Giá thép đang ở mức cao. Ảnh: Internet

Bộ Xây dựng vừa có công văn kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh giá nguyên, nhiên, vật liệu xây dựng và hợp đồng xây dựng. Lý do là thời gian qua giá các mặt hàng đó tăng quá xa so với những thỏa thuận trong hợp đồng trước đây giữa chủ đầu tư và nhà thầu.

Theo kiến nghị của Bộ Xây dựng, các loại nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu xây dựng tăng giá mạnh trong thời gian qua như: Xăng, dầu, sắt thép, gạch, nhựa đường, ximăng, cát, đá, sỏi… sẽ được cho điều chỉnh giá, bổ sung vào hợp đồng. Khi giá nguyên vật liệu được điều chỉnh, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tổng mức đầu tư của dự án nên Bộ Xây dựng cũng đề nghị Chính phủ cho điều chỉnh cả tổng mức đầu tư. Thẩm quyền quyết định việc điều chỉnh dự toán, giá gói thầu, tổng mức đầu tư, hợp đồng đối với dự án sử dụng vốn nhà nước do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt được đề nghị phân cấp cho Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, chủ tịch UBND cấp tỉnh, Chủ tịch Tập đoàn kinh tế, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Nhà nước.

Bộ Xây dựng đã rất “tâm lý” khi đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép tạm ứng tiền bù chênh lệch giá theo mức tạm ứng trong hợp đồng của khối lượng công trình chưa thực hiện và tạm thanh toán 80%-90% chênh lệch giá của khối lượng đã thực hiện trong khi chờ làm các thủ tục điều chỉnh.

Đây là một hành động thật cần thiết của cơ quan quản lý trước tình cảnh“ nước sôi, lửa bỏng” của thị trường. Giá vật liệu xây dựng liên tục leo thang trong thời gian qua. Đỉnh điểm là từ đầu năm 2008 đến nay có những mặt hàng tăng gần gấp 3 lần khiến nhiều nhà thầu thực hiện các dự án xây dựng lao đao, có nguy cơ phá sản vì ký hợp đồng trọn gói không được điều chỉnh giá. Ngay cả các hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá, nhà thầu cũng vừa làm vừa run vì chẳng biết có được thanh toán không, do các cơ chế quản lý vẫn siết chặt. Tiến thoái lưỡng nan! Không thực hiện hợp đồng thì không được, mà thực hiện thì lỗ nặng. Nhiều công trình lớn của đất nước vì thế bị ảnh hưởng tiến độ. Điều này thật gây hại khó lường bởi nhiều công trình có ý nghĩa lớn lao không chỉ về kinh tế mà còn là vấn đề an sinh xã hội, đang được mong ngóng từng ngày. Và khi giá vật liệu vẫn đang trong đà tăng thì càng chậm tiến độ, thiệt hại kinh tế sẽ càng lớn.

Đề xuất của Bộ Xây dựng nếu được thực hiện sẽ “chữa cháy” rất kịp thời cho các nhà thầu. Tuy nhiên, về lâu dài, nên có mục trượt giá trong hợp đồng để nhà thầu và chủ đầu tư có thể thương thảo trong trường hợp biến động giá. Ngoài ra, chủ đầu tư cũng nên ứng vốn để nhà thầu dự trữ vật liệu xây dựng, yên tâm thi công công trình bảo đảm tiến độ, chất lượng ngay cả khi vật liệu xây dựng tăng giá. Tình hình giá cả tăng cao cũng là cơ hội để thay đổi cách hành xử giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Nên quan niệm giải quyết khó khăn cho nhà thầu cũng là giải quyết khó khăn chung của công trình, để từ đó tránh việc ép giá thầu thấp sẽ ảnh hưởng tới tiến độ và chất lượng công trình.

Cùng với đó, các nhà thầu nên tự cứu mình bằng cách thể hiện sự chuyên nghiệp, tính toán kỹ vấn đề trượt giá trước khi nhận thầu, tạo tiền đề cho việc tuân thủ đúng hợp đồng, sòng phẳng chấp nhận “lời ăn lỗ chịu”.

QUỲNH DƯƠNG