Các ĐBQH tại hội trường. Ảnh: VNN

Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoa XI vừa khai mạc ngày 17-10 tại Hà Nội. Trong vòng khoảng một tháng, chương trình nghị sự của kỳ họp sẽ đề cập đến nhiều vấn đề trong đó phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là đề tài thời sự nóng bỏng được nhiều cử tri quan tâm… Để phòng, chống được tham nhũng thì kê khai, công khai và quyền được biết của nhân dân phải là một thể thống nhất nhằm nâng cao hiệu quả việc giám sát, phản biện của nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Luật phòng, chống tham nhũng; Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và mới đây nhất là Hội nghị toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết BCH Trung ương Đảng lần thứ 3 khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí… thể hiện quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân ta đấu tranh phòng, chống tham nhũng. Dân là tai mắt của chính quyền, là lực lượng đấu tranh mạnh mẽ với tham nhũng, lãng phí và muốn phát huy quyền làm chủ của nhân dân, điều mấu chốt là dân phải được biết. Để dân biết thì phải kê khai, công khai tài sản, thu nhập. Tiền đề của giám sát nhân dân là cơ chế mở cửa thông tin kê khai, công khai rõ ràng. Mặt khác, chính việc minh bạch công khai cũng là biện pháp giúp cán bộ công chức tự cảnh tỉnh, ngăn ngừa các hành vi sai trái, vi phạm công quỹ.

Nghị quyết 487/2004/NQ-UBTVQH11, trong điều 1 nói rõ "Mục đích của việc kê khai tài sản là nhằm công khai minh bạch về tài sản, tạo điều kiện để cử tri tham gia giám sát đại biểu của mình" nhưng lại không có điều nào quy định hình thức và biện pháp công khai tài sản cho dân biết. Việc công khai, chưa thành quy chế, quy định cụ thể, lãnh đạo chưa quan tâm, thiếu biện pháp tổ chức, phân công giao trách nhiệm cho từng cấp. Để nhân dân có điều kiện tham gia phòng, chống tham nhũng, cần phải có biện pháp, hình thức, quy chế, công khai tham nhũng, cần phải có biện pháp, hình thức, quy chế, công khai trong phạm vi nhất định, phụ thuộc mức độ ảnh hưởng của từng nội dung công việc và từng cán bộ. Kê khai tài sản và xác minh bản kê khai phải theo Luật Phòng, chống tham nhũng trước khi công khai. Nên chăng lấy Hội đồng nhân dân các cấp; các cơ quan cấp trên là nơi công khai tài sản của cán bộ, công thức dưới quyền và các đại biểu trong hội đồng. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và cơ quan cấp trên là đầu mối có trách nhiệm trước pháp luật về việc chủ trì công khai tài sản cán bộ, công chức dưới quyền. Việc công khai tài sản của cán bộ, công thức phải được bổ sung hằng năm, họ có trách nhiệm giải trình những thu nhập đột xuất như quà tặng, quà biều và đặc biệt những nguồn thu có giá trị lớn. Ngoài ra, cần quy định rõ các nguồn thu, chi cá nhân phải thông qua tài khoản ở ngân hàng, hạn chế đến mức thấp nhất việc sử dụng tiền mặt… để cơ quan chức năng chuyên môn và nhân dân dễ theo dõi.

Để nâng cao trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền được giám sát của nhân dân cần có quy chế về quyền được biết của nhân dân, nhằm phát huy sức mạnh cộng đồng và bảo vệ người cung cấp thông tin. Đây cũng là một trong những vấn đề mấu chốt tạo điều kiện thuận lợi để dân biết, dân bàn và tích cực tham gia vào công việc giám sát, góp phần đấu tranh phòng, chống các hành vi tham nhũng, tiêu cực, lãng phí có hiệu quả.