Lúc 17 giờ 30 phút ngày 3-10, cơn bão số 5 đã gây ra gió mạnh cấp 10, giật trên cấp 11 tại Hà Tĩnh. Ảnh: TTXVN

Bão số 5 đã đổ bộ trực diện vào các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình nhưng tạo nên một đợt gió mạnh, mưa lớn trên hầu khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước. Đợt mưa lớn kéo dài nhiều ngày trước, trong và sau bão, đã và còn gây những hậu quả khó lường trên nhiều vùng. Kinh nghiệm ngàn đời cho thấy lượng mưa lớn sẽ gây ra úng ngập, lụt lội, lũ quét, lũ ống, lũ bùn, lở đất rất bất ngờ. Vậy nhưng thực tế nhiều năm qua và ngay trong năm nay, tâm lý chủ quan “nước đến chân mới nhảy” của cán bộ và nhân dân ta vẫn tồn tại khá nặng, dẫn đến những thiệt hại không đáng có, nhiều khi là vô cùng đáng tiếc.

Mới tuần trước, khi bão số 4 đã suy yếu thành áp thấp, gió không mạnh, mưa không nhiều vậy mà tại bến tàu du lịch tại Bãi Cháy, thành phố Hạ Long, Quảng Ninh, 20 con tàu đã bị lật. Gió không lớn, tàu lại cặp trong bến lùi sâu trong Vịnh Hạ Long yên ả, chỉ vì chủ quan không neo buộc, liên kết tàu cẩn thận nên chủ nhân của những con tàu bạc tỷ đã phải chịu thiệt hại nặng.

Hồi tháng 8, khi vùng áp thấp của cơn bão số 2 tràn qua các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên, nhiều cơ quan, đơn vị, trường học và gia đình đã phải gánh chịu hậu quả chỉ vì không nghĩ vùng cao xa biển mà gió mưa cũng có thể làm sập nhà, tốc mái. Năm ngoái, người dân mấy tỉnh miền Đông, miền Tây Nam Bộ cũng đã bất ngờ phải chịu cảnh màn trời chiếu đất bởi lâu nay không ai nghĩ gió bão lại có thể đổ đến vùng này…

Sống trên bao lơn Thái Bình Dương, người dân nước Việt vẫn truyền dạy nhau về nguy cơ “thuỷ hoả đạo tặc”. Thời hiện đại, chúng ta đã có nhiều phương pháp, phương tiện hiện đại để dự báo, tổ chức phòng tránh, cứu hộ, ngày càng giảm thiểu hậu quả của thiên tai, bão lụt. Tuy nhiên, trong khi Nhà nước đã phải tiến hành những biện pháp quyết liệt, tốn người tốn của để phòng tránh, cứu giúp thì ở nhiều địa phương, cán bộ và nhân dân vẫn chủ quan và ỷ lại!

Thiên tai, bão lũ vốn luôn tiềm ẩn những bất ngờ, nhưng để bị bất ngờ, thiệt hại do con người chủ quan là sự ân hận, đau xót nhất. Thế trận chủ động phòng, chống thiên tai, bão lụt là thế trận toàn dân, sự cảnh giác, lo toan phải là ý thức và hành động của mỗi nhà, mỗi người dân.

NGUYỄN MẠNH