Tiên học lễ, hậu học văn. Ảnh minh họa, nguồn: Internet

QĐND - Ông Park Ock Soo là diễn giả nổi tiếng thế giới, người Hàn Quốc. Ông được biết đến là một chuyên gia hàng đầu về định hướng kỹ năng sống cho giới trẻ, đã từng đi hàng trăm quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới để diễn thuyết, tư vấn, cố vấn cho các nhà trường, tổ chức xã hội về vấn đề này. Trong chuyến đến Việt Nam mới đây, ông đã có chương trình làm việc với một số cơ sở giáo dục và thực hiện 5 buổi diễn thuyết tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh, thu hút hàng ngàn lượt người tham dự, đặc biệt là người nghe ở lứa tuổi học đường. Hãy mở lòng ra với người khác để cảm nhận và tìm kiếm mẫu số chung trong suy nghĩ, tính cách, hành động... để có cách cảm hóa con người, tiếp thêm niềm tin, nghị lực giúp những người lầm lỡ vượt qua khó khăn vươn tới thành công. Đó vừa là phương pháp, vừa là mục đích mà vị diễn giả nổi tiếng này muốn nhắn gửi. Cũng chính vì thế nên ở Hàn Quốc, ông Park Ock Soo đã sáng lập ra một ngôi trường chuyên thu nhận và giáo dục cho những trẻ em lầm lỡ hoặc có vấn đề về tâm lý trở thành người có ích cho xã hội. Ngôi trường của ông đã giúp hàng vạn học sinh có đủ kiến thức, kỹ năng hòa nhập cộng đồng.

Chủ đề, nội dung trong các bài diễn thuyết của ôngPark Ock Soo không mới. Trong công tác giáo dục ở hệ thống nhà trường, chúng ta cũng đã và đang làm, đó là giáo dục, định hướng lối sống, kỹ năng sống, các chuẩn mực ứng xử xã hội... cho học sinh. Sự khác biệt ở đây là cái cách ông Park Ock Soo truyền tải thông điệp. Bất cứ một người nghe nào, dù khó tính đến mấy, khi tham dự các buổi diễn thuyết của ông cũng đều cảm thấy lòng mình đang mở ra, đang giao hòa với cộng đồng để cùng sẻ chia, giúp đỡ; những ý nghĩ bi quan, chán nản, thù hận... trong cuộc sống như được vơi đi...

Dưới góc nhìn của giáo dục học, đó chính là những nội dung, hình thức, phương pháp phục vụ cho việc học “lễ” của học sinh. “Tiên học lễ, hậu học văn” là phương châm giáo dục của mọi thời đại ở đất nước ta. Cũng như quy trình truyền thụ kiến thức, để học “lễ” thực sự đạt hiệu quả thì vấn đề dạy “lễ” phải đặc biệt được chú trọng. Đã có rất nhiều hội thảo, công trình khoa học nghiên cứu về việc cải tiến, nâng cao chất lượng các môn học đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống... cho học sinh các cấp; song cho đến nay, các chuyên gia  cho rằng, cách dạy và học “lễ” trong các nhà trường vẫn đang có nhiều bất cập. Sự phối hợp giữa gia đình – nhà trường và xã hội còn nhiều khoảng trống. Tình trạng bạo lực học đường, các hành vi vi phạm những chuẩn mực đạo đức giữa thầy và trò diễn ra ở nhiều địa phương trong cả nước thời gian qua chính là biểu hiện của khoảng trống ấy. Ở đây, phần lỗi thuộc hai mặt của một vấn đề: “Dạy lễ” và “học lễ”. Chúng ta vẫn đang lúng túng, thụ động trong phương pháp giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh.

Ông Park Ock Soo nhìn nhận: Ngay cả khi học sinh có những biểu hiện thái quá về đạo đức, lối sống, chúng ta cũng không nên hốt hoảng, từ đó dễ dẫn đến những cách xử lý mang tính cực đoan, quy chụp. Hãy bình tĩnh mở lòng ra để chia sẻ, cảm nhận và xử lý vấn đề có lý, có tình. Thay vì truyền thụ đạo lý một chiều theo kiểu “nhồi nhét”, hãy chú trọng hơn đến hình thức gợi mở, đối thoại để đi đến thống nhất suy nghĩ và hành động.

Học lễ thời nay là học những gì? Học như thế nào? Đó là những câu hỏi lớn mang tính thời đại trong công tác giáo dục. Trong "thế giới phẳng" hiện nay, sự chuyển dịch, phát triển của các giá trị kinh tế, xã hội đòi hỏi việc “dạy lễ”, “học lễ” cũng phải vận động, biến đổi theo. Những chuẩn mực đạo đức xã hội đã trở thành cốt cách, thể hiện bản sắc văn hóa – đạo đức của dân tộc thì mãi mãi cần được giữ vững, phát huy. Cái cần được đổi mới và phải đổi mới mạnh mẽ chính là nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục, nâng cao toàn diện sự liên kết giữa gia đình – nhà trường và xã hội.

Hôm nay, ngày 20-11, ngày cả xã hội ta tôn vinh những người thầy. Đã và đang có rất nhiều hình thức thể hiện cái “lễ” đối với thầy giáo, cô giáo. Ứng xử thế nào cho phù hợp chuẩn mực trước các hình thức biểu hiện của cái “lễ” ấy trong đời sống xã hội cũng chính là cách để người thầy khẳng định giá trị của chữ “lễ” trước phụ huynh và học sinh.

Người dạy “lễ” thời nào cũng vậy, phải là người học “lễ” nhiều nhất!

Phan Tùng Sơn