QĐND - Trong hội thảo “Đổi mới cơ chế tài chính đối với các trường đại học công lập” được tổ chức ngày 29-11 tại Hà Nội vừa qua, đại diện nhiều trường đại học công, đặc biệt là những trường có tên tuổi, đua nhau lên tiếng đòi được tự chủ quyết định mức thu học phí, như các trường dân lập. Các trường này cho rằng, mức thu học phí hiện nay không đủ để đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo, tăng thu nhập cho giảng viên dẫn tới “chảy máu chất xám”. Do học phí chậm thay đổi nên lâu nay các trường phải tăng số sinh viên trong một lớp, ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo.

Ảnh minh họa/ Internet

Tất cả các trường đại học công được thành lập từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước. Toàn bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị và quyền sử dụng đất đều được Nhà nước đầu tư từ đầu, lương cán bộ, giảng viên cũng được trả từ nguồn ngân sách. Trải qua ngót nửa thế kỷ được Nhà nước đầu tư, những “thương hiệu” các trường đại học như Ngoại thương, Tài chính, Kinh tế quốc dân, Bách khoa… mới được khẳng định như ngày nay. Những “thương hiệu” ấy, đương nhiên phải thuộc quyền sở hữu của Nhà nước.

Hãy đặt giả thiết, Nhà nước sẽ đồng ý cho trường đại học công lập được tự chủ thu học phí với điều kiện ràng buộc: Nếu trường nào muốn tự chủ thu học phí theo mô hình kinh doanh, Nhà nước sẽ cho chuyển đổi thành mô hình dân lập. Giá trị “thương hiệu”, giá trị cơ sở vật chất, trang thiết bị và quyền sử dụng đất được định giá cụ thể. Bất kỳ cá nhân, tập thể nào có nhu cầu đều có thể tham gia “đấu giá”. Không biết, khi ấy có trường nào dám đứng ra nhận quyền tự chủ?

Đặt giả thiết như vậy để thấy, đầu tư của nhân dân, của Nhà nước trong lĩnh vực mang ý nghĩa xã hội cao như giáo dục và đào tạo không phải và không thể phục vụ mục đích kinh doanh. GS. TS Phạm Tất Dong, Phó chủ tịch Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam, nguyên Phó trưởng Ban Khoa giáo Trung ương, cho rằng: “Tự chủ không phải là thích thu học phí thế nào thì thu. Chừng nào các quan hệ trong nhà trường đều có thể quy thành tiền thì trường không còn là trường, thầy giáo không còn là thầy giáo nữa”.

Mong muốn chung của nhiều người là Nhà nước vẫn giữ quyền quyết định mức thu học phí đối với các trường đại học công lập. Bên cạnh đó, cũng nên nhân rộng mô hình các trường tự chủ các khoản thu không từ sinh viên hệ công lập và có cơ chế để các trường sử dụng các khoản thu này một cách hợp lý. Như thế, tính nhân văn trong giáo dục đại học công vẫn được giữ vững, mà nguồn thu từ các cơ sở giáo dục đại học công cũng dồi dào hơn.

Minh Thắng