Hoạt động ngân hàng. Ảnh: Internet

Từ ngày 19-5 đến nay, theo cơ chế điều hành mới về lãi suất của Ngân hàng Nhà nước, thị trường tài chính tiền tệ nước ta đã có những chuyển biến tích cực. Lãi suất cơ bản đã được trả lại giá trị đích thực của nó. Trần lãi suất huy động bị dỡ bỏ. Lãi suất cho vay được khống chế bằng quy định của Bộ luật Dân sự (không được quá 150% lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố). Người gửi tiền đỡ bị thiệt. Tính thanh khoản của các ngân hàng thương mại được cải thiện đáng kể. Lạm phát do yếu tố tiền tệ được kiềm chế một bước. Việc vay vốn của doanh nghiệp đã dễ dàng hơn và các ngân hàng cũng có điều kiện để “sàng lọc” vốn đầu tư.

Tuy nhiên, sau hơn một tuần thực hiện cơ chế điều hành mới về lãi suất, thị trường lãi suất cũng đã xuất hiện những vấn đề đáng lo ngại. Theo báo cáo mới nhất của Ngân hàng nhà nước Việt Nam: Lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại cổ phần hiện đang thực hiện với kỳ hạn 3 tháng là 14,01%/năm, kỳ hạn 6 tháng là 16,16%/năm. Với mức lãi suất hấp dẫn này, người gửi tiền rất phấn khởi. Nhưng theo phân tích của các chuyên gia tài chính tiền tệ, mỗi năm các ngân hàng cần thêm khoảng 3% tổng vốn huy động để dự trữ bắt buộc, duy trì thanh khoản, bảo hiểm tiền gửi, dự phòng rủi ro, thuê mặt bằng, trả lương nhân viên... Nếu với lãi suất huy động vốn hơn 16%/năm, trong khi mức lãi suất cho vay tối đa chỉ có 18%/năm thì ngân hàng cầm chắc lỗ. Để tránh tình trạng thua lỗ, các ngân hàng thương mại đã nghĩ ra các “chiêu” lách luật, đó là các khoản phí phụ thu khi cung cấp các khoản vốn vay cho khách hàng như phí thu xếp vốn, phí cấp hạn mức, phí quản lý hồ sơ, phí thẩm định tài sản... Mức phí phụ thu này tùy theo ngân hàng, nhưng trong tuần qua dao động trong khoảng từ 0,5 đến 4,5%/năm. Như vậy lãi suất thật mà người vay phải trả có thể lên tới hơn 20%/năm. Với mức lãi suất này thì rất ít doanh nghiệp có thể vay để đầu tư sản xuất kinh doanh mà cho lợi nhuận.

Theo ý kiến của các chuyên gia tài chính tiền tệ, để lập lại trật tự kỷ cương trên thị trường lãi suất, Ngân hàng Nhà nước cần ban hành ngay hướng dẫn cụ thể về các loại phí phụ thu. Cần có ngay chế tài xử lý các tổ chức tín dụng cho vay vượt quá 150% lãi suất cơ bản. Do lãi suất cơ bản được Ngân hàng Nhà nước công bố hàng tháng là cơ sở để các ngân hàng quyết định lãi suất tiền gửi và cho vay phù hợp, vì thế, các tổ chức tín dụng mong muốn lãi suất cơ bản nên được công bố sớm, có thể vào tuần cuối cùng của tháng trước.

Mặt khác, cơ chế lãi suất mới chỉ phát huy hiệu quả tích cực trong trường hợp đi kèm với thay đổi phương thức kiểm soát tăng trưởng tín dụng. Vì vậy, rất cần sự thay đổi này để tạo thuận lợi cho các ngân hàng tham gia thị trường liên ngân hàng, bảo đảm an toàn cho toàn hộ hệ thống tín dụng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

ĐỖ PHÚ THỌ