây dựng ký túc xá, nhà ở sinh viên giá rẻ; tích cực vận động các doanh nghiệp, nhà hảo tâm giúp đỡ sinh viên nghèo; nhân rộng mô hình “hợp tác xã sinh viên” ở một số trường, giúp các em vừa học, vừa làm, có thêm thu nhập. Đặc biệt, đối với các thủ khoa, sinh viên nghèo vượt khó học giỏi, các địa phương, doanh nghiệp, nhà trường... cần quan tâm giúp đỡ thiết thực thông qua việc đỡ đầu, cấp học bổng... giúp các em yên tâm học tập, phát huy hết tài năng, trí tuệ, thành tích học tập, để ra trường cống hiến, phục vụ tốt nhất.

Anh Quân