QĐND - Dư luận đang xôn xao về vụ 4 trẻ sơ sinh (3 cháu ở Quảng Trị và 1 cháu ở Bình Thuận) bị tử vong sau khi tiêm vắc-xin viêm gan B. Về trường hợp cháu bé ở Bình Thuận, Sở Y tế tỉnh này kết luận, “tử vong đột ngột không rõ nguyên nhân”. Còn đối với 3 trẻ sơ sinh ở Quảng Trị, Đoàn công tác của Bộ Y tế sau khi vào thị sát điều tra đã có kết luận sơ bộ: “Do sốc phản vệ chưa rõ nguyên nhân”!

Người nhà đau xót trước cái chết của cháu bé sơ sinh (Nguồn: Báo Quảng Trị)

Bất cứ ai khi nghe tin những trường hợp trẻ sơ sinh xấu số bị nạn “chưa rõ nguyên nhân” đều cảm thấy bất an, đặc biệt là đối với các sản phụ càng tỏ rõ sự hoang mang, lo lắng, mất niềm tin. Đại diện cơ quan chức năng của Bộ Y tế cho biết, hiện các cơ sở tiêm chủng ở tất cả các tuyến từ Trung ương tới địa phương đều có đầy đủ thiết bị chuyên dụng tốt nhất để bảo quản, vận chuyển và theo dõi nhiệt độ của vắc-xin; các cán bộ y tế làm công tác tiêm chủng đã được đào tạo và có kỹ năng thực hành tiêm chủng tốt; công tác kiểm tra giám sát cũng được thực hiện tốt ở các tuyến… Tuy nhiên, khi nguyên nhân xảy ra rủi ro chưa được làm rõ, thì những lý giải trên vẫn chưa làm người dân hết băn khoăn, lo lắng.

Đã có nhiều ý kiến cho rằng, nên dừng việc tiêm chủng mở rộng vắc-xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh đến khi nào có kết luận rõ ràng sự cố nêu trên. Về phần mình, Bộ Y tế khẳng định, sẽ tiếp tục tiêm loại vắc-xin này cho trẻ sơ sinh theo lịch trong Dự án Tiêm chủng mở rộng. Dĩ nhiên, Bộ Y tế cũng đã quyết định tạm dừng sử dụng đối với hai lô vắc-xin viêm gan B có liên quan đến phản ứng sau tiêm chủng nêu trên. 

Cần phải nói rằng, các dự án, chương trình tiêm chủng mở rộng là hết sức cần thiết, bởi đây là giải pháp hữu hiệu để phòng bệnh chủ động cho trẻ em và cộng đồng. Trên thực tế, trong nhiều năm qua, nhờ có các chương trình tiêm chủng mở rộng mà nhiều loại bệnh nguy hiểm có thể dẫn đến chết người đã được khống chế và loại bỏ. Không thể vì sự cố vừa qua ở Quảng Trị và Bình Thuận mà dừng lại một chương trình lớn, từng thực hiện hiệu quả từ hơn 10 năm nay. Điều cần làm hiện nay là phải sớm tìm ra nguyên nhân sự cố đáng tiếc, nghiêm túc rút ra bài học chết người này để không tái diễn. Trước mắt, Bộ Y tế có thể tham vấn, tham khảo hoặc đề nghị sự hỗ trợ kỹ thuật của các chuyên gia y tế thế giới có kinh nghiệm về vấn đề này; đẩy nhanh tiến độ xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm, chất lượng vắc-xin, khoanh vùng và từng bước loại bỏ các nghi vấn liên quan đến chất lượng vắc-xin, chất lượng dịch vụ tiêm chủng (như vận chuyển, bảo quản vắc-xin, quy trình tiêm chủng, trình độ nhân viên y tế...). Việc xác định được nguyên nhân không chỉ để làm rõ, quy đúng trách nhiệm hay “minh oan” cho nhà sản xuất vắc-xin, đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế thực thi công vụ, mà chính là để người dân yên tâm, giữ vững niềm tin về dịch vụ công ích hữu hiệu này.

Cùng với đó, phương án thu hẹp đối tượng trẻ sơ sinh tiêm phòng vắc-xin viêm gan B trong 24 giờ đầu cũng nên được tính đến. Theo lãnh đạo Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), ở Việt Nam hiện chỉ có khoảng hơn 10% số “bà bầu” bị nhiễm vi-rút viêm gan B. Vì vậy, theo chúng tôi, số trẻ sơ sinh này nhất thiết phải được tiêm phòng trên cơ sở tuyệt đối an toàn về dịch vụ sau tiêm. Còn lại, nếu những bà mẹ không nhiễm vi-rút này có thể lùi thời điểm tiêm mũi đầu tiên tới khi được 2-3 tháng tuổi cho trẻ cứng cáp hơn... Về lâu dài, ngành Y tế cần “tái” xây dựng phác đồ tiêm chủng mở rộng, nhất là thời điểm tiêm vắc-xin, chủng loại vắc-xin; từng bước tiến hành rà soát, đánh giá chất lượng các cơ sở tiêm chủng; kiểm tra chất lượng trang thiết bị chuyên dụng, trình độ của đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế đảm nhiệm công tác tiêm chủng mở rộng; tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng tiêm chủng và giám sát tốt việc tiêm chủng ở tất cả các tuyến; đồng thời, cũng nghiêm túc rút kinh nghiệm sâu sắc để không bao giờ xảy ra những sự cố đau lòng do tiêm vắc-xin phòng bệnh.

LÊ THIẾT HÙNG